فلج مغزی نوزادان موضوعی است که همواره مورد توجه متخصصان حوزه سلامت است. فلج مغزی به دلایلی نظیر نوع و زمان زایمان و شرایط محیطی بستگی دارد. زایمان سخت و طولانی، ضربه به سر در هنگام زایمان، مشکلات تنفسی پس از زایمان و نارس بودن کودک همگی از عواملی هستند که احتمال بروز فلج مغزی را بالا می برند. در کلینیک تخصصی اختلالات کودکان، نوزاد مورد ارزیابی بالینی دقیق قرار می گیرد و در صورت مشاهده هر گونه علامتی دال بر وجود فلج مغزی برای تشخیص دقیق تر به متخصص مغز و اعصاب ارجاع داده می شود. پس از تشخیص نهایی تمرینات کاردرمانی باید در اولین فرصت ممکن برای نوزاد آغاز شود تا از ایجاد محدودیت های حرکتی آتی جلوگیری نمود. متخصصین مرکز ما شما را در این زمینه یاری می رسانند.
زایمان زودرس، به‌ویژه پیش از هفته ۳۷ بارداری، میتواند خطر ابتلا به فلج مغزی را افزایش دهد. نوزادان نارس به دلیل تکامل نیافتن کامل اندام‌ها، به‌خصوص سیستم تنفسی، ممکن است با مشکلاتی مانند سندرم زجر تنفسی مواجه شوند. این مشکلات در صورت بروز کمبود اکسیژن یا آسیب به مغز می‌توانند خطر اختلالات حرکتی و فلج مغزی را افزایش دهند.
نوزادانی که نارس به دنیا می آیند، در دستگاه انکوباتور در بخش ان آی سی نگهداری میشوند. شرایط نگهداری بسیار مهم است زیرا ممکن است کودک سالم به دنیا آمده باشد ولی مراقبت و نگهداری به خوبی انجام نشود و کودک با کمبود اکسیژن روبه رو شود. در نتیجه با مراقبت های بعد زایمان، میتوان از این مورد جلوگیری کرد.
عوامل قبل زایمان و تاثیرش بر فلج مغزی:
عوامل پیش از زایمان، از جمله مراقبتهای دوران بارداری، سلامت جسمی و روانی مادر و پیشگیری از عوامل خطر، نقش مهمی در رشد و تکامل طبیعی مغز جنین دارند. توجه به این موارد و انجام منظم مراقبتهای پزشکی میتواند به کاهش خطر آسیب‌های مغزی و احتمال بروز فلج مغزی در نوزاد کمک کند.
عوامل حین زایمان ،خطراتش برای نوزاد:
این مورد نقش بسیار مهمی در بروز فلج مغزی دارد. یک زایمان صحیح و به موقع با بودن کادر درمان مجرب در زایمان از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در حین زایمان احتمال آسیب به مغز وجود دارد. این آسیب می تواند دلایل مختلفی داشته باشد. یکی از این دلایل گیر کردن نوزاد در کانال زایمان است. همچنین ممکن است به دلیل عدم رشد کامل نوزاد در مرحله آخر باشد. اگر نوزاد نتواند با سر به دنیا بیاید خطر مبتلا شدن به اختلال فلج مغزی بیشتر است.
پیچیدن بند ناف به دور گردن نوزاد، بسیار خطرناک است و از تحرکات جنین در شکم مادر ایجاد میشود. هر گونه مشکلی که باعث خفگی و خونریزی مغز نوزاد در حین تولد شود، میتواند باعث فلج مغزی شود.
آموس گرونبام، مدیر مرکز پزشکی مادر و جنین در بیمارستان نیویورک میگوید :که در کل فلج مغزی در نوزادن کم است.
وی می گوید :تنها یک به هزار است این موضوع.
همچنین، بسیاری از موارد فلج مغزی با عواملی مرتبط هستند که پیش از تولد یا در دوران بارداری رخ می‌دهند. برخی از مشکلات دوران بارداری ممکن است بر رشد مغز جنین تأثیر بگذارند و خطر بروز این اختلال را افزایش دهند. از سوی دیگر، ادامه بارداری پس از هفته ۴۲ میتواند با افزایش احتمال برخی عوارض همراه باشد؛ بااین‌حال، دیرتر به دنیا آمدن نوزاد به‌تنهایی به معنای ابتلا به فلج مغزی نیست و برای تعیین علت، باید شرایط بارداری و وضعیت نوزاد به‌طور دقیق بررسی شود.
تحقیقات پیوسته در مورد فلج مغزی و معلولیت های رشدی برای کمک به ایجاد یک زندگی بدون محدودیت در حال انجام است. این موضوع، امری حیاتی است و امیدواریم این تحقیقات زندگی چنین افرادی را بهبود ببخشد .
همچنین بخوانید: اتاق حسی یا سنسوری روم چیست ؟
علائم فلج مغزی در نوزادان :
علائم فلج مغزی میتواند متفاوت باشد که برخی علائم عبارت اند از:
- لرزش یا حرکات غیر ارادی
- حرکات آهسته و کند
- تاخیر در رسیدن به نقاط عطف و مهارت های حرکتی ؛مانند فشار آوردن روی بازوها ،نشستن چهار دست و پا راه رفتن
- تفاوت و تنوع در توان عضلات ،مانند سفتی یا شلی بیش از حد
- عضلات سفت و رفلکس های اغراق آمیز
- عدم تعادل و هماهنگی عضلات
- مشکل در مکیدن یا غذا خوردن
- تاخیر در رشد گفتار یا مشکل در صحبت کردن
- مشکلات یادگیری
- مشکل در مهارت ها حرکتی ظریف ،مانند بستن دکمه لباس یا برداشتن وسایل
- تشنج
همچنین بخوانید : رفتار درمانی در کودکان
اثرات فلج مغزی نوزاد، در روند رشد چیست؟
کنتراکچر: کوتاه شدن بافت عضلانی به دلیل سفت شدن عضلات و این مورد میتواند رشد استخوان را مهار کند به تغییر شکل مفصل نیز می شود
پیری زود رس: افرادی که دچار فلج مغزی هستند، بیشتر از دیگران منجربه پیری میشوند
سو تغذیه: مشکل خوردن و بلع غذا باعث نرسیدن تغذیه کافی به بدن میشود و به درستی بدن رشد نمیکند
مشکلات سلامت روان : افراد در گیر این قضیه به افسردگی و انزوای اجتماعی درچار میشوند
مشکلاتی که ممکن است در اثر فلج مغزی برای کودک ایجاد شود، تا حد زیادی با روش‌های توانبخشی مانند کاردرمانی جسمی در کودکان، ماساژدرمانی و گفتاردرمانی در کودکان قابل مدیریت است. کاردرمانی جسمی با توجه به وضعیت حرکتی و توانایی‌های هر کودک، میتواند به بهبود مهارت‌های حرکتی، حفظ دامنه حرکتی مفاصل و افزایش استقلال کودک در فعالیت‌های روزمره کمک کند.
آزمایشات تشخیص فلج مغزی درنوزادان :
توموگرافی کامپیوتری و تصویربردای رزونانس مغناطیسی از روش‌های تصویربرداری مورد استفاده برای بررسی آسیب‌های مغزی و کمک به تشخیص فلج مغزی هستند. پزشک با توجه به علائم کودک، نتایج ارزیابی‌های بالینی و روند رشد و تکامل او، زمان مناسب انجام این تصویربرداری‌ها را تعیین می‌کند.
در ام آی آر برای گرفتن عکس از مغز نوزاد از انرژی امواج رادیویی و میدان مغناطیسی استفاده میشود.
سی تی اسکن که با استفاده از اشعه از مغز کودک عکس میگیرند تا ناهنجاری ها را مورد بررسی قرار دهند.
متخصصانی که در زمینه توانبخشی و رشد کودک، عصب شناسی فعالیت دارند یک تیم میشوند و با ارزیابی های مختلفی و آزمایشات تشخیص هایی را انجام می‌دهند. بسته به تشخیص برنامه های درمانی هر کودک میتواند متفاوت باشد اما در همه این برنامه ها به جلسات کاردرمانی و گفتاردرمانی در کودکان، جهت بهبود مهارت های حرکتی و گفتاری کودک نیاز می باشد.
کلام آخر
باپیشرفت هایی که در حوزه پزشکی در چند سال اخیر اتفاق افتاده و اینکه روز به روز پیشرفته تر میشود، احتمال بروز فلج مغزی در کودکان کمتر شده است و بیشتر نوزادانی که دچار فلج مغزی هستند با برنامه های توانبخشی مناسب توانسته اند زندگی پربار تری را داشته باشند.
اما اولین قدم در درمان، پیشگیری است. ما به مادران توصیه میکنیم که در زمان بارداری مراقبتهای جدی‌تری از خود داشته باشند و از پیش برای زایمان خود برنامه ریزی کرده باشند. انتخاب پزشک باتجربه و بیمارستان مجهز به بخش مراقبتهای ویژه نوزادان نیز اهمیت دارد تا در صورت نیاز، نوزاد در کوتاه‌ترین زمان ممکن خدمات درمانی مناسب دریافت کند. تغذیه سالم، استراحت کافی، پیگیری بیماری‌های زمینه‌ای و درمان به‌موقع مشکلات دوران بارداری از دیگر عوامل مؤثر در حفظ سلامت مادر و جنین هستند. همچنین، توجه به سلامت روان مادر و کاهش فشارهای روانی میتواند به سپری کردن دوران بارداری در شرایط مناسب‌تر کمک کند.
