اوتیسم یک اختلال عصب‌رشدی است که بر ارتباط اجتماعی، تعامل با دیگران و الگوهای رفتاری کودک تأثیر می‌گذارد. اگرچه درمان قطعی برای اوتیسم وجود ندارد، مداخلات تخصصی و شروع به‌موقع آن‌ها می‌توانند به تقویت مهارت‌های کودک و بهبود عملکرد او در زندگی روزمره کمک کنند. برای حمایت از کودکان دارای اوتیسم، روش‌های مختلفی مانند گفتار درمانی در کودکان، کاردرمانی جسمی، کاردرمانی حسی، کاردرمانی درکی‌حرکتی، کاردرمانی ذهنی کودکان، رفتاردرمانی و بازی‌درمانی مورد استفاده قرار می‌گیرند.
خدمات مورد نیاز هر کودک با توجه به توانایی‌ها، چالش‌ها و شرایط رشدی او مشخص می‌شود. ارزیابی تخصصی کمک می‌کند تا برنامه توانبخشی متناسب با نیازهای کودک تنظیم شود و خانواده نیز برای حمایت از رشد و تقویت مهارت‌های او راهنمایی‌های لازم را دریافت کند.
کلینیک توانبخشی تهران با تمرکز بر ارائه خدمات تخصصی توانبخشی به کودکان دارای اوتیسم، تلاش می‌کند با توجه به نیازها و توانایی‌های هر کودک، برنامه‌ای متناسب برای تقویت مهارت‌های ارتباطی، رفتاری و اجتماعی او ارائه دهد. آشنایی با روند ارزیابی و خدمات مرکز می‌تواند به خانواده‌ها کمک کند تا با آگاهی بیشتری درباره مسیر توانبخشی فرزندشان تصمیم بگیرند.
اختلال طیف اوتیسم و تفاوت‌های فردی
اوتیسم یک طیف است؛ یعنی نشانه‌ها، توانایی‌ها و میزان نیاز به حمایت در افراد مختلف تفاوت دارد. برخی کودکان در برقراری ارتباط و استفاده از زبان به کمک بیشتری نیاز دارند، درحالی‌که برخی دیگر گفتار خوبی دارند اما در تعاملات اجتماعی، سازگاری با تغییرات یا مدیریت حساسیت‌های حسی با چالش روبه‌رو می‌شوند.
در گذشته، اصطلاحاتی مانند سندروم آسپرگر و اختلال فراگیر رشد برای توصیف برخی از این وضعیت‌ها به کار می‌رفتند اما در طبقه‌بندی‌های تشخیصی جدید، این موارد عمدتاً زیر عنوان اختلال طیف اوتیسم قرار گرفته‌اند. ارزیابی تخصصی به شناخت نیازهای هر کودک و انتخاب حمایت‌های متناسب با شرایط او کمک می‌کند.
اوتیسم در پسران بیشتر از دختران تشخیص داده می‌شود، اما ممکن است نشانه‌های آن در دختران کمتر شناسایی شود.
علائم بیماری اوتیسم چگونه است ؟
نشانه‌های اوتیسم معمولاً در سال‌های نخست زندگی ظاهر می‌شوند، اما زمان شناسایی آن‌ها در کودکان یکسان نیست. برخی کودکان در برقراری ارتباط اجتماعی، پاسخ دادن به نام خود یا استفاده از اشاره و حرکات برای انتقال خواسته‌هایشان تفاوت‌هایی نشان می‌دهند. در برخی دیگر، رفتارهای تکراری، علاقه شدید به موضوعات خاص یا حساسیت زیاد به صدا، نور و لمس بیشتر به چشم می‌آید. رایج ترین نشانه‌ها عبارتند از:
- روی پنجه راه رفتن
- بال بال زدن کودک
- پلک زدن شدید یا غیر طبیعی
- راه رفتن با چشمان بسته
- دست گرفتن دیگران برای رسیدن به خواسته
- چرخاندن اسباب بازی
- خیره شدن طولانی و بی هدف
- بالا و پایین پریدن مرتب
- گاز گرفتن اشیا
- پرتاب کردن همه چیز
- راه رفتن های رفت و برگشتی یا قدم های بی هدف
- چالش های تغذیه ای و حسی
- نداشتن درک از خطر
- بالا رفتن از همه چیز
- باز و بسته کردن درب ها به صورت تکراری
- فرار کردن یا دور شدن های ناگهانی
علائم اوتیسم معمولا در اوایل کودکی بین 1 تا 2 سالگی مشاهده می شود و گاهی ممکن است زودتر یا دیر ظاهر شود نشانه های اولیه ممکن است شامل تاخیر در گفتار و پیشرفت اجتماعی باشد. اما تشخیص قطعی در سن 2 سالگی توسط یک متخصص به غربالگری و تشخیص اوتیسم می باشد ولی به طور کلی ممکن است تا سن رفتن کودک به مدرسه به تاخیر بیوفتد و این دیر تشخیص دادن می تواند آسیب های جبران ناپذیری را برای کودک به همراه داشته باشد .
علائم اوتیسم را می توان به 2 دسته تقسیم کرد :
1.مشکلات ارتباط و تعامل اجتماعی
مشکلاتی از جمله مسائل مربوط به ارتباطات ، ابراز احساسات ، ابراز علاقه ها یا حفظ مکالمات قبل و بعد ، ارتباط غیر کلامی مانند مشکل در حفظ ارتباط چشمی یا خواندن زبان بدن و دشواری و سختی در حفظ روابط.
2.الگوهای محدود یا تکراری از رفتار یا فعالیت ها
مشاهده نشانه هایی از جمله حرکات تکراری ، تکان خوردن یا الگوهای رفتاری
پایبند بودن به روال ها یا رفتارهای خاص
افزایش و کاهش حساسیت مانند واکنش منفی به یک صدای خاص
علائم یا دغدغه های ثابت
شدت علائم اوتیسم به شدت متغییر است اما درباره رفتارها و مهارت های اجتماعی در افراد مبتلا به اوتیسم ثابت است.
همچنین بخوانید: بازی درمانی در کودکان
علت اوتیسم چیست ؟
علت دقیق اوتیسم مشخص نیست و درمان قطعی برای این نوع اختلال تا کنون پیدا نشده است اما علائم و علت هایی در بیماران بروز می دهد که می توان فرد مبتلا به اختلال اوتیسم را تشخیص داد که در زیر به این موارد اشاره شده است :
1.سابقه خانوادگی
2.جهش های ژنتیکی
3.سن والدین
4.وزن کم هنگام تولد
5.قرار گرفتن جنین در معرض داروهای اعصاب و روان و ضد تشنج مانند والپروئیک اسید یا تالیدومید
6.شرایط بارداری
7.زایمان زود رس
اوتیسم بیماری است یا اختلال؟
متخصصان بیشتر اوتیسم را اختلال یا سندروم معرفی می کنند تا بیماری، زیرا بیماری پاسخ بدن به یک عامل داخلی یا خارجی است و برای درمان جایگاه درمانش مشخص می باشد اما اختلال نوعی بی نظمی در عملکردهای معمول و منظم بدن است و به طور ساده تر می توان گفت اختلال در اثر یک اشتباه در بدن رخ می دهد البته ناگفته نماند که اختلال می تواند در اثر یک بیماری نیز شناخته شود مانند اختلال ریتمی قلب که در اثر بیماری قلبی بوجود می آید. درست ترین تعریف برای اوتیسم سندروم است که مجموعه ای از علائم و نشانه های یک بیماری و اختلال است.
خصوصیات اوتیسم چیست ؟
این بیماری معمولا قبل از سه سالگی ظاهر می شود و علائمی گیج کننده دارد زیرا برخی از کودکان مبتلا به اوتیسم در ظاهر تا قبل شروع بیماری رشد نرمالی دارند. توانایی گفتاری در کودکان دارای اوتیسم متفاوت است. برخی از آن‌ها گفتار محدودی دارند یا برای برقراری ارتباط به روش‌های جایگزین نیاز پیدا می‌کنند. همچنین، بعضی از این کودکان رفتارهای تکرارشونده و علایق محدودی دارند.
کودکان مبتلا به اوتیسم پاسخ های غیرمعمولی به تجربیات حسی دارند و ممکن است به صداها ، بوها و طعم ها حساس باشند و همچنین ممکن است در هماهنگی حرکات نقص داشته شند و عضلاتشان ضعیف باشند.
کودکان مبتلا به اوتیسم ممکن است اشیا را بارها به ترتیب بچینند و بهم بزنند و برخی حرکات مکرر مانند گاز گرفتن دست و با ضربه به سر خود آسیب برساند.
این کودکان بسیاری از رفتارهای تکراری مانند به هم زدن دست ها ، تکان دادن اندام های بدن خود و یا صدا درآوردن در اوایل زندگی خود داشته باشند.
کلام آخر
در این مقاله به این سوال پاسخ دادیم که اوتیسم چیست و چه علائمی دارد و همچنین آموختیم که اختلال اوتیسم درمان ندارد اما راهکارها و روش هایی نظیر ماساژ درمانی در کودکان و گفتاردرمانی و کاردرمانی برای درمان وجود دارد که توسط تیم متخصصان انجام می شود تا کودک مبتلا به اوتیسم بتواند به زندگی عادی خود ادامه دهد.
