تمرینهای گفتاردرمانی در منزل میتوانند به کودک کمک کنند مهارتهایی مانند واژگان، بیان جمله، گوش دادن و ارتباط را در موقعیتهای روزمره بیشتر تمرین کند. نوع تمرین باید با سن، توانایی و مشکل گفتاری یا زبانی کودک متناسب باشد.
فعالیتهای خانگی معمولاً زمانی مفیدتر هستند که در ادامه برنامهای انجام شوند که گفتاردرمانگر برای کودک در نظر گرفته است.
در این مقاله ۱۷ تمرین ساده و قابل اجرا در خانه را معرفی میکنیم که میتوان آنها را در قالب بازی و فعالیتهای روزمره انجام داد.
همچنین در ادامه بخوانید : بهترین دکتر برای دیر حرف زدن کودک
۱۷ تمرین گفتاردرمانی در منزل برای کودکان
1-بازی «این یا آن؟»
اولین تمرین گفتار درمانی کودکان در منزل دادن حق انتخاب به کودک است اینکه شما به کودکان خود فرصت بدهید تا طبق علاقه خودش تصمیم بگیرد انگیزه ی او را برای ادامه بازی بیشتر میکنید که به طور غیر مستقیم بر مهارت های زبانی او تاثیر میگذارد همچنین میتوانید یک کلمه ساده را انتخاب کنید و آن را چند بار به آرامی بگویید از فرد بخواهید که آن را تکرار کند این تمرین به تقویت تلفظ کمک میکند.
دو گزینه در اختیار کودک قرار دهید؛ مثلاً بپرسید:
«آب میخواهی یا شیر؟»
یا:
«توپ قرمز را میخواهی یا آبی؟»
این کار به کودک فرصت میدهد انتخاب خود را با کلمه یا جمله بیان کند و در گفتوگو مشارکت بیشتری داشته باشد.
و تمرین تلفظ را ببری در یک بخش جدا:
تکرار صحیح کلمات
اگر گفتاردرمانگر برای یک صدای خاص تمرین داده است، کلمه موردنظر را واضح و آرام بگویید و فرصت دهید کودک آن را بشنود و در صورت تمایل تکرار کند.
این علمیتر است چون تمرین تلفظ باید هدفمند باشد.
2-استفاده از تصاویر
تصاویری از اشیاء مختلف را نشان دهید و از فرد بخواهید نام آنها را بگوید این تمرین به افزایش دایره واژگان کمک میکند.
3-بازی با صداها
در حین بازی با کودک یا در موقعیت های دیگر مثل ظرف شستن درمورد آنچه انجام میدهید، حس میکنید و میشنوید صحبت کنید یا صداهای مختلف حیوانات را تقلید کنید و از کودک بخواهید که آنها را شناسایی کند این تمرین به تقویت شنوایی و تشخیص صداها کمک میکند.
صحبت درباره کارهای روزمره
هنگام انجام کارهای روزانه، درباره چیزی که میبینید یا انجام میدهید با جملههای کوتاه صحبت کنید.
مثلاً:
«دارم لیوان را میشویم.»
«آب سرد است.»
تشخیص و تقلید صداها
صدای حیوانات یا وسایل مختلف را ایجاد کنید و از کودک بخواهید حدس بزند صدا مربوط به چیست.
4-داستانگویی وشعر خوانی
یک داستان ساده را برای کودک خود بخوانید و از او بخواهید که آن را بازگو کند این تمرین به تقویت مهارتهای زبانی و تفکر منطقی کمک میکند همچنین برای شعر خوانی میتوانید از اشعار کودکانه استفاده کنید و آن را با هم بخوانید و از کودکتان بخواهید که قسمتهایی از آن را تکرار کند این تمرین به تقویت ریتم و لحن گفتار کمک میکند.
5-آهسته صحبت کردن
با سرعت طبیعی اما واضح و قابل فهم صحبت کنید. اگر کودک در پردازش جملههای طولانی مشکل دارد، میتوانید جملهها را کوتاهتر و کمی آهستهتر بیان کنید.
6-سوالات ساده
سوالات سادهای بپرسید و از کودکتان بخواهید به آنها پاسخ دهد این تمرین به تقویت تفکر انتقادی و بیان پاسخها کمک میکند برای مثال میتوانید از سوال های ساده ای مانند کدام غذا را دوست دارد استفاده کنید.
7-توصیف اشیاء
میتوانید اساب بازی های کودک را انتخاب کنید و از او بخواهید آنها توصیف کند برای مثال اسباب بازی هایی مانند ماشین یا عروسک این تمرین به تقویت مهارتهای توصیفی و بیانی کمک میکند.
8-استفاده از سؤالهای باز
بهتر است به جای پرسیدن سوالات بسته مانند این میز آبیه؟ سوالات باز مانند این میز چه رنگیه؟ استفاده کنید زیرا در این صورت میتوانید مکالمه طولانی تری با کودک داشته باشید و فرصت بیشتری برای تمرین به کودک میدهید.
9-برخی روتین ها را تغییر دهید
در بعضی از روزا هنگام نهار ظرف یا بشقاب کودک را از عمد نیاورید و هنگامی که او می آید با تعجب بپرسید که بشقاب او کجاست و متنظر عکس العمل او باشید
10-تمام حواس را درگیر کنید
هنگام آموزش واژههای جدید میتوانید از تجربههای واقعی استفاده کنید. مثلاً برای آموزش واژه «پرتقال»، کودک میتواند میوه را ببیند، لمس کند، بو کند و درباره رنگ، مزه و شکل آن صحبت کند.
11-تماس چشمی با کودک
روبه روی کودک قرار بگیرید : هنگام صحبت، در موقعیتی قرار بگیرید که کودک بتواند چهره و حرکات دهان شما را ببیند. نیازی نیست کودک را مجبور به تماس چشمی کنید؛ مهمتر این است که فرصت توجه و تعامل راحت برای او فراهم شود.
12-خواندن با صدای بلند
متنی را با صدای بلند بخوانید و از کودک بخواهید که به شما کمک کند و با شما همراه شود این تمرین به تقویت اعتماد به نفس در صحبت کردن کمک میکند.
13-صبر داشته باشید
در هنگام صحبت کردن یا ارتباط برقرار کردن با کودک به هیچ عنوان عجله نکنید و به کودک زمانی کافی را برای پاسخ دادن بدهید تند و پشت سرهم سوال نپرسید و منتظر بمانید کودک کلمه ای را بیان کند.
14-استفاده صحیح از کلمات
اگر کودک واژهای را اشتباه تلفظ کرد، میتوانید بدون سرزنش یا قطع کردن صحبت او، شکل صحیح کلمه را در پاسخ خود تکرار کنید. اگر گفتاردرمانگر تمرین خاصی برای تولید یک صدا داده است، همان روش را در خانه دنبال کنید.
15-داستانسرایی مشترک
یک داستان را شروع کنید و از کودک بخواهید ادامه دهد تا یک داستانی کوچک را بسازید این تمرین به تقویت خلاقیت و تفکر منطقی کمک میکند.
16-دنبال کردن دستور دو مرحلهای
برای این تمرین، از کودک بخواهید دو کار ساده را بهترتیب انجام دهد. برای مثال بگویید:
«توپ را بردار و داخل جعبه بگذار.»
در این فعالیت، کودک باید ابتدا جمله را گوش دهد، ترتیب کارها را به خاطر بسپارد و سپس هر دو مرحله را انجام دهد. بهتر است تمرین را با دستورهای ساده و وسایل آشنا شروع کنید و اگر کودک بهخوبی از عهده آن برآمد، بهتدریج دستورها را کمی متنوعتر کنید.
مثلاً:
«کتاب را بردار و روی میز بگذار.»
«عروسک را بیاور و کنار صندلی بگذار.»
اگر کودک در انجام دو مرحله مشکل داشت، ابتدا دستور را به دو بخش کوتاهتر تقسیم کنید و بعد از مدتی دوباره هر دو مرحله را با هم بگویید. این تمرین میتواند به تقویت درک زبان، توجه شنیداری و دنبال کردن دستورهای کلامی کمک کند.
17-معرفی خود
از کوک بخواهید خود را معرفی کند (نام، سن، علاقهمندیها) را به شما بگویید و اگر چیزی پاسخ نداد شما میتوانید خود را معرفی کنید تا کودک هم یاد بگیرد.
همچنین در ادامه بخوانید آیا اختلال اوتیسم در بزرگسالی قابل درمان است؟
تمرین گفتاردرمانی در خانه چه فایدهای دارد؟
تمرینهای خانگی، اگر متناسب با نیاز کودک و توصیه گفتاردرمانگر باشند، میتوانند فرصت بیشتری برای استفاده از مهارتهای آموختهشده در زندگی روزمره ایجاد کنند. این تمرینها بسته به مشکل کودک ممکن است روی واژگان، جملهسازی، تلفظ، درک زبان، داستانگویی یا مهارتهای ارتباطی تمرکز داشته باشند.
سخن پایانی
تمرین گفتاردرمانی در منزل میتواند فرصت بیشتری برای استفاده از مهارتهای زبانی و ارتباطی در زندگی روزمره ایجاد کند، اما نوع تمرین باید با نیاز کودک هماهنگ باشد. بعضی کودکان به تمرین واژگان نیاز دارند و برخی دیگر روی تلفظ، جملهسازی، درک زبان یا مهارتهای ارتباطی کار میکنند.
اگر کودک تحت نظر گفتاردرمانگر است، بهتر است تمرینهای خانه بر اساس برنامه او انجام شوند. همچنین اگر مشکل گفتار یا زبان کودک مداوم است یا روی ارتباط و یادگیری او تأثیر میگذارد، ارزیابی تخصصی اهمیت دارد.
