کاردرمانی ذهنی بخشی از درمان های توانبخشی است و با هدف افزایش مهارت های ذهنی و بهبود مشکلات ذهنی افراد، بهبود اختلالات رفتاری ، خلقی و یادگیری انجام می گیرد. کاردرمانی ذهنی در بزرگسالان با مشکلاتی نظیر آلزایمر، آسیب ها مغزی و مشکلات روان انجام می گیرد و به بیمار کمک می نماید توانایی های درکی و حافظه خود را پس از آسیب باز یابد.

این درمان در کودکان با در نظر گرفتن توانایی ها و وضعیت جسمی و ذهنی کودکانی که دچار اختلالات ذهنی و بیماری های خاص دیگر هستند انجام می گیرد و موجب تقویت درک، استدلال، دستور پذیری، حافظه و توجه و دیگر مهارت های ذهن در آن ها می شود. کودکان با اختلال در حافظه، مشکلات توجهی و بیش فعالی، مشکلات درکی و ذهنی، اوتیسم و اختلالات یادگیری می توانند از خدمات ما در بخش کاردرمانی ذهنی بهرمند شوند. استفاده از کاردرمانی ذهنی برای کودکان نقش بسزایی در بهبود مهارتهای یادگیری و توانایی کودکان با نیازهای خاص برای ارتباط موثر در محیط و بهرمندی از تسهیلات آموزشی و اجتماعی همگانی دارد. در این مقاله شما را با چگونگی انجام کاردرمانی ذهنی و نیازهای ذهنی خاص کودکان در هر سن آشنا می کنیم.

کاردرمانگر کیست

کاردرمانگر متخصص سلامت است که به افرادی کمک می‌کند تا مهارت‌ها و توانایی‌های لازم برای انجام فعالیت‌های روزمره خود را به دست آورند یا بازیابی کنند. این فعالیت‌ها شامل کار، تحصیل، ورزش، خانه‌داری و حتی تفریح هستند. به زبان ساده: کاردرمانگر به کسی که به دلیل بیماری، آسیب، یا ناتوانی فیزیکی یا ذهنی نمی‌تواند فعالیت‌های روزمره‌اش را به راحتی انجام دهد کمک می‌کند تا دوباره بتواند مستقل و با کیفیت زندگی بهتر زندگی کند.

در کلینیک اختلالات کودکان دکتر صابر با بهره گیری از تخصص، تجربه و امکانات درمانی پیشرفته بهترین خدمات کاردرمانی را در حیطه بهبود مهارت های ذهنی به کودکان ارائه نموده و روند پیشرفت و بهبودی را تسهیل می نماییم. اگر به دنبال کاردرمانی ذهنی اثر بخش هستید می توانید با کلینیک دکتر صابر  و با شماره ۰۹۱۹۹۱۹۵۸۳۶ تماس بگیرید ، در این مرکز تمامی مشکلات ذهنی کودک به صورت تخصصی در همان جلسه اول حضور توسط دکتر صابر و با انجام تست های استاندارد مشخص می گردد و برنامه درمانی مدون و طبقه بندی شده ای برای هر کودک به صورت مجزا ارائه می شود تا بتوانیم به سریع ترین نتیجه ممکن در جهت تقویت مهارت های یادگیری و ذهنی کودکان دست یابیم.

کاردرمانی ذهنی کودکان چیست ؟

کاردرمانی ذهنی به مجموعه ای از فعالیت ها و کارهای درمانی گفته می شود که با استفاده از یک سری تمرین های خاص و فعالیت های مناسب توانایی های شناختی کودک را بهبود می بخشد . این تمرین ها و فعالیت ها باعث افزایش عملکرد مغز می شود که در انتها باعث بهتر شدن قابلیت های شناختی کودک می شود.

رشد کودکان مراحل مختلفی دارد در صورتی که کودکی که نتواند این مراحل را به خوبی بگذراند با اختلالاتی روبه رو می شود به طور مثال کودک در سه ماهگی فعالیت هایی مثل در دست گرفتن اشیاء ، لبخند زدن و.. را انجام می دهد و باید این کودک در یکسالگی بتواند فعالیت هایی مانند ورق زدن کتاب ، انجام بازی های نمایشی و... را انجام دهد اکنون اگر کودکی در یک سالگی نتواند فعالیت هایی را از سه ماهگی تا یک سالگی انجام نداد کودک در روند رشد خود دچار اختلالاتی شده است و در این صورت اگر درمان نشود در سنین بالاتر دچار اختلالات یادگیری می شود.

مراحل انجام کاردرمانی ذهنی کودکان

در کلینیک، کاردرمانی ذهنی به صورت یک فرآیند منظم و مرحله‌ای انجام می‌شود که هدف آن بازگرداندن یا تقویت مهارت‌های شناختی و عملکرد روزمره فرد است. مراحل و روش‌ها کاردرمانی ذهنی شامل موارد زیر هستند:

۱. ارزیابی اولیه

در این مرحله دکتر مصاحبه با بیمار و خانواده برای شناخت مشکلات و نیازهای کودک انجام می دهد و تمامی مشکلات در آن جلسه مشخص می گردد. دکتر مهارت‌های ذهنی کودک از جمله حافظه، توجه، تمرکز، برنامه‌ریزی، حل مسئله و مهارت‌های اجتماعی را مورد بررسی قرار می دهد. این مرحله با استفاده از تست های استاندارد روان شناختی و تجربه بالا دکتر برای مشخص شدن نقاط ضعف و قوت انجام می پذیرد

۲. تعیین اهداف درمان

در مرحله بعد باید اهداف درمان مشخص شود این هدف ها باید واقعی و مرتبط با فعالیت های روزانه باشد.

۳. برنامه‌ریزی درمانی

در این مرحله باید طراحی تمرینات هدفمند و فعالیت‌های عملی مطابق با نیاز فرد صورت بگیرد و تمرینات ذهنی و فعالیت‌های واقعی روزمره ترکیب شود و با استفاده از ابزارها و وسایل کمکی به درمان کودک کمک شود.

4. اجرای جلسات کاردرمانی ذهنی

جلسات کاردرمانی ذهنی به صورت زیر انجام می پذیرد:

• تمرینات شناختی: بازی‌های حافظه، تمرین توجه، حل مسئله، تمرینات سازماندهی

• فعالیت‌های روزمره: آشپزی، خرید، مدیریت پول، یادداشت‌برداری

• تمرینات گروهی: برای بهبود مهارت‌های اجتماعی و تعامل با دیگران

• جلسات معمولاً ۴۵ دقیقه تا ۱ ساعت و چند جلسه در هفته برگزار می‌شوند

۵. ارزیابی پیشرفت و بازخورد

ثبت و بررسی عملکرد کودک در فعالیت‌های تمرینی یکی از مراحل مهم کاردرمانی ذهنی می باشد که براساس پیشرفت یا مشکل جدید برنامه تغییر می کند. همچنین باید با خانواده ها برای همکاری در خانه هماهنگی انجام پذیرد

همچنین بخوانید :کاردرمانی جسمی در کودکان 

مراحل رشد ذهنی و شناختی کودکان

مراحل رشد ذهنی و شناختی کودک به طور کلی در مراحل مختلفی تقسیم شده است که به تدریج به عوامل گوناگونی شکل می گیرد که این مراحل بدین صورت می باشد :

1. از تولد تا 3 ماهگی

2. از 3 ماهگی تا 6 ماهگی : کشف احساسات و تعامل بیشتر

3. از 6 ماهگی تا 9 ماهگی : درک دنیای اطراف

4. از 9 ماهگی تا 12 ماهگی : کشف عملی جهان اطراف

5. از 1 سالگی تا 2 سالگی : دوران شتاب در یادگیری

6. از 2 تا 3 سالگی : استقلال و کنجکاوی بیشتر

7. از 3 تا 4 سالگی : آغاز تفکر منطقی

8. از 4 تا 5 سالگی : آماده سازی برای ورود به مدرسه

انجام کاردرمانی ذهنی برای چه کودکانی ضروری است ؟

کاردرمانی ذهنی مناسب کودکانی است که دارای اختلالات رفتاری می باشد و شرایط زیر را دارند :

1.کودکان مبتلا به اوتیسم ، سندروم آسپرگر و...

2.کودکانی که تومور مغزی و حتی انواع سرطان را دارند

3.کودکان مبتلا به فلج مغزی

4.کودکانی با اختلالات مادرزادی

5.کودکانی با تاخیر رشدی و ناتوانی در حال رشد

6.کودکانی مواجه با ناتوانایی در یادگیری

 7.کودکانی با سندروم دان و سایر سندروم های ژنتیکی

8.کودکان مبتلا به عقب ماندگی ذهنی

9.کودکانی مبتلا با بیماری های عصبی عضلانی که آموزش را دشوار می نماید

10.کودکانی با اختلالات تغذیه ای و بلع

11.کودکان بیش فعال

12.کودکانی که با مشکلاتی مانند اختلال توجه ، اختلال تمرکز، اختلالات مخچه ای ، اختلالات حافظه ای ، ترس های شدید و حتی اختلال وسواس دارند.

13.کودکانی که مشکلات نوشتاری دارند

14.کودکانی که دچار اختلال در ارتباط با دیگران هستند

15.کودکانی با مشکلات اضطرابی و افسردگی

هدف از انجام کاردرمانی ذهنی کودک چیست ؟

انجام کاردرمانی ذهنی برای کودکان فواید زیادی دارد و به تقویت مهارت های شناختی ، بالا بردن ارتباطات اجتماعی و به دنبال آن افزایش اعتماد به نفس در کودک منجر می شود در زیر به 7 هدف اصلی کاردرمانی ذهنی کودک که به شرح زیر هست می پردازیم :

1.تقویت مهارت های شناختی مخصوصا از طریق بازی

2.درمان مشکلات درکی – بینایی

3.بهبود مشکلات ادراکی، شناختی و درک مطلب

4.بهبود توجه و تمرکز بینایی و شنوایی

5.بهبود مهارت های ارتباطی

6.تقویت مهارت های ترسیمی و رشد نقاشی

7.بهبود مهارت های استدلال و استنتاج و مقایسه

کاردرمانی موثرترین راهکار در توانبخشی کودکان مبتلا به کم توانایی های ذهنی است این کودکان از طریق روانپزشکان و متخصصین اطفال به مراکز توانبخشی برای دریافت خدمات ارجاع داده می شوند.

همچنین بخوانید : رفتار درمانی در کودکان 

دلایل عقب ماندگی ذهنی

عقب مانندگی ذهنی شایعترین نوع اختلال رشدی در کودکان می باشد که حدود 2 درصد از کودکان دچار این اختلال در روند رشدی خود می شوند این کودکان اغلب از طریق آزمون های هوش تشخیص و با کمک تکنیک های رفتار انطباقی آموزش داده می شوند. زمینه های رشدی کودکان عقب مانده ذهنی تحت تاثیر شرایط اجتماعی، اقتصادی ، حوادث محیطی و... می باشد و این اختلالات در مهارت های انطباقی لازم برای زندگی به طور مستقل همچون برقراری ارتباط ایجاد می شود . این علائم تا قبل از سن 18 سالگی و غالبا در ابتدای سالهای زندگی خود را نشان داده می شود.

عقب ماندگی ذهنی کودکان در هنگام روند رشدی خود به عوامل زیر بستگی دارد :

1.اختلالاتی در رشد جنین و حین تولد

2.ابتلا به عفونت ، وارد شدن ضربه و یا قرار گرفتن در معرض سموم در دوران کودکی

3.ناهنجاری های مادرزادی

4.اختلالات کروموزمی

5.اختلالات غددی

6.موارد ناشناخته

کاردرمانی ذهنی برای کودکان کم توان

کاردرمانی کودکان کم توان ذهنی به عنوان موثرترین راهکار توابخشی در این کودکان شناخته می شود که نقش مهمی در بهبود مهارت های ذهنی کودکان دارد رده سنی از تولد تا 6 سالگی زمان اصلی رشد و توسعه ذهنی کودکان می باشد که باید بیشتر مورد توجه قرار بگیرد زیرا هنگامی که اقدمات کاردرمانی در این سنین صورت بگیرد بهترین نتایج را خواهد داد.

آموزش یکی از نیازهای این کودکان است که توسط تیم متخصیص کاردرمانی انجام می شود که آموزش متناسب با سن کودک کم توانی ذهنی ارائه می شود این تمرینات کاردرمانی همچنین به افزایش هوش و رشد ذهن کودک کمک می کند.

موثرترین بازی ها و تمرینات کاردرمانی برای کودکان با مشکلات ذهنی

این بازی ها و تمرینات با رنگ های مختلف و شکل های مختلفی انجام می شوند که نقش موثری در درک فضای کودک کم ذهن و همچنین افزایش خلاقیت او دارد که به مواردی از این بازی ها و تمرینات اشاره می شود:

1.بازی های لگویی

2.بازی با توپ وسبد

3.قایم موشک

4.نقاشی کردن

5.بازی های گروهی

6.بازی های پیدا کردن شکل مخفی شده

سخن پایانی

کاردرمانی ذهنی شاخه ای از کاردرمانی است که به ایجاد و تقویت مهارت های ذهنی و درمان مشکلات ذهنی و درکی و شناختی کودکانی که دچار اختلال شده اند کمک می کنند. 

در کلینیک دکتر صابر، کاردرمانی ذهنی تنها یک درمان ساده نیست، اینجا تیمی از متخصصان با تجربه‌ی بین‌المللی به‌صورت هماهنگ روی بهبود مهارت‌های ذهنی کودک شما کار می‌کنند. نتیجه این رویکرد تیمی، کاهش چشمگیر هزینه‌ها و سرعت بیشتر در بهبود است. ما در شرق و غرب تهران کلینیک فعال داریم تا دسترسی برای همه خانواده‌ها آسان باشد. حتی بیماران در خارج از کشور نیز با هماهنگی جلسات درمانی می توانند به راحتی به بهترین نتیجه درمانی برسند. اگر به دنبال درمانی تخصصی، متفاوت و اثربخش هستید، همین امروز با کلینیک دکتر صابر تماس بگیرید.