اتاق تاریک یکی از روش های درمانی برای اختلالات مختلف در کودکان می باشد که باعث می شود حافظه دیداری و دقت بینایی کودکان افزایش پیدا کند . این اتاق دارای تجهیزات مختلفی است که با توجه به نیاز فرد مراجعه کننده از آنها استفاده می شود همچنین یکی از مهم ترین نکات اتاق تاریک نبود محرک های مزاحم است در نتیجه تمام توجه کودک روی کاردرمانی می باشد و می تواند تاثیر زیادی روی کودک بگذارد.

کودکان با مشکلات توجه و تمرکز و بیش فعالی، کودکان اوتیسم و کودکان با اختلالات ادراک بینایی که موجب اختلالات یادگیری در آنان می شود می توانند از درمان اتاق تاریک بهره بگیرند. درمانگر اتاق تاریک با بررسی حرکات چشمی کودک و ارزیابی دقیق توجه و حافظه و ادراک کودکان در حیطه دیداری مشکلات و نقاط ضعف کودک را بررسی نموده و برنامه درمانی مناسب را برای کودک طراحی میکند.

استفاده از پروژکتور و برنامه های تقویت حافظه کامپیوتری کودک را در جهت ادامه تمرین تشویق می نماید. فیدبک های بینایی نظیر چراغ های چشمک زن و نور های رنگی در جهت دنبالگیری بینایی توسط کودکان مورد استفاده قرار می گیرند تا بهترین نتیجه درمانی را برای کودک رقم بزنند.

یکسری اختلالات در کودک باعث نگرانی والدین می شود مثل اختلال در بینایی کودکشان که معمولا برای تشخیص آن به چشم پزشک مراجعه می کنند تا از طریق تست های بینایی سنجی سنجش شوند . اما حتی در مواردی که بینایی کودک سالم است بسیاری از اختلالات ادراک بینایی با فعالیت های روز مره کودک توسط والدین قابل تشخیص است که برای درمان این اختلال ها باید از خدمات کاردرمانی کمک گرفت، در ادامه با کاربرد اتاق تاریک برای رفع اختلالات ادراک بینایی و توجه کودکان بیشتر آشنا می شویم.

اتاق تاریک چیست و چطور با آن کار می کنند ؟

در اتاق تاریک با ایجاد فضای که برای کودک بار معنایی خاصی ندارد می توان به  کاهش رفتار های تدافعی کمک کند ،همچنین استفاده کردن از نور های جذاب و تصویر های متحرک باعث می شود کودک بدون مقاومت و با علاقه پذیرای تمرین های درمانی باشد. زمان تمرین کردن کودک در یک محیط کم نور این امکان برای او ایجاد میشود که از تمام توانایی خودش برای انجام دادن تمرینات درمانی استفاده کند و حواس پرتی او را کاهش می دهد.

همچنین با استفاده کردن از مدالیته های درمانی دیجیتالی به افزایش جذابیت روند درمان و بیشتر شدن انگیزه کودک در همکاری و ادامه روند درمان کمک می کند. باید توجه داشت که حس بینایی از مهم ترین حس ها در دریافت اطلاعات از محیط و درک آن است و نقش پر رنگی روی یادگیری کودک در تمام مراحل رشد دارد.

همچنین بخوانید :اتاق حسی یا سنسوری روم چیست ؟

اهداف اتاق تاریک برای بینایی کودکان:

اتاق تاریک از ابزار های مفید جهت رسیدن به اهداف درمانی توانبخشی کودکان نظیر:

افزایش میدان بینایی

بهتر شدن حرکات چشمی

کاوش بینایی

توجه و تمرکز بینایی

مهارت های ترسیمی و نوشتاری

افزایش آگاهی از بدن

افزایش تحمل کاری

بهبود ادراک بینایی

کاهش رفتار های تکانشگری می باشد.

نشانه های اختلال در بینایی چیست ؟

از آنجایی که بینایی یکی از پیشرفته ترین سیستم های بدن انسان می باشد طبیعی است که در برخی از کودکان اختلالاتی به وجود آید که از طریق یک سری نشانه ها می توانیم به آن پی ببریم:

• اشکال در فعالیت های روز مره مثل راه رفتن و غذا خوردن
• مشکلات آموزشی مثل اختلال یادگیری
• اختلال در تعادل
• احساس آشفتگی در کودک
• ترس کودک

 و همچنین کودکانی که ممکن است در پردازش اطلاعات بینایی در مرتب کردن اتاقشان دچار مشکل هستند و نمی توانند راهی برای تمیز آن پیدا کنند یا در محیط هایی با نور سفید احساس ناراحتی و اضطراب می کند.

همچنین بخوانید :بازی درمانی در کودکان 

تمرینات اتاق تاریک برای کودکان دارای اختلال بینایی :

بعضی محیط ها ممکن است برای کودک بسیار تحریک کننده باشد و او را آشفته کند مثل اتاق هایی که در آن از رنگ های روشن و الگو های شلوغ استفاده شده است. در اتاق تاریک تمرینات زیر انجام می شود:

استفاده از رشته های نوری

استفاده از بازی های رایانه ای

انجام بازی در نور کم

پخش تصاویر آرامش بخش و تصاویری که رنگ خنثی دارند

دنبالگیری نورهای رنگی

درک تصاویر به هم ریخته و درهم

اقداماتی که برای درمان اختلالات بینایی کودک بهتر است که انجام شود:

تضاد واضح رنگ ها که به کودک کمک می کند تا ابتدا و انتهای اشیا و فاصله ی آنها را درک کند.

سلایق کودک را در انتخاب رنگ ها تنظیم کنید و از آنها برای حفظ تعادل بین تحریک بیش از حد و کمتر از حد استفاده کنید.

استفاده از چراغ هایی با نور کم و یا چراغ هایی که پوشیده اند .

اگر کودک با تابش نور به درون اتاق دچار پریشانی می شود بهتر است پنجره ها سایه بان داشته باشند.

 مهارت های پردازش دیداری فضایی کودک:

مهارت حرکات چشمی در پردازش دیداری :

این مهارت علاوه بر اینکه باعث افزایش تمرکز چشم ها در میدان بینایی می شود کنترل ماهیچه های مورد نیاز برای بینایی را فراهم می کند .

توجه و حافظه دیداری:

کودکان به سرعت می آموزند که طولانی مدت به اشیا نگاه کنند و جزئیات آنرا به خاطر بسپارند و تجزیه تحلیل کند و به همین خاطر مغز اطلاعات بینایی را با افزایش تکامل مخصوصا تکامل زبانی ذخیره می کند .

مهارت های ادراک دیداری:

این مهارت ها شامل :تشخیص شکل از زمینه (پیدا کردن کتاب مورد علاقه از قفسه کتاب ) و اکمال بینایی (دسته بندی اشیا بدون دیدن تصاویری از آنها)و ثبات شی (توانایی در شک اشیا در هر شرایطی که بستر و موقعیت دیگر متغیر ان تغییر می کند ) می شود.

سخن نهایی

اتاق تاریک تاثیر مثبت و به سزایی در تقویت مهارت بصری کودکان دارد چرا که با تمرکز روی ورودی های بصری تمرکز روی جزئیات بصری افزایش می یابد با دنبال کردن نور و شناسایی اشیا در تاریکی توسط کودک دقت و پردازش اطلاعات بصری او افزایش می یابد.

همچنین اتاق تاریک با طراحی خاص باعث تحریک تمام حواس مختلف کودک می شود در نتیجه به بهبود اختلالات حسی کودک مثل اختلالات بینایی کمک بسزایی می کند.