برخی از کودکان هستند که فقط چند کلمه را بیشتر نمیتوانند بیان کنند این مشکل در 36 تا 48 ماهگی خودش را نشان می دهد ممکن است که کودک شما کلمات زیادی را بلد باشد ولی نتواند به درستی آن را بیان کند.
اگر شما والدین کودکی 3 ساله هستید که در هنگام صحبت کردن نمیتواند منظور خودش را به درستی برساند و اینکه حرف های دیگران را هم متوجه نمیشود باید شما به فکر حل کردن این مشکل باشید که با گفتار درمانی میتوانید سریع نتیجه بگیرید،در این روش کلمات را باهم ترکیب میکنند و جملاتی با آن می سازند که پیچیده بوده آن بستگی به هوش کودک شما دارد.
انواع اختلالات گفتار و زبان در کودک 3 ساله
مشکلات گفتار و زبان در کودکان سه ساله میتوانند شکل‌های متفاوتی داشته باشند و نوع درمان نیز به علت و ماهیت مشکل بستگی دارد. بعضی کودکان در تلفظ صداها و کلمات مشکل دارند، در حالی که برخی دیگر در درک زبان، استفاده از واژه‌ها یا جملهسازی با مشکل روبه‌رو هستند.
تشخیص زودهنگام اهمیت زیادی دارد، زیرا شناسایی دقیق مشکل به والدین و گفتاردرمانگر کمک میکند برنامه درمانی متناسب با نیاز کودک را زودتر شروع کنند. به‌طور کلی، مشکلات ارتباطی کودک را میتوان از نظر درک و استفاده از زبان و همچنین نحوه تولید گفتار بررسی کرد.
1. اختلالات زبان دریافتی و بیانی
در اختلال زبان، کودک ممکن است در درک صحبت دیگران، بیان خواسته‌ها یا هر دو مورد مشکل داشته باشد.
در اختلال زبان بیانی، کودک برای بیان افکار و خواسته‌های خود با کلمات و جملهها دچار مشکل میشود. ممکن است دایره واژگان محدودی داشته باشد، جمله‌های کوتاه‌تری نسبت به سن خود بسازد یا در کنار هم قرار دادن کلمات مشکل داشته باشد.
در اختلال زبان دریافتی، مشکل بیشتر به درک زبان مربوط میشود. برای مثال، کودک ممکن است منظور بعضی سؤال‌ها یا دستورهای متناسب با سن خود را به‌خوبی متوجه نشود و در انجام درخواست‌های ساده دچار مشکل شود.
برخی کودکان نیز هم‌زمان در درک و بیان زبان مشکل دارند. این مشکلات میتوانند بر ارتباط کودک با دیگران، بازی، یادگیری و تعاملات اجتماعی او تأثیر بگذارند. به همین دلیل، در صورت مشاهده نشانه‌های مداوم بهتر است کودک توسط گفتاردرمانگر ارزیابی شود.
2. اختلالات گفتاری؛ از مشکلات تلفظ تا لکنت و دیس‌آرتری
در اختلالات گفتاری، کودک ممکن است در تولید صحیح صداها، واضح صحبت کردن یا روانی گفتار مشکل داشته باشد.
یکی از مشکلاتی که ممکن است در این سن دیده شود، لکنت است. لکنت میتواند با تکرار صدا یا هجا، کشیده گفتن بعضی صداها یا گیر کردن هنگام شروع یک کلمه همراه باشد. البته هر تکراری در صحبت کودک سه ساله به معنی لکنت نیست و برای تشخیص دقیق باید الگوی گفتار کودک بررسی شود.
دیس‌آرتری نوع دیگری از اختلال گفتار است که به مشکل در کنترل یا هماهنگی عضلات مورد استفاده برای گفتار مربوط میشود. در این شرایط ممکن است صدای کودک ضعیف، آهسته یا نامفهوم باشد و تلفظ برخی کلمات برای او دشوار شود.
در موارد دیگری ممکن است کودک دچار آپراکسی گفتار دوران کودکی باشد. در این اختلال، کودک می‌داند چه می‌خواهد بگوید، اما مغز در برنامه‌ریزی و هماهنگ کردن حرکات دقیق مورد نیاز برای تولید گفتار با مشکل روبه‌رو است. تشخیص آپراکسی نیازمند ارزیابی تخصصی است و نمی‌توان تنها براساس چند علامت ظاهری درباره آن نتیجه‌گیری کرد.
اگر مشکلات گفتار و زبان ادامه‌دار باشند، ممکن است ارتباط کودک با اطرافیان دشوارتر شود و در بعضی کودکان بر مشارکت اجتماعی یا اعتماد به صحبت کردن تأثیر بگذارد. به همین دلیل، ارزیابی زودهنگام میتواند کمک کند نوع مشکل دقیق‌تر مشخص شود.
همچنین بخوانید : تست هوش کودک سه ساله تا 5 ساله
چه زمانی کودک 3 ساله به گفتاردرمانی نیاز دارد؟
گفتار درمانی در کودکان با توجه به سن، توانایی‌های زبانی و نیازهای ارتباطی هر کودک انجام میشود و میتواند بر تقویت درک زبان، افزایش دایره واژگان، جملهسازی و واضح‌تر شدن گفتار تمرکز داشته باشد. تشخیص به‌موقع مشکلات گفتاری به والدین کمک میکند تمرین‌های مناسب را زودتر آغاز کنند و در مسیر رشد ارتباطی کودک نقش مؤثرتری داشته باشند.
کودک هنوز بیشتر با کلمات تک‌واژه‌ای صحبت میکند
اگر کودک سه ساله بیشتر نیازهایش را فقط با یک کلمه بیان میکند و بهندرت جمله می‌سازد، بهتر است رشد زبان او بررسی شود.
برای مثال ممکن است به‌جای گفتن «مامان آب میخوام» فقط بگوید «آب».
استفاده محدود از جملهها میتواند یکی از نشانه‌هایی باشد که نیاز به ارزیابی دارد.
صحبت کودک برای دیگران بسیار نامفهوم است
گاهی پدر و مادر صحبت کودک را به‌خوبی متوجه میشوند، اما افراد دیگر نمیتوانند بیشتر حرف‌های او را بفهمند.
بعضی اشتباهات تلفظی در سه سالگی طبیعی است، اما اگر گفتار کودک بسیار نامفهوم باشد یا تعداد زیادی از صداها را اشتباه تولید کند، بهتر است تلفظ و مهارتهای گفتاری او بررسی شود.
کودک در درک صحبت دیگران مشکل دارد
رشد زبان فقط به حرف زدن مربوط نمیشود.
گاهی کودک کلمات زیادی می‌گوید، اما در فهمیدن سؤال‌ها یا دستورهای ساده مشکل دارد.
برای مثال ممکن است در انجام درخواست‌هایی مانند «کتابت رو بیار» یا «ماشین رو بذار روی میز» دچار مشکل شود.
در چنین شرایطی لازم است مهارت درک زبان نیز ارزیابی شود.
کودک کمتر از انتظار با دیگران ارتباط کلامی برقرار میکند
اگر کودک برای درخواست کردن، سؤال پرسیدن یا تعریف کردن اتفاق‌ها کمتر از زبان استفاده میکند و بیشتر با اشاره یا کشیدن دست والدین منظور خود را منتقل میکند، بهتر است این موضوع بررسی شود.
کودک کلمات یا صداها را زیاد تکرار میکند
تکرار بعضی کلمات یا مکث هنگام صحبت در سنین پایین ممکن است دیده شود، اما اگر تکرار صداها، کشیدن صداها یا گیر کردن در شروع کلمات زیاد باشد، میتوان برای بررسی روانی گفتار با گفتاردرمانگر مشورت کرد.
کودک مهارت‌هایی را که قبلاً داشته از دست داده است
اگر کودک قبلاً از کلمات یا جمله‌هایی استفاده می‌کرده اما به‌مرور استفاده از آن‌ها کمتر شده یا برخی توانایی‌های ارتباطی خود را از دست داده است، بهتر است این موضوع جدی گرفته شود و کودک ارزیابی تخصصی شود.
دیر حرف زدن کودک 3 ساله چه دلایلی دارد؟
«چرا بچه‌ام دیر حرف می‌زند؟» یکی از رایج‌ترین سؤال‌هایی است که والدین مطرح میکنند.
برای دیر حرف زدن یک دلیل مشخص و مشترک وجود ندارد. در بعضی کودکان، رشد زبان کمی دیرتر اتفاق می‌افتد و مشکل دیگری وجود ندارد. در برخی دیگر ممکن است عوامل دیگری در این موضوع نقش داشته باشند.
از جمله این عوامل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
-
تأخیر در رشد زبان
-
مشکلات شنوایی
-
اختلالات تلفظ و تولید صدا
-
مشکلات مربوط به درک یا بیان زبان
-
لکنت
-
مشکلات حرکتی مرتبط با گفتار
-
برخی شرایط رشدی یا عصبی
به همین دلیل معمولاً نمی‌توان فقط با شنیدن چند کلمه از کودک علت دیر حرف زدن را مشخص کرد.
برای تشخیص دقیق‌تر باید مجموعه‌ای از مهارتهای کودک بررسی شود.
تمرین های گفتاری برای کودک 3 ساله
در برخی از موارد والدین میتوانند با تمرین های منظم در منزل به کودک خود که دچار اختلال گفتار هستند کمک بسزایی نیز داشته باشند،در ادامه به چند مورد از تمرین ها میپردازیم پس با ماهمراه باشید.
1.کتاب داستان بخوانید
باید از کتاب های استفاده کنید که دارای تصویر های جذاب و رنگی است،توجه کنید که نیاز نیست خط به خط کتاب را بخوانید باید بر اساس وضعیت گفتاری فرزند خود داستان را بخوانید برای نمونه اگر فرزند شما به طور میانگین در صحبت کردن از جملات دو کلمه ای استفاده میکند باید در داستان از جمله های سه و چهار کلمه ای بکار برید.
2.با کودکان خود زیاد حرف بزنید
بهترین تمرین برای گفتار درمانی همین است که با فرزندان خودتان در طول روز زیاد صحبت بکنید،زمان بیشتری به او اختصاص بدهید و در هر کاری که انجام می دهید در حین آن با کودک خود صحبت داشته باشید.
برای نمونه در محیط آشپزخانه هستید :میخوام ظرف بشورم،امروز چه غذایی دوست داری بپزم
3.از سوال پرسیدن زیاد خودداری کنید
برخی از والدین در جلسه های کاردرمانی خودشان دائم از کودک در حال سوال پرسیدن هستند که این چیست؟ امروز پدر چی پوشیده بود؟ چی گفتم؟
زمانی که شما از کودک زیاد سوال میپرسید باعث کاهش اعتماد بنفس او میشود به جای سوال پرسین دائم باید در مورد آن شی یا اتفاق برای او توضیح بدهید.
باید در هنگام انجام دادن تمرین ها صبر داشته باشید کودک شما در زمان مناسب هر آنچه را که به آن آموخته اید به درستی یاد خواهد گرفت.
سخن پایانی
تعداد زیادی از کودکانی که به پزشک برای درمان مراجعه میکنند از هوش و استعداد بالای برخودار اند فقط دارای یک مشکل ساده گفتار درمانی هستند که میتوانند با چند جلسه مراجعه کردن کامل آن را درمان بکنند.
