چرخیدن مداوم کودک به دور خود از رفتارهایی است که اغلب باعث نگرانی والدین می‌شود. این رفتار ممکن است به دلایل مختلفی مانند تلاش برای درک محیط، کسب تجربیات حسی جدید یا طی شدن مراحل طبیعی رشد مغز و سیستم عصبی رخ دهد. البته این رفتار گاهی در کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم (ASD) نیز مشاهده می‌شود اما تکرار آن به تنهایی نشانه این اختلال نبوده و برای ریشه یابی دقیق آن باید سن کودک، میزان تکرار و سایر رفتارهای هم زمان را بررسی کرد.
به همین منظور با مراجعه به بهترین مراکز اوتیسم در تهران می‌توانید دلیل اصلی این رفتار را شناسایی کرده و از بروز چالش‌های بعدی پیشگیری کنید.در این مقاله به بررسی دلایل احتمالی این علاقه، تعیین زمان مناسب جهت ارزیابی رشد و ارائه راهکارهای ایمن و حمایتی برای برخورد با کودک می‌پردازیم.
چرا کودک به دور خودش می‌چرخد؟
والدین می‌توانند با شناخت علت‌های گوناگون چرخیدن کودک به دور خودش، از مشکل به وجود آمده در فرزندشان آگاه شوند. مهم‌ترین دلایل این رفتار عبارت‌اند از:
شادی و هیجان
بعضی کودکان در مواجهه با احساساتی مانند خوشحالی، هیجان زدگی یا شنیدن موسیقی شروع به چرخیدن می‌کنند؛. برای مثال کودک هنگام پخش موسیقی مورد علاقه‌اش می‌چرخد، می‌خندد و از والدین می‌خواهد با او بازی کنند.
سرگرمی و بازی
کودکان از حرکات مختلفی مانند دویدن و پریدن یا بالا و پایین رفتن لذت می‌برند. چرخیدن هم یکی از این حرکات می‌باشد که میتواند نشانه بازی و سرگرمی کودکان باشد. اگر این رفتار در کنار بازی‌های متنوع و ارتباط طبیعی با دیگران اتفاق بیفتد، معمولاً به تنهایی نشانه نگران کننده‌ای نیست.
رفتارهای تکراری و کلیشه‌ای
ممکن است گاهی چرخیدن به یک رفتار تکراری تبدیل شود، به طوری که کودک در موقعیت‌های مختلف، بدون هدف مشخص و برای مدت طولانی دور خودش بچرخد. در این دوره احتمال بروز برخی اختلالات رشدی مانند اختلال طیف اوتیسم وجود دارد. با این حال این رفتار به تنهایی ملاک تشخیص اوتیسم محسوب نمی‌شود.
تحریکات حسی
یکی دیگر از علت‌های چرخش کودکان علاقه به دریافت محرک‌های حسی می‌باشد. سیستم دهلیزی که در گوش داخلی قرار دارد، در حفظ تعادل و درک حرکت بدن نقش دارد. چرخیدن میتواند تجربه حسی متفاوتی برای کودک ایجاد کند. به همین دلیل برخی کودکان به فعالیت‌هایی مانند چرخیدن، تاب خوردن، پریدن و حرکت کردن علاقه بیشتری نشان می‌دهند.
چه زمانی چرخیدن میتواند نشانه اوتیسم باشد؟
برای اطمینان از علت واقعی چرخیدن کودک لازم است به بهترین مراکز اوتیسم در تهران مراجعه کنید تا با کمک یک متخصص این رفتار ریشه یابی شود. در صورت مشاهده موارد زیر بهتر است با یک کاردرمانگر و در جلسات کاردرمانی مشورت کنید.
تداوم و شدت رفتار
ممکن است در کودکان مبتلا به اوتیسم، چرخیدن طولانی و تکراری باشد و کودک در برابر توقف یا پرت شدن حواسش مقاومت نشان دهد.
هدف
همان طور که گفته شد، چرخیدن طبیعی همراه با بازی یا تعامل اجتماعی است، در حالی که در کودکان اوتیسم بیشتر برای خود تنظیمی یا دریافت ورودی حسی انجام می‌شود.
نحوه واکنش به محیط اطراف
کودکان با رشد طبیعی هنگام چرخیدن نسبت به صداها، افراد یا محیط اطراف خود بی‌تفاوت نیستند اما کودکان مبتلا به اوتیسم در همان حال، کاملا نسبت به این موارد بی‌توجه هستند.
ارتباط با سایر رفتارها
در کودکان مبتلا به اوتیسم چرخش‌های تکراری معمولاً تنها نیستند و معمولا با دیگر رفتارهای کلیشه‌ای مانند بال بال زدن دست‌ها، بو کردن اجسام یا چرخاندن مداوم اشیا همراه می‌شوند. به همین دلیل در ارزیابی کاردرمانی، این رفتارها به صورت یک مجموعه بررسی می‌شوند.
راهکارهای والدین برای مدیریت رفتار چرخیدن کودک
در صورت بروز رفتار چرخیدن، نقش والدین در درک شرایط کودک و برخورد آگاهانه با این رفتار اهمیت زیادی دارد. همراهی و توجه آن‌ها میتواند به مدیریت بهتر این وضعیت کمک کند.
زمان و شرایط چرخیدن
به زمان‌ها و موقعیت‌هایی که کودک شروع به چرخیدن می‌کند توجه کنید. برای مثال بررسی کنید آیا این رفتار هنگام خوشحالی، خستگی، بی‌حوصلگی یا حضور در محیط‌های شلوغ بیشتر دیده می‌شود یا خیر. شناخت این الگوها به درک بهتر علت احتمالی رفتار کمک می‌کند.
تنوع در بازی‌های کودک
برای مدیریت بهتر این اختلال والدین می‌توانند کودک را به فعالیت‌هایی مانند توپ بازی، نقاشی، پازل، بازی با اسباب بازی‌های ساختنی و بازی‌های حرکتی تشویق کنند. در کنار این موارد صرف زمان بیشتر به بازی‌های مشترک نه تنها به تخلیه انرژی کودک کمک می‌کند بلکه زمینه ارتباطی مؤثرتر و عمیق‌تر با او را نیز فراهم می‌سازد.
پرهیز از منع اجباری چرخیدن کودک
در مواردی که چرخیدن کودک خطرناک نیست و آسیبی به او نمی‌رساند، بهتر است مانع انجام آن نشوید. در چنین شرایطی جایگزین مناسب‌تر آن است که با پیشنهاد بازی‌های متنوع‌تر و جذاب‌تر توجه کودک را به فعالیتی دیگر جلب کنید. در کنار این روش‌ها بهره گیری از کاردرمانی در بهترین مراکز اوتیسم تهران میتواند روند بهبود و تنظیم رفتاری کودک را هدفمندتر و سریع‌تر کند.
حفظ ایمنی کودک
به دلیل اینکه کودکان اوتیسم هنگام چرخیدن توجهی به اطراف خود ندارند، توصیه می شود اشیای تیز، گوشه‌های خطرناک و موانع موجود در محیط بازی را دور کنید تا احتمال برخورد و آسیب دیدن کودک کاهش یابد.
جمع بندی
چرخیدن کودک به دور خودش رفتاری است که میتواند به دلایل مختلفی مانند شادی و هیجان، سرگرمی، تحریکات حسی یا رفتارهای تکراری بروز پیدا کند. اگرچه این رفتار در برخی کودکان مبتلا به اوتیسم نیز مشاهده می‌شود اما چرخیدن به تنهایی نشانه قطعی این اختلال نیست. برای تشخیص علت آن باید عواملی همچون سن کودک، شدت و تداوم رفتار، واکنش به محیط اطراف و وجود سایر نشانه‌های رشدی مورد بررسی قرار گیرند.
والدین نیز می‌توانند با شناخت شرایط بروز این رفتار، فراهم کردن بازی‌های متنوع، پرهیز از محدودیت‌های اجباری و ایجاد محیطی امن به مدیریت بهتر آن کمک کنند. در صورت تکرار بیش از حد چرخیدن یا مشاهده سایر نشانه‌های تأخیر رشدی مراجعه به متخصص و دریافت ارزیابی‌های لازم در مراکز تخصصی اوتیسم میتواند به تشخیص زودهنگام و انتخاب مسیر درمانی مناسب کمک کند.
