_compressed.jpg)
اوتیسم یکی از اختلالات عصب‌رشدی است که معمولاً نشانه‌های آن در سال‌های ابتدایی زندگی کودک دیده میشود. این نشانهها به والدین کمک میکند که اگر کودک در رشد و رفتار نسب به بقیه کودکان تفاوت دارد، برای بررسی بیشتر اقدام کنند. یکی از روش‌های شناسایی نشانه‌های اولیه، غربالگری اوتیسم است. البته این تست به‌تنهایی اوتیسم را تشخیص نمی دهد و برای تشخیص قطعی به بررسی های تخصصی نیاز است.
بسیاری از والدین درباره زمان انجام این تست سؤال دارند و می‌خواهند بدانند آیا اوتیسم در دوران بارداری قابل شناسایی است یا غربالگری آن فقط بعد از تولد انجام میشود. برای پاسخ به این سؤال، باید تفاوت آزمایش‌های دوران بارداری و بررسی‌های رشدی کودک را بشناسیم.
غربالگری اوتیسم در دوران بارداری
آزمایش‌های دوران بارداری نمی‌توانند جایگزین بررسی رشد و رفتار کودک بعد از تولد بشوند. تشخیص اوتیسم به مشاهده مهارت‌های ارتباطی، تعاملات اجتماعی و الگوهای رفتاری کودک نیاز دارد.
برخی تغییرات ژنتیکی با افزایش احتمال بروز اوتیسم ارتباط دارند. در شرایطی که سابقه خانوادگی یا نشانه‌های خاصی در بررسی‌های دوران بارداری وجود داشته باشد، پزشک ممکن است انجام آزمایش‌های ژنتیکی را پیشنهاد کند. این آزمایش‌ها می‌توانند بعضی تغییرات ژنتیکی مرتبط با اختلالات رشدی را شناسایی کنند اما وجود این تغییرات به معنی ابتلای قطعی کودک به اوتیسم نیست. طبیعی بودن نتیجه آزمایش‌های بارداری هم می‌تواند احتمال اوتیسم را به‌طور کامل رد کند.
درواقع آزمایشات دوران بارداری نباید جایگزین بررسی رشد و رفتار کودک بعد از تولد شوند. تشخیص اوتیسم با بررسی مهارت های ارتباطی، تعاملات اجتماعی و رفتار های کودک امکان پذیر است.
اهمیت بررسی عوامل خطر اوتیسم در دوران بارداری
شناسایی برخی عوامل ژنتیکی و شرایط مرتبط با رشد جنین در دوران بارداری می‌تواند به والدین کمک کند تا با آگاهی بیشتری برای سلامت فرزندشان برنامه‌ریزی کنند. این اطلاعات به‌ویژه برای خانواده‌هایی که سابقه اختلالات ژنتیکی یا مشکلات رشدی دارند اهمیت دارد. هرچند این بررسی‌ها امکان تشخیص قطعی اوتیسم را فراهم نمی‌کنند اما زمینه را برای پیگیری‌های پزشکی و مراقبت‌های مناسب‌تر پس از تولد کودک فراهم بکنند.
انجام غربالگری اوتیسم بعد از تولد
غربالگری اختصاصی اوتیسم بعد از تولد و در دوران کودکی انجام میشود. بر اساس توصیه آکادمی اطفال آمریکا، همه کودکان باید در سن ۱۸ و ۲۴ ماهگی از نظر نشانه‌های اوتیسم غربالگری شوند. همچنین بررسی رشد کودک در ۹، ۱۸ و ۳۰ ماهگی توصیه شده است. باید توجه کرد که اگر والدین قبل از 18 ماهگی تفاوت هایی در ارتباط و رفتار کودک خود ببیند لازم نیست تا 18 ماهگی منتظر بمانند و نیاز به بررسی زودتر دارد.
این غربالگری برای شناسایی کودکانی که به ارزیابی تخصصی دارند، است و نتیجه این تست قطعی نیست.
در تست غربالگری اوتیسم چه رفتارهایی بررسی میشوند؟
پرسش های غربالگری معمولا مربوط به فعالیت های روزمره کودک هستند که توجه والدین را جلب می‌کنند. این پرسش ها رفتار و عملکرد کودک را بررسی میکند. مهم‌ترین زمینه‌هایی که در غربالگری بررسی میشوند عبارت‌اند از:
واکنش کودک به اسم خودش:
در این بخش متحصص بررسی میکند که کودک هنگام صدا زدن نامش تا چه اندازه واکنش نشان می‌دهد. آیا هنگام شنیدن اسم خود به سمت فرد برمی‌گردد یا به صدا توجه میکند؟ جواب این سوال برای ارزیابی همه جانبه کودک اهمیت زیادی دارد.
ارتباط چشمی و توجه مشترک:
متخصص بررسی میکند که کودک زمان بازی یا ارتباط با دیگران به صورت بقیه نگاه میکند یا خیر. توانایی کودک در دنبال کردن نگاهش و نشان دادن اسباب بازی مورد علاقه اش و اشاره به دیگران مهم است.
اشاره کردن و استفاده از حرکات بدن:
استفاده از اشاره برای درخواست کردن، نشان دادن یک وسیله یا جلب توجه دیگران از مهارت‌هایی است که در غربالگری مورد توجه قرار می‌گیرد. این حرکات بخش مهمی از ارتباط کودک قبل از شکل‌گیری گفتار کامل هستند.
علاقه به بازی و تعامل اجتماعی:
شیوه بازی کردن کودک، علاقه به حضور دیگران، تقلید حرکات و شرکت در بازی‌های ساده بررسی میشود. در این بخش می توان فهمید کودک تا چه اندازه بازی مشترک دوست دارد و تمایل به برقراری ارتباط با دیگران دارد.
رفتارهای تکراری و علایق محدود:
تکرار بعضی حرکات، علاقه شدید به یک وسیله خاص یا ناراحتی زیاد در تغییر برنامه روزانه در بررسی رفتار کودک اهمیت دارد.
- نکته مهم این است که وجود یک رفتار به تنهایی برای تشخیص اوتیسم کافی نیست و متخصص باید بر اساس ارزیابی تخصصی، سن کودک، محدودیت ها و وضعیت رشد کودک این اختلال را تشخیص دهد.
تست M-CHAT چیست؟
یکی از روش های شناخته‌شده برای غربالگری اوتیسم در کودکان پرسش‌نامه M-CHAT-R/F است. این تست برای کودکان ۱۶ تا ۳۰ ماهه طراحی شده و نشانه های اولیه اوتیسم را تشخیص می‌دهد.
در این تست، والدین به پرسش های مدنظر پاسخ میدهند و در نهایت پاسخ ها امتیازدهی میشوند و در یکی از گروه های پایین قرار می‌گیرند.
- خطر پایین: معمولاً اقدام فوری لازم نیست ولی باید روند رشد کودک پیگیری شود.
- خطر متوسط: ممکن است یک مصاحبه تکمیلی با والدین انجام شود تا پاسخ‌های نگران‌کننده دقیق‌تر بررسی شوند.
- خطر بالا: ارزیابی تشخیصی و بررسی تخصصی رشد کودک توصیه میشود.
مراحل تشخیص اوتیسم بعد از غربالگری
اگر نتیجه غربالگری احتمال اوتیسم را نشان دهد، نیاز به بررسی‌های تخصصی برای شناخت وضعیت کودک است. در این مرحله، متخصص رفتار های روزمره، مهارت های اجتماعی و ارتباطی کودک را بررسی میکند. اطلاعات و شواهد والدین برای شناخت بیشتر ارزشمند است و بخشی از روند تشخیص درست می‌باشد.
در بعضی موارد، ارزیابی شنوایی، گفتار و زبان یا مهارت‌های حرکتی نیز لازم است. برای مثال، کودکی که نسبت به شنیده شدن اسم خودش واکنشی نشان نمیدهد ممکن است مشکلی در شنوایی داشته باشد. تست و تشخیص اوتیسم در کودکان فقط بر اساس یک پرسش‌نامه یا مشاهده یک رفتار انجام نمی‌شود.
تأثیر فناوری‌های جدید بر دقت نتایج غربالگری
پیشرفت فناوری‌های پزشکی و ژنتیکی باعث شده که نشانه ها و عوامل طیف اوتیسم با دقت بیشتری ارزیابی شود. روش‌های جدید تصویربرداری و آزمایش‌های ژنتیکی می‌توانند تفاوت‌ها و تغییرات ژنتیکی این اختلال را بهتر از گذشته شناسایی کنند. همچنین ابزارهای دیجیتال و هوش مصنوعی با دقت بیشتری رفتار و شرایط کودک را تحلیل میکند. استفاده از این فناوری‌ها در شناسایی زودتر نشانهها و علائم کمک میکند و اطلاعات دقیق‌تری در اختیار متخصصان قرار می‌دهد. مراجعه به بهترین متخصص اوتیسم نیز به خانواده کمک میکند تا ارزیابی‌های لازم را در زمان مناسب انجام دهند و در صورت نیاز، برنامه درمانی متناسب با شرایط کودک را شروع کنند.
جمع بندی
انجام تست غربالگری در دوران بارداری و پس از تولد نوزاد اهمیت زیادی در تشخیص زودهنگام اوتیسم دارد اما این روش به تنهایی در تشخیص قطعی اوتیسم کافی نیست. مراجعه به بهترین متخصص اوتیسم و بهره مندی از روش های تشخیص جدید در این باعث اطمینان خاطر والدین میشود. شناسایی زودهنگام نشانه‌های اوتیسم به والدین کمک میکند تا نیازهای کودک را بهتر بشناسند. بعضی کودکان در برقراری ارتباط، صحبت کردن، بازی با دیگران یا انجام فعالیت‌های روزمره به حمایت بیشتری نیاز دارند. شروع به‌موقع برنامه‌های کاردرمانی می‌تواند به تقویت این مهارت‌ها کمک کند.
