اگر هر روز باید چند بار به فرزندتان یادآوری کنید که تکالیفش را انجام دهد و باز هم برای درس خواندن بهانه میآورد، احتمالاً این سؤال برایتان پیش آمده که چطور میتوانم او را به درس علاقهمند کنم؟ بعضی بچهها ترجیح میدهند ساعتها بازی کنند، اما وقتی پای کتاب و دفتر به میان میآید، زود خسته میشوند یا حوصله ادامه دادن ندارند. در این شرایط، اصرار و دعوا معمولاً کمکی نمیکند بلکه میتواند تاثیر منفی بگذارد. بهتر است قبل از هر چیز بفهمیم دلیل درس نخواندن کودک چیست، اختلال یادگیری یا تنبلی؟ گاهی کودک به دلیل سخت بودن مطالب درسی یا مشکل در یادگیری، از انجام تکالیف فرار میکند و نباید رفتار او را صرفاً به تنبلی نسبت داد. در ادامه چند راهکار ساده را معرفی میکنیم که کمک میکنند فرزندتان با علاقه بیشتری درس بخواند و از یادگیری لذت ببرد.
۱۰ راهکار مؤثر برای علاقهمند کردن کودکان به درس خواندن
علاقه به یادگیری معمولاً یکشبه ایجاد نمیشود. کودکان زمانی به درس خواندن تمایل پیدا میکنند که احساس کنند میتوانند تکالبف را به درستی انجام دهند وفهمیدن مطالب جدید برایشان آسان است. برای رسیدن به این هدف، بهتر است از راهکارهای زیر کمک بگیرید.
۱. برنامه درسی متناسب با توانایی کودک تنظیم کنید
برنامهریزی منظم به کودک کمک میکند بداند چه زمانی باید درس بخواند و چه زمانی میتواند استراحت یا بازی کند. البته برنامه درسی نباید فشرده باشد که کودک از همان ابتدا احساس خستگی کند و ترس از شروع داشته باشد.
به این منظور میتوانید زمان انجام تکالیف را به بخشهای کوتاه تقسیم کنید و بین آنها استراحت در نظر بگیرید. بهتر است برنامه با سن، میزان تمرکز و توانایی فرزندتان هماهنگ باشد تا انجام آن برایش دشوار نباشد.
۲. محیط مناسبی برای مطالعه فراهم کنید
محیط مطالعه تأثیر زیادی بر تمرکز کودکان دارد. اگر درس خواندن کودک همراه تلویزیون، تلفن همراه، صدای زیاد یا رفتوآمد اعضای خانواده باشد، احتمال حواسپرتی او بیشتر میشود. یک میز مناسب، نور کافی و فضای آرام میتواند به کودک کمک کند که روی تکالیفش بهتر تمرکز کند.
۳. از بازی برای آموزش مفاهیم درسی استفاده کنید
بچهها معمولاً از بازی کردن بیشتر از نشستن پای کتاب و دفتر لذت میبرند. پس چرا از همین علاقه برای یاد دادن درسها استفاده نکنیم؟ بازی یکی از طبیعیترین روشهای یادگیری در دوران کودکی است. بسیاری از کودکان مطالبی را که از طریق فعالیتهای عملی و سرگرمکننده یاد میگیرند، بهتر به خاطر میسپارند.
برای مثال، میتوانید آموزش ریاضی را با خریدوفروش فرضی، یادگیری کلمات را با کارتهای تصویری و تمرین املا را با بازیهای کلمهسازی ترکیب کنید.
4. کودک را با دیگران مقایسه نکنید
مقایسه کودک با خواهر، برادر یا همکلاسیهایش باعث شود که حس کند بی ارزش و ناتوان است. جملههایی مانند «ببین دوستت چقدر خوب درس میخواند» معمولاً انگیزه بیشتری ایجاد نمیکنند و حتی باعث دلزدگی کودک از مدرسه میشوند. بهتر است پیشرفت فرزندتان را با وضعیت قبلی خودش مقایسه کنید. اگر امروز یک تمرین را بهتر از گذشته انجام داده، همین پیشرفت کوچک را ببینید و به او نشان دهید که تلاشش ارزشمند است.
۵. تلاش کودک را بیشتر از نمرههایش تشویق کنید
همیشه نباید منتظر گرفتن نمره خوب باشید تا فرزندتان را تشویق کنید. گاهی همین که کودک برای یاد گرفتن یک درس وقت گذاشته یا تمرین سختی را چند بار انجام داده، ارزش تشویق دارد.
برای مثال بهجای اینکه فقط بگویید «آفرین که نمره خوبی گرفتی»، میتوانید بگویید «میدانم برای حل این تمرین وقت گذاشتی و تلاش کردی». این نوع تشویق به تقویت انگیزه درونی کودک کمک میکند.

۶. به علایق شخصی فرزندتان توجه کنید
هر کودکی به چیزهای خاصی علاقه دارد. ممکن است فرزند شما به حیوانات، نقاشی، فوتبال یا داستان علاقهمند باشدو شما میتوانید از همین علاقهها برای تشویق او استفاده کنید.
اگر کودک به حیوانات علاقه دارد، از کتابهای علمی کودکانه درباره حیوانات برای تقویت مهارت خواندن او استفاده کنید. زمانی که مطالب درسی با موضوعات موردعلاقه کودک ارتباط پیدا میکنند، یادگیری برایش معنادارتر میشود.
۷. به کودک فرصت انتخاب بدهید
اگر همیشه شما تصمیم بگیرید که کودک چه درسی را در چه زمانی بخواند، ممکن است نسبت به انجام تکالیف مقاومت کند. بهتر است در بعضی موارد به او حق انتخاب بدهید. مثلاً از او بپرسید دوست دارد اول ریاضی بخواند یا فارسی؟ یا ترجیح میدهد بعد از انجام دو تمرین کمی استراحت کند؟
همین انتخابهای ساده باعث میشوند کودک با میل بیشتری سراغ تکالیفش برود و احساس مسئولیت بیشتری نسبت به برنامه درسی خود داشته باشد.
۸. از روشهای آموزشی متنوع استفاده کنید
گاهی نشستن پای کتاب و خواندن چندباره یک مطلب برای کودک خستهکننده میشود. برای همین بهتر است روشهای مختلفی را امتحان کنید تا ببینید فرزندتان با کدام روش راحتتر یاد میگیرد.
به همین دلیل بهتر است آموزش را به کتاب و نوشتن محدود نکنید. استفاده کردن از فیلمهای آموزشی مناسب سن، فلشکارت، نقاشی، فعالیتهای عملی و ابزارهای کمکآموزشی میتواند یادگیری را برای کودک سادهتر و جذابتر کند.
۹. برای استراحت و بازی زمان مشخصی در نظر بگیرید
قرار نیست کودک بعد از برگشتن از مدرسه تمام وقتش را به درس خواندن اختصاص دهد. او به بازی، استراحت و وقت گذراندن با دوستانش هم نیاز دارد. اگر فرزندتان بدون استراحت مدام درس بخواند، خیلی زود خسته میشود و ممکن است دیگر حوصله انجام تکالیف را نداشته باشد. بهتر است بین زمان درس خواندن، استراحتهای کوتاه و بازی را در نظر بگیرید تا با انرژی بیشتری به درسهایش برگردد.
۱۰. در کنار کودک باشید، اما تمام کارها را بهجای او انجام ندهید
حضور والدین وقتی که کودک با یک درس سخت روبهرو شده است به او احساس امنیت میدهد. البته نباید تمام پاسخها را به او گفت یا تکالیفش را خودتان انجام دهید. بهتر است بهجای مستقیم جواب دادن، با پرسیدن سؤالهای ساده به او کمک کنید تا خودش مسئله را حل کند. این کار به او کمک میکند کمکم مستقلتر شود و برای انجام تکالیفش اعتمادبهنفس بیشتری پیدا کند.
نقش اختلالات یادگیری در بیمیلی کودک به درس
یکی از موضوعاتی که هنگام بررسی افت تحصیلی و بیعلاقگی کودکان نباید نادیده گرفته شود، اختلالات یادگیری است. بعضی دانشآموزان با تمرین و تکرار زیاد، در خواندن کلمات، نوشتن صحیح یا انجام محاسبات ریاضی مشکل دارند. این دشواریها باعث میشوند کودک خودش را ضعیفتر از همکلاسیهایش بداند و از انجام تکالیف فرار کند. کودکی که در نوشتن یا محاسبات ریاضی با دشواری روبهرو است، ممکن است برای انجام تکالیف به زمان و کمک بیشتری نیاز داشته باشد.
در این شرایط تشویق کردن کودک یا افزایش ساعت مطالعه مشکل را برطرف نمیکند. شناسایی دقیق مشکل و استفاده از روشهای تخصصی درمان اختلالات یادگیری در دانشآموزان ابتدایی میتواند به بهبود مهارتهای تحصیلی و افزایش اعتمادبهنفس کودک کمک کند.
جمع بندی
علاقهمند کردن کودک به درس خواندن با دعوا، اجبار و مقایسه کردن به دست نمیآید. بهتر است بهجای اینکه مدام او را به درس خواندن تشویق کنید، ابتدا دلیل بیعلاقگیاش را پیدا کنید و ببینید چه چیزی یادگیری را برایش سخت کرده است. گاهی یک برنامه درسی ساده، کمی بازی و تشویق بهموقع میتواند تغییر بزرگی در رفتار کودک ایجاد کند. کمک گرفتن از مشاور تحصیلی و ارزیابی تخصصی توسط پزشک میتواند به کودک کمک کند تواناییهایش را بهتر بشناسد و با اعتمادبهنفس بیشتری درس بخواند.