منظور از نقاط قوت اوتیسم، مجموعهای از استعدادها، مهارتها و تواناییهایی است که ممکن است در برخی افراد مبتلا به اوتیسم با وضوح بیشتری دیده شود. این تواناییها در همه افراد یکسان نیستند و میتوانند شامل توجه زیاد به جزئیات، حافظه قوی، تشخیص الگوها یا توانایی در زمینههایی مانند موسیقی و ریاضیات باشند. شناخت این نقاط قوت میتواند به والدین کمک کند تواناییهای منحصربهفرد کودک خود را بهتر بشناسند و برای تقویت آنها برنامهریزی کنند.
در روند رشد کودک مبتلا به اوتیسم، توجه به نقاط قوت در کنار شناسایی نقاط ضعف اهمیت زیادی دارد. زمانی که استعدادها و علایق کودک به درستی شناخته شوند، میتوان از آنها برای آموزش مهارتهای جدید، افزایش مشارکت کودک در فعالیتها و تقویت استقلال او استفاده کرد. به همین دلیل، ارزیابی دقیق کودک توسط متخصص میتواند نقش مهمی در شناخت تواناییها و نیازهای او داشته باشد.
در مرکز تخصصی اوتیسم دکتر صابر، وضعیت شناختی و مهارتهای مختلف کودک با استفاده از ارزیابیهای تخصصی بررسی میشود تا نقاط قوت و زمینههای نیازمند حمایت مشخص شوند. در این مسیر، مراجعه به بهترین متخصص اوتیسم و انتخاب برنامه درمانی متناسب با شرایط کودک میتواند به شکلگیری روند توانبخشی هدفمندتر کمک کند.
همچنین ببینید : کاردرمانی ذهنی در کودکان
شناخت نقاط قوت کودکان مبتلا به اوتیسم
افراد مبتلا به اوتیسم از نظر تواناییهای شناختی، حسی و رفتاری تفاوتهای زیادی با یکدیگر دارند. بنابراین نمیتوان یک ویژگی یا استعداد مشخص را به همه کودکان مبتلا به اوتیسم نسبت داد. شناخت دقیق این تواناییها معمولاً به ارزیابی تخصصی نیاز دارد. بهترین مراکز درمان اوتیسم با بررسی مهارتهای شناختی، حسی، حرکتی و ارتباطی کودک میتوانند نقاط قوت و همچنین زمینههایی را که به حمایت بیشتری نیاز دارند، شناسایی کنند. این ارزیابی به والدین کمک میکند برنامه مناسبتری برای تقویت تواناییهای کودک در نظر بگیرند.
1.نقاط قوت در حس بینایی :
افراد مبتلا به اوتیسم می توانند در حس بینایی فوق العاده باشند، آنها می توانند متن های ریز مانند چاپ کوچک پشت محصولات را با تمرکز بالایی بخوانند.
2.شناخت الگو :
افراد مبتلا به اوتیسم توانایی بالاتری در شناخت الگوهای دیداری دارند. آنها فعالیت بیشتری در نواحی دو نیمکره مغزشان نشان می دهد و در مقابل فعالیت کمتری در قسمت پیشانی نسبت به افراد عادی دارند. تمرینهای مربوط به مرتب کردن اشکال، کامل کردن الگوها یا پیدا کردن ارتباط میان اعداد میتوانند علاوه بر تقویت مهارتهای شناختی، زمینهای برای استفاده از تواناییهای کودک باشند.

3.جزئی نگری در کودکان اوتیسم :
افراد مبتلا به اوتیسم معمولا جزئیات بیشتری نسبت به افراد عادی دارند زیرا این افراد مبتلا به اوتیسم میزان بیشتری از محرک های حسی را پردازش می کنند. در حالی که افراد عادی معمولا روی چهره ها تمرکز دارند. افراد مبتلا به اوتیسم معمولا به اطراف نگاه می کنند و جزئیات را می بینند. بطور مثال اگر یک فرد اوتیسمی را با یک فرد عادی در یک جنگل باشند، فرد مبتلا به اوتیسم جنگل ر ا با جزییات کامل، تعداد درختان و حشرات، گل ها و تمام پیچیدگی ها و سایر اجزای کوچک محیط نیز توجه کند اما افراد عادی آن را فقط یک جنگل می بیند.
3.خطای دید :
نحوه درک اطلاعات دیداری در افراد مبتلا به اوتیسم ممکن است با سایر افراد متفاوت باشد. برخی پژوهشها نشان دادهاند که بعضی از افراد مبتلا به اوتیسم کمتر تحت تأثیر برخی خطاهای دیداری قرار میگیرند و ممکن است به جای تمرکز صرف بر تصویر کلی، توجه بیشتری به جزئیات داشته باشند. این ویژگی میتواند باعث شود برخی تفاوتها و جزئیات تصویری را با دقت بیشتری تشخیص دهند.
افراد مبتلا به اوتیسم تا 58 درصد رنگ ها را با شدت بیشتری نسبت به افراد عادی می بینند به طوری که رنگ قرمز برایشان همانند نگاه کردن به لامپ فلورسنت است در صورتی که افراد عادی و غیراوتیسمی رنگ قرمز را تا 10 درصد می بینند و آنها 5 درصد رنگها را کمرنگ تر از رنگ واقعی مشاهده می کنند.
4.دید تونلی :
دید تونلی به حالتی گفته میشود که فرد روی بخش مشخصی از میدان دید تمرکز میکند و به محرکهایی که در اطراف یا خارج از محدوده مدنظر است، توجه کمتری دارد. در این شرایط، ممکن است کودک جزئیات یک تصویر یا شیء را با دقت زیادی بررسی کند، اما همزمان متوجه برخی اتفاقات یا اشیای موجود در محیط اطراف نشود.
این تفاوت در توجه دیداری همیشه نقطه قوت یا ضعف نیست و به شرایط کودک بستگی دارد. ممکن است در بعضی فعالیتها باعث دقت بیشتر شود، اما در برخی موقعیتها توجه همزمان به چند محرک را برای کودک دشوار کند.
5.حس شنوایی :
تحقیقات نشان داده است که افراد مبتلا به اوتیسم حساسیت شنوایی بالاتری نسبت به افراد عادی دارند. افراد مبتلا به اوتیسم در تشخیص صدا و اطلاعات نامربوط را بهتر متوجه می شوند. حدود 1 نفر از 5 نفر مبتلا به اوتیسم، فرکانس های صدا را متفاوت تر از برخی افراد عادی می شنوند.
در برخی کودکان، توانایی تشخیص زیر و بم صدا و به خاطر سپردن تغییرات صوتی میتواند بیشتر باشد. این ویژگی ممکن است باعث شود کودک به موسیقی علاقه بیشتری نشان دهد یا در فعالیتهایی که به تشخیص صدا، ریتم و ملودی نیاز دارند، عملکرد خوبی داشته باشد.

6.حس بویایی در کودکان اوتیسم :
حس بویایی و چشایی در برخی کودکان مبتلا به اوتیسم میتواند حساستر از حد معمول باشد. این کودکان ممکن است نسبت به بعضی بوها و مزهها واکنش بیشتری نشان دهند یا بو و طعم برخی مواد را با شدت بیشتری احساس کنند. این تفاوت در پردازش حسی میتواند در کنار حساسیت به صدا و سایر محرکهای محیطی دیده شود و شناخت آن برای درک بهتر نیازهای حسی کودک اهمیت دارد.
7.اختلال هوش بالا :
برخی از افراد مبتلا به اوتیسم در تست های هوش ریاضیات نمرات بسیار بالایی کسب کرده اند که بیشترین سطح تیزهوشی ریاضی، در بین افراد مبتلا به اوتیسم مشاهده شده است. به همین دلیل این افراد مبتلا به اوتیسم را اختلال هوش بالا نامیده اند.
8.سیستم حافظه قدرتمند :
افراد مبتلا به اوتیسم می توانند حافظه ای به شدت قوی داشته باشند به صورتی که احساس می شود که این حافظه در این افراد به نوعی تقویت شده است که این امر به خاطر حافظه اخباری آنها می باشد. این حافظه است که به ما کمک می کند که چیزهای زیادی را مانند فیلم و تصاویر را به حافظه مان بسپاریم و این نوع حافظه در میان افراد مبتلا به اوتیسم بسیار قدرتمند تر است افراد عادی می باشد.
سخن پایانی
هر کودک مبتلا به اوتیسم مجموعهای از تواناییها، علایق و نیازهای خاص خود را دارد. شناخت نقاط قوت به والدین کمک میکند در کنار توجه به چالشهای کودک، ظرفیتها و استعدادهای او را نیز ببینند و از این تواناییها برای آموزش مهارتهای جدید و افزایش استقلال استفاده کنند. کاردرمانی جسمی، کاردرمانی ذهنی، میتوانند در تقویت مهارتهای مختلف کودک نقش داشته باشند. در این مسیر، استفاده از خدمات تخصصی و مراجعه به بهترین مراکز درمان اوتیسم میتواند به ارزیابی دقیقتر و انتخاب برنامه توانبخشی متناسب با شرایط کودک کمک کند.