وقتی کودک روی زمین می‌نشیند، نحوه قرار گرفتن پاها همیشه فقط یک عادت ساده نیست. دبلیو نشستن در کودکان یکی از الگوهای رایج نشستن در سال‌های ابتدایی زندگی است. در این حالت، کودک زانوها را خم کرده و پاهای خود را در دو طرف بدن قرار می‌دهد، وضعیتی که به دلیل ایجاد ثبات بیشتر، ممکن است برای کودک راحت باشد. در برخی کودکان این عادت فقط در مقطعی از رشد و سن او می‌باشد اما گاهی می‌تواند با ضعف کنترل تنه، تعادل یا الگوی حرکتی متفاوت همراه باشد. تشخیص اینکه این وضعیت نیاز به پیگیری دارد یا طبیعی است، به بررسی دقیق مهارت‌های حرکتی کودک نیاز دارد.در چنین شرایطی، متخصص کاردرمانی جسمی در کودکان می‌تواند وضعیت حرکتی کودک را بررسی کند و در صورت نیاز، تمرین‌ها و روش‌های مناسب را پیشنهاد دهد. مراجعه به بهترین مرکز کاردرمانی نیز می‌تواند به والدین کمک کند تا علت این الگوی نشستن را بهتر بشناسند و در صورت نیاز، درمان را به‌موقع شروع کنند.

علت دبلیو نشستن در کودکان

کودکان به دلایل مختلفی ممکن است حالت W را برای نشستن انتخاب کنند و نمی‌توان یک دلیل مشخص برای آن در نظر گرفت. ویژگی‌های طبیعی بدن در سال‌های رشد، انعطاف‌پذیری مفاصل، قدرت عضلات و میزان کنترل حرکتی همگی می‌توانند در انتخاب این وضعیت نقش داشته باشند. یکی از مهم‌ترین دلایل، حس راحتی و ثباتی است که این حالت به کودک می‌دهد. وقتی پاها در دو طرف بدن قرار می‌گیرند، سطح اتکای کودک بیشتر می‌شود و برای حفظ تعادل، فشار کمتری به عضلات شکم، پشت و لگن وارد می‌شود. به همین دلیل، کودکی که هنوز کنترل کاملی روی تنه و تعادل خود ندارد، ممکن است این حالت نشستن را بیشتر ترجیح دهد. در برخی کودکان نیز نحوه قرارگیری مفصل ران و چرخش استخوان ران می‌تواند در انتخاب این وضعیت نقش داشته باشد. با این حال، اگر کودک تقریباً همیشه این وضعیت را انتخاب می‌کند، بهتر است توانایی او در حفظ تعادل، کنترل تنه و تغییر وضعیت هنگام نشستن نیز بررسی شود.

ارتباط W-sitting با رشد حرکتی

نشستن یکی از مراحل رشد حرکتی کودک است و باید همراه با دیگر مهارت های فیزیکی ارزیابی شود. کودک در روند طبیعی رشد باید بتواند وضعیت بدن خود را تغییر دهد، تعادلش را حفظ کند و هنگام بازی وزن بدنش را کنترل کند. 

در این حالت نشستن، به دلیل ثبات بیشتر لگن و پاها، کودک به حرکات کمتری برای حفظ موقعیت بدن نیاز دارد. اگر این حالت تنها یکی از چند وضعیت نشستن کودک باشد، معمولاً نگرانی خاصی ایجاد نمی‌کند. اما اگر کودک تقریباً همیشه به این شکل بنشیند و در بقیه موارد احساس ناپایداری داشته باشد، بررسی مهارت‌های حرکتی او اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

تأثیر W-sitting بر کنترل تنه

عضلات شکم،پشت و لگن به کودک کمک می کنند تا بدنش را ثابت نگه دارد و تعادل خود را حفظ کند.در بعضی از حالت های نشستن کودک برای حفظ تعادل، باید از این عضلات بیشتر استفاده کند وبدنش را برای برداشتن اشیاء اطرافش حرکت دهد.

در حالت W، پاها در دو طرف بدن قرار می‌گیرند و کودک ثبات بیشتری دارد. اگر کودک بیشتر مواقع و برای مدت طولانی در این حالت بنشیند، فرصت کمتری برای تمرین تعادل، چرخش بدن و جابه‌جایی وزن دارد. البته این مدل نشستن به‌تنهایی باعث ضعف عضلات نمی‌شود.

نشانه‌های نیاز به ارزیابی تخصصی

اگر کودک فقط گاهی اینگونه می‌نشیند و به‌راحتی وضعیت خود را تغییر می‌دهد، معمولاً این حالت به‌تنهایی نگران‌کننده نیست. اما وجود برخی نشانه‌ها در کنار آن می‌تواند نیاز به ارزیابی داشته باشد.

• استفاده مداوم و طولانی از حالت W هنگام نشستن
• دشواری در تغییر وضعیت از نشستن به ایستادن
• ضعف تعادل هنگام راه رفتن یا دویدن
• مشکل در بالا رفتن و پایین آمدن از پله‌ها
• ضعف یا سفتی در عضلات
• تأخیر در بدست اوردن مهارت‌های حرکتی متناسب با سن
• دشواری در حفظ وضعیت بدن در زمان بازی
• وابستگی به یک حالت خاص برای نشستن

اصلاح الگوی نشستن

برای اینکه کودک کمتر در حالت W بنشیند، بهتر است مدام به او تذکر ندهیم یا مجبورش نکنیم پاهایش را تغییر دهد. هنگام بازی می‌توان او را به شکل‌های دیگری از نشستن تشویق کرد. مثلاً چهارزانو بنشیند، پاهایش را دراز کند یا هر دو پا را در یک سمت بدن قرار دهد.

بازی می‌تواند فرصت خوبی برای تغییر این عادت باشد. در این روش می‌توان اسباب‌بازی‌ها را کمی دورتر یا در اطراف کودک قرار داد تا برای برداشتن آن‌ها مجبور شود بدنش را حرکت دهد و وضعیت خود را تغییر دهد. در اینجا هدف این نیست که کودک دیگر اصلاً به شکل W ننشیند، بلکه مهم این است که بتواند به‌راحتی حالت نشستن خود را عوض کند و برای بازی و فعالیت، فقط به یک وضعیت خاص وابسته نباشد.

نقش کاردرمانی جسمی در کودکان

در کاردرمانی جسمی در کودکان، هدف فقط اصلاح شکل نشستن نیست. متخصص ابتدا کودک را از نظر قدرت عضلانی، دامنه حرکتی مفاصل، تعادل، کنترل تنه، هماهنگی حرکتی و مهارت‌های حرکت بررسی می‌کند. پس از مشخص شدن علت، برنامه درمانی متناسب با نیاز واقعی کودک طراحی می‌شود. این برنامه ممکن است شامل تمرین‌های تقویت عضلات مرکزی، فعالیت‌های تعادلی، تمرین انتقال وزن، فعالیت‌های هماهنگی دوطرفه بدن و آموزش وضعیت‌ مناسب‌ هنگام بازی باشد. در بعضی کودکان نیز لازم است روی مهارت‌هایی کار شود که باعث می‌شوند کودک هنگام نشستن، بازی کردن و جابه‌جا شدن، آزادی عمل بیشتری داشته باشد.

نقش والدین در بهبود وضعیت حرکتی کودک

والدین می توانند به کودک کمک کنند تا مهارت های حرکتی خود را از راه های مختلف با درگیر کردن او در بازی و فعالیت های حرکتی توسعه دهند. فعالیت هایی مانند بازی روی زمین، برداشتن اسباب بازی ها و جابجا کردن اشیا می تواند کودک را تشویق به حرکت و تغییر موقعیت کند.

بهتر است والدین در کنار نحوه نشستن، به الگوی کلی حرکات کودک هم توجه کنند. نحوه راه رفتن و دویدن، بلند شدن از روی زمین، بالا رفتن از پله‌ می‌تواند اطلاعات مهمی درباره کنترل حرکتی و توانایی‌های جسمی کودک نشان دهد. 

نقش والدین در کنار کاردرمانی بسیار مهم است، چون بخش زیادی از تمرین‌های حرکتی می‌تواند در قالب بازی و فعالیت‌های روزمره در خانه ادامه پیدا کند. اگر متخصص تمرین خاصی را برای کودک در نظر گرفته باشد، بهتر است والدین نحوه انجام آن را به‌درستی یاد بگیرند و تمرین‌ها را مطابق توصیه درمانگر انجام دهند.

اهمیت ارزیابی زودهنگام

رشد حرکتی هر کودک سرعت متفاوتی دارد، با این حال اگر یک الگوی تکراری به صوت مداوم یا دشواری در حرکت کودک دیده شود بهتر است هر چه سریع تر توسط متخصص مربوطه بررسی شود. ارزیابی به موقع به متخصص کمک می‌کند تا نقاط قوت و ضعف کودک را بهتر بشناسد و بر اساس نیاز او تمرین ها و روش های درمان را پیشنهاد دهد.  

ارزیابی به موقع  فقط به بهتر شدن مهارت‌های حرکتی کمک نمی‌کند. وقتی کودک بتواند راحت‌تر حرکت کند، بازی کند و در فعالیت‌های مختلف مشارکت داشته باشد، احساس بهتری خواهد داشت . این تجربه می‌تواند به شکل‌گیری اعتمادبه‌نفس و مشارکت فعال‌تر کودک در محیط خانه، مهدکودک و جمع همسالان نیز کمک کند.

جمع بندی

دبلیو نشستن در بسیاری از کودکان از الگوهای معمول نشستن در سال‌های ابتدایی رشد است و به‌تنهایی نشانه وجود مشکل نیست.با این حال توصیه می شود اگر کودک بیش از حد به این حالت نشستن وابسته شود یا با هماهنگی و قدرت عضلانی خود دچار مشکل شود بهتر است ارزیابی کودک انجام شود.

منع کودک از نشستن به شکل W لزوماً کار درستی نیست. بلکه باید وضعیت حرکتی او به‌طور کامل بررسی شود و در صورت نیاز، با کمک تمرین‌های مناسب، قدرت، تعادل و تنوع حرکتی او افزایش پیدا کند. ارزیابی در کاردرمانی جسمی در کودکان می‌تواند به شناسایی علت این الگو و انتخاب روش مناسب برای حمایت از رشد حرکتی کودک کمک کند.