شب ادراری در کودکان یکی از موضوعات مهم در حوزه سلامت کودک است که با وجود شیوع بالا، همچنان با باورهای نادرست و نگرانیهای فراوان همراه است. شب ادراری میتواند پیامدهایی مانند کاهش اعتمادبهنفس، احساس شرم، اختلال در خواب و حتی مشکلات خانوادگی ایجاد کند.
شب ادراری کودکان ۲ و ۳ و ۴ ساله پدیده ای غیر ارادی در زمان خواب است، زمانی که انتظار میرود شخص بتواند کنترل مثانه خویش را داشته باشد اما با صحنه خیس شدن ملافه، لباس خواب و تختخواب مواجه میشود که میتواند کودک را بسیار خجالت زده کند.
در ادامه به بررسی درمان فوری شب ادراری کودکان 2 و 3 و 4 ساله می پردازیم.
اختلال شب اداری کودکان 2و3و4 ساله چیست ؟
اختلال شب ادراری کودکان وضعیتی است که کودک پس از سنی که انتظار میرود کنترل ادرار خود را داشته باشد، هنگام خواب بهصورت غیرارادی در خواب ادرار میکند. کودکان در سنین ۲ تا ۴ سالگی یاد میگیرند که از توالت استفادهکنند. اما تا سن ۳ سالگی ۴۰٪ از کودکان رختخواب خود را خیس میکنند. علت دقیق تفاوت میان کودکان در شب ادراری مشخص نیست. شب ادراری کودکان معمولاً تا سن ۵ سالگی میتواند طبیعی تلقی شود، بهطوری که شب ادراری کودک ۴ ساله یا حتی شب ادراری کودک سه ساله در بسیاری از موارد نشانه بیماری خاصی نیست و با تکامل سیستم عصبی برطرف میشود.
اگرچه بعضی وقتها شب ادراری در کودکان نشانۀ یک بیماری زمینهای جدی (درمانپذیر یا درمانناپذیر) است، اغلب بچههایی که با این مشکل دستوپنجه نرم میکنند هیچگونه بیماری زمینهای ندارند. در واقع، بیاختیاری ادرار بچهها در اغلب موارد یک مسئله رشدی است و بهمرور زمان برطرف میشود.
انواع شب ادراری در کودکان
شب ادراری اولیه : زمانی اتفاق میافتد که کودک از ابتدای زندگی بهمدت ۶ ماه متوالی یا بیشتر، شبادراری داشته باشد. این نوع بیاختیاری در کودکان خردسال رایجتر است.
شبادراری ثانویه : زمانی رخ میدهد که کودک پس از یک وقفه ۶ماهه، مجددا رختخواب خود را خیس کند؛ مثلا زمانی که فرزند دلبند شما از ۴سالگی با شبادراری خداحافظی کند و در ۶سالگی دوباره با آن روبهرو شود. این نوع بیاختیاری معمولا ناشی از یک وضعیت پزشکی یا روانی است.
برخی از علل شایع شب ادراری در کودکان عبارت است از :
عفونت مجاری ادراری از دلایل شب ادراری کودکان
آپنه خواب یکی از علل شب ادراری کودکان
دیابت
یبوست
مثانه کوچک
ناتوانی در تشخیص مثانه پر
عدم تعادل هورمونی
مشکل ساختاری در دستگاه ادراری یا سیستم عصبی
ژنتیک
تولید بیش از حد ادرار در شب
خواب عمیق
استرس و اضطراب عاطفی
روش تشخیص علت شب ادراری در کودکان 2و3و4 ساله
روش تشخیص دلایل شب ادراری کودکان به شرح زیر است:
معاینه بدنی
بررسی علائم، سوابق پزشکی خانواده، مصرف مایعات و عادات روده و مثانه
تجویز آزمایش ادرار برای تشخیص عفونت ادراری یا دیابت
عکسبرداری با اشعه ایکس برای بررسی ساختار دستگاه ادراری
انواع دیگر آزمایشها برای تشخیص دقیقتر
درمان شب ادراری در درمان کودکان 2 و 3 و 4 ساله
درمان قطعی شب ادراری کودکان به تشخیص دقیق علت آن وابسته است و هیچ روش واحدی برای همه کودکان وجود ندارد. در بسیاری از موارد، ترکیبی از درمانهای رفتاری، اصلاح عادات خواب و در صورت نیاز دارودرمانی بهترین نتیجه را میدهد. آموزش صحیح به کودک و خانواده نقش کلیدی در موفقیت درمان دارد و باید از تنبیه یا سرزنش کودک بهطور کامل اجتناب شود.
معمولا شب ادراری در کودکان زیر ۵ سال نیازی به درمان ندارد و با افزایش سن برطرف میشود. اگر مشکل زمینهای مانند یبوست، آپنه خواب یا دیابت تشخیص دادهشود، با درمان آنها مشکل حل میشود. معمولاً برای درمان شب ادراری اولیه، اقدامات بگونهای است که بیش از شش ماه ماندگار باشد و دستورالعمل های ساده دارویی توصیه میشود که معمولاً متناسب با شرایط سنی و ارزیابی های دقیق است تا داروهای مناسبی را تجویز کند. حتی پس از مصرف کوتاه مدت نیز میتوان شاهد کاهش این مشکل بود.
خوشبختانه حال درمان ها و تکنیک های متنوعی وجود دارد که می تواند به کودکان کمک کند تا بیاختیاری ادرار را کنترل کنند.
راهنمایی والدین در کاهش شب ادراری کودکان 2 و 3 و4 ساله
کودکان ۲ و ۳ و ۴ ساله علاوه بر آنکه وابستگی عاطفی بسیاری به والدین دارند، در حال الگوبرداری از رفتار و برخورد نیز هستند که مسئولیت پدر و مادر را چندین برابر می کند:
-نباید با تمرکز بر مشکل شب ادراری، فرزندتان را شرمنده کنید، مطمئناً کودک دچار ضعف اعتماد به نفس نیز خواهد شد که میتواند به ماندگاری عارضه نیز بینجامد.
-صبوری و داشتن روی خوش، می تواند به کودک انگیزه بدهد تا با آموزش کارآمد، مشکل بی اختیاری ادرار در خواب را کاهش دهد.
-بهتر است والدین برای فرزندان خود یک امنیت ذهنی ایجاد کنند و اجازه ندهند دیگران مشکل شب ادراری را برای شوخی و یا تمسخر برگزیند، مطمئنا تبعات آن می تواند آینده را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
-قرار نیست مشکل شب ادراری را به گونهای در نظر بگیرید که کودک سوال یا برخوردی با این عارضه نداشته باشد، گفتوگو می تواند تابوی ذهنی کودک را بشکند به طوری که تأکید بر روی مسئله نیز حذف گردد.
-از دیگر اقدامات جالب و تاثیرگذار شبیه سازی عملیات در طی روز است، به گونهای که عادت بیدار شدن از خواب را بیاموزد و بتواند مشکل خویش را کنترل کند.
دو ساعت قبل از خواب نوشیدن هرگونه مایعات را قدغن کنید؛
نوشیدنیهای گازدار و کافئیندار باعث تحریک مثانه میشوند و مصرف آنها باید محدود شود؛
کودک را برای رفتن به دستشویی و تخلیه ادرار قبل از خواب تشویق کنید؛
کودک را جایی بخوابانید که دسترسی راحت به سرویس بهداشتی داشته باشد؛
شبها چراغ کوچکی را روشن بگذارید تا کودک برای رفتن به سرویس بهداشتی نترسد؛
در طول روز چندین بار از کودک بخواهید برای تخلیه ادرار به دستشویی برود؛
برای تصدیق و تشویق کودک در روزهایی که خشک از خواب بیدار میشود، جایزه یا جملات تأکیدی مثبت در نظر بگیرید؛
بههیچوجه کودک را بهخاطر شبادراری در خانواده مسخره نکنید و به کسی اجازه تمسخر ندهید؛
نظم حرکات روده کودک را جدی بگیرید. یبوست یکی از مهمترین عوامل مؤثر بر تخلیه مثانه است. اگر متوجه علائم یبوست در کودک دلبندتان شدید، در سریعترین زمان ممکن با پزشک صحبت کنید.
سخن آخر
شب ادراری کودکان یکی از شایع ترین مشکلات در کودکان بخصوص در سالهای اولیه زندگی کودک است. شب ادراری کودک یا بی اختیاری ادرار زمانی رخ میدهد که کودک توانایی کنترل مثانه خود را نداشته باشد و در هنگام خواب و طول شب، بدون این که اگاهی داشته باشد جای خود را خیس کند. والدین وپرستار کودک نقشی اساسی در این مورد دارند و باید با دیدن اولین نشانه های این اختلال اقدامات لازم را برای درمان انجام دهند.
سوالات متداول درمان فوری شب ادراری کودکان ۲ و ۳ و ۴ ساله
شب ادراری کودک یا بی اختیاری ادرار زمانی رخ میدهد که کودک توانایی کنترل مثانه خود را نداشته باشد و در هنگام خواب و طول شب، بدون این که اگاهی داشته باشد جای خود را خیس کند
