سندرم گیلن باره می‌تواند در مدت کوتاهی توانایی حرکتی فرد را تحت تأثیر قرار دهد. ضعف عضلات، گزگز و بی‌حسی اندام‌ها، اختلال تعادل و دشواری در انجام کارهای روزمره از مشکلاتی هستند که ممکن است در طول بیماری دیده شوند و  انجام فعالیت‌هایی مانند راه رفتن، لباس پوشیدن، غذا خوردن و جابه‌جا شدن را دشوار را تحت تاثیر قرار دهد. کاردرمانی جسمی در این مسیر به بیمار کمک می‌کند تا به‌تدریج کنترل حرکتی و توانایی انجام فعالیت‌های روزانه را دوباره به دست آورد. انتخاب بهترین مرکز کاردرمانی نیز بهتر است بر اساس تجربه درمانگر در توانبخشی اختلالات عصبی و امکان طراحی برنامه اختصاصی برای بیمار انجام شود.

آشنایی با سندرم گیلن باره

سندرم گیلن باره نوعی بیماری عصبی نادر است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به اعصاب محیطی حمله می‌کند. در نتیجه، انتقال پیام‌های عصبی میان مغز، نخاع و عضلات دچار اختلال می‌شود و فرد ممکن است با ضعف عضلات، بی‌حسی یا گزگز روبه‌رو شود. این علائم معمولاً از پاها شروع می‌شوند و به‌تدریج به قسمت‌های بالاتر بدن می‌رسند. در موارد شدید، تنفس، بلع و حرکت دست‌ها نیز ممکن است تحت تأثیر قرار بگیرد. به همین دلیل، مرحله اولیه بیماری باید زیر نظر پزشک و تیم درمانی سپری شود. پس از کنترل وضعیت پزشکی، توانبخشی می‌تواند برای بازگرداندن عملکرد حرکتی و استقلال فرد ادامه پیدا کند.

نقش کاردرمانی در گیلن باره

کاردرمانی به بیمار در به دست آوردن توانایی هایی حرکتی خود کمک می‌کند تا در انجام کار های شخصی روزمره مستقل تر شود. کاردرمانگر ابتدا وضعیت جسمی و ذهنی بیمار را بررسی می‌کند تا مشخص شود کدام قسمت های بدن او بیشتر درگیر شده است. قدرت عضلات، دامنه حرکتی مفاصل، وضعیت دست‌ها، تعادل و توانایی انجام کارهای روزانه از مواردی هستند که در کاردرمانی مورد توجه قرار می‌گیرند. سپس بر اساس شرایط بیمار، تمرین‌های مناسب انتخاب می‌شوند.

برنامه درمان برای همه افراد یکسان نیست. ممکن است یک بیمار بیشتر به تمرین‌های دست نیاز داشته باشد و بیمار دیگری برای تعادل، جابه‌جایی یا انجام فعالیت‌های روزانه به کمک بیشتری احتیاج داشته باشد.

شروع تمرین‌ها با توجه به توان بیمار

در دوره‌ای که ضعف عضلانی شدید است، فشار آوردن برای انجام تمرین‌های سنگین نه‌تنها کمکی به روند درمان نمی‌کند، بلکه می‌تواند خستگی زیادی ایجاد کند. به همین دلیل، تمرین‌ها معمولاً از سطح توان فعلی بیمار شروع می‌شوند.

اگر فرد توان حرکت دادن اندام را نداشته باشد، ممکن است درمانگر از حرکات غیرفعال یا کمکی برای حفظ دامنه حرکتی استفاده کند. حرکت آرام شانه، آرنج، مچ و انگشتان دست یا حرکات مناسب اندام‌های تحتانی می‌توانند با توجه به شرایط بیمار انجام شوند. هدف در این مرحله بیشتر حفظ انعطاف‌پذیری مفاصل و جلوگیری از محدود شدن حرکات است.

با برگشت تدریجی قدرت عضلات، بیمار می‌تواند مشارکت بیشتری در تمرین داشته باشد. در این مرحله حرکت‌های فعال وارد برنامه می‌شوند و شدت فعالیت به‌تدریج افزایش پیدا می‌کند.

تقویت عضلات

ضعف عضلات یکی از مشکلات اصلی بیماران گیلن باره است و تقویت عضلات بخش مهمی از توانبخشی را تشکیل می‌دهد. تمرین‌هایی مانند بالا آوردن دست، خم و راست کردن آرنج، حرکت دادن پا و فعالیت‌های ساده برای تقویت عضلات می‌توانند به‌تدریج وارد برنامه شوند. در صورت افزایش توانایی بیمار، درمانگر می‌تواند شدت تمرین را بیشتر کند.

نکته مهم این است که بیمار نباید به دلیل خستگی، تمرین را بیش از حد ادامه دهد. برنامه‌های توانبخشی گیلن باره باید به شکل تدریجی و تحت نظر درمانگر پیش بروند، زیرا تمرین بیش از اندازه می‌تواند باعث خستگی و کاهش عملکرد شود.

تمرینات دست برای بهبود مهارت های حرکتی ظریف

ضعف دست انجام بسیاری از فعالیت های روزمره را برای یک بیمار دشوار می کند. در چنین شرایطی، هدف افزایش قدرت و کنترل دست برای انجام فعالیت هایی است که بیمار قادر به انجام آن نیست. برخی از فعالیت ها ممکن است به دلیل ضعف دست تحت تاثیر قرار بگیرند، مانند گرفتن فنجان، دست زدن به قاشق، برداشتن اشیاء، بستن لباس و نوشتن .

این تمرین شامل فعالیت هایی برای گرفتن و رها کردن،حرکت انگشتان و هماهنگی چشم و دست است.برای مثال درمانگر با گرفتن یک شیء سبک از بیمار شروع می کند و سپس به گرفتن اشیاء سنگین تر می رود.

تعادل و جابه‌جایی ایمن

ضعف پاها و تغییر حس اندام‌ها می‌تواند تعادل بیمار را کاهش دهد. به همین دلیل، نشستن، بلند شدن از صندلی، ایستادن و راه رفتن ممکن است به تمرین و کمک نیاز داشته باشد. تمرین تعادل ممکن است در ابتدا در حالت نشسته انجام شود و در ادامه، به ایستادن و جابجایی برسد. 

تغییر وزن،موقعیت‌گیری بدن، چرخش در حالت نشسته و تمرینات برخاستن و نشستن از جمله تمریناتی است که می تواند در این مرحله انجام شود. درصورت نیاز می‌توان از وسایل کمکی مانند واکر، عصا یا تجهیزات مناسب حرکتی نیز استفاده شود. 

مدیریت خستگی

خستگی یکی ازمهمترین مشکلات افراد مبتلا به گیلن باره است و ممکن است حتی پس ازبهبود قدرت عضلانی آنها باقی بماند. بنابراین بیماران نباید تصور کنند که هرچه بیشتر تمرین کنند سریعتر بهبود خواهند یافت. فعالیت های روزانه باید در بازه های زمانی کوتاه تنظیم شوند. کارها و وظایف سخت باید به چند مرحله تقسیم شوند و تمرینات بر اساس انرژی بیمار انجام شوند. برای مثال اگر بیمار هنگام لباس پوشیدن احساس خستگی کند می توان آن را به چند مرحله تقسیم کرد و بین هر مرحله استراحتی کوتاه قرار داد.

 خانواده و روند درمان

حمایت خانواده ممکن است روند بهبودی را تسهیل دهند اما نباید جای تلاش خود بیمار را بگیرد .در صورتی که بیمار توانایی انجام بخشی از یک فعالیت را داشته باشد، باید به او اجازه دهیم تا خودش این کار را انجام دهد و در قسمتی که برایش دشوار است به او کمک کنیم. درخانه بهتر است وسایل مورد استفاده روزمره به راحتی در دسترس بیمار قرار داشته باشد و مسیرهای حرکت ایمن باشد.

با این حال خانواده ها نباید بدون مشورت با متخصصان هیچ تمرینی را تغییر دهند. سطح فعالیت به روند رشد بیمار بستگی دارد.

زمان لازم برای بهبودی

زمان بهبود برای سندرم گیلن باره در افراد مختلف متفاوت است. در حالی که تعداد زیادی از افراد به سرعت بهبود می یابند و می توانند به فعالیت های عادی خود بازگردند، ممکن است دیگران نیاز به جلسات درمانی بیشتر داشته باشند. گاهی اوقات ضعف، خستگی، بی حسی یا درد حتی پس از مرحله حاد بیماری باقی می ماند و به این معنی نیست که درمان کامل شده است. برنامه درمانی باید مطابق با اهداف فرد، وضعیت سلامتی، درجه استقلال و پاسخ به تمرینات طراحی شود.

سخن پایانی

سندرم گیلن باره ممکن است باعث مشکل در انجام حرکات، قدرت عضلانی و انجام کارها در یک بازه زمانی مشخص برای یک فرد شود اما کاردرمانی و تمرینات منظم به بازگرداندن عملکرد بدن کمک خواهد کرد. انجام حرکات اندام،توسعه تدریجی قدرت عضلانی،حفظ تعادل و انجام کارهای روزمره از اهداف درمان است. روند پیشرفت و بهبودی برای هر فرد به یک میزان نیست وبرنامه باید بر اساس نیاز واقعی بیمار تنظیم شود.