لجبازی از رفتارهای نامناسب شایع در کودکان سنین 3تا5 سال می باشد که در صورت عدم درمان مناسب می تواند به دوران مدرسه و پس از آن کشیده شود.
رفتاردرمانی به عنوان یک روش درمانی غیر دارویی، برای اصلاح رفتار کودکان لجباز بسیار موثر است و معمولا به تنهایی یا همراه با دارودرمانی در موارد خاص استفاده میشود. تصمیم درباره استفاده از دارو باید توسط متخصص و بر اساس ارزیابی جامع گرفته شود.
روش های رفتاردرمانی متنوعی در درمان لجبازی کودک کاربرد دارد که در ادامه به بررسی این موضوع می پردازیم.
لجبازی کودکان چیست ؟
لجبازی کودک صرفاً مقاومت در برابر خواستهها نیست؛ بلکه تلاشی است، هرچند گاهی نامناسب، برای ابراز وجود، استقلالطلبی. این رفتار میتواند از قشقرقهای پر سر و صدا و حتی پرخاشگری متغیر باشد. درک این نکته لازم است که لجبازی، بهویژه در سنین خاص، بخشی جداییناپذیر از فرآیند رشد و تکامل شخصیت کودک است. کودک از طریق لجبازی، در حال کشف خود، تواناییهایش و میزان تأثیرگذاریاش بر محیط اطراف است.
به طور کلی، برای لجبازی کودکان دلایل مختلفی میتواند وجود داشته باشد:
رشد طبیعی و ژنتیک
همانطور که خواندید، ۱۸ ماهگی تا ۳ سالگی سن طبیعی لجبازی در کودکان است. بنابراین، در این دوره سنی لجبازی تا حد زیادی طبیعی و حتی ضروری خواهد بود. علاوه بر دوره طبیعی لجبازی، برخی از کودکان به طور ژنتیکی نیاز به استقلال و اختیار بیشتری دارند؛ از این رو ممکن است نسبت به برخی موقعیتها سرسختتر باشند.
ترس از تغییر
ترس از تغییر میتواند یکی دلایل رفتارهای نادرست کودک لجباز و عصبی باشد. تغییر برای کودکان ترسناک است و بسیاری از آنها اغلب به لجبازی به عنوان اولین شیوهی ذفاعی خود روی میآورند. برخی از کودکان ممکن است وقتی به مکان جدیدی نقل مکان میکنند یا به مدرسه جدیدی میروند لجبازی کنند.
نیاز به آزادی و اختیار
نیاز به آزادی و داشتن کنترل، به خصوص در سنین پیشدبستانی و مدرسه، یکی دیگر از دلایل رایج افزایش لجبازی در کودکان است. وقتی کودکان احساس میکنند هیچ کنترلی بر زندگی خود ندارند، رفتارهای لجبازانه از خود نشان میدهند
جلب توجه
بچهها عاشق توجه هستند و عادت دارند برای جلب توجه به روش خاصی رفتار کنند. به خصوص زمانی که احساس میکنند مورد غفلت قرار گرفتهاند و توجه چندانی به آنها نمیشود. بدین ترتیب، اگر فرزندانتان احساس کنند که نادیده گرفته شدهاند یا اهمیتی ندارند، برای جلب توجه شما شروع به لجبازی میکنند.
ارتباط نادرست والدین با فرزندان
گاهی علت رفتارهای کودک لجباز و عصبی مشکلاتی است که در سبک فرزند پروری والدین وجود دارد. برای مثال، والدینی که سبک فرزند پروری مستبدانه را پیش میگیرند و دائم به بچهها امر و نهی میکنند، باید انتظار لجبازی بیشتری را نیز داشته باشند.
نحوه برخورد با کودکان لجباز
روش مقابله با لجبازی کودکان نیازمند ترکیبی از صبر، قاطعیت، خلاقیت و عشق است. به یاد داشته باشید که هدف، سرکوب استقلال کودک نیست، بلکه هدایت آن در مسیری سازنده است:
آرامش و خونسردی خود را حفظ کنید.
سعی کنید گوش کنید.
حق انتخاب به کودک بدهید.
آموزش مهارت های ضروری به کودک بیاموزید.
با آنها ارتباط برقرار کنید، آنها را مجبور نکنید.
رفتار درمانی کودکان یکی از راه های مفید در تغییر رفتار کودکان می باشد. بسیاری از رفتارهای نامناسب کودکان را می توان کاهش داد و رفتارهای صحیح را جایگزین آن نمود. لجبازی از رفتارهای نامناسب شایع در کودکان سنین 3تا5 سال می باشد که در صورت عدم درمان مناسب می تواند به دوران مدرسه و پس از آن کشیده شود. مرکز کاردرمانی و گفتار درمانی شهرک غرب روش های رفتاردرمانی متنوع و کاربردی در درمان لجبازی کودک به کار می برد.
ارزیابی : ارزیابی دقیق رفتارها، عوامل محیطی و عوامل داخلی کودک به منظور تشخیص علل و موازیهای موجود.
تعیین برنامه درمانی : بر اساس اطلاعات به دست آمده از ارزیابی، ایجاد برنامه درمانی سفارشی و تنظیم شده برای نیازهای خاص کودک.
آموزش والدین : ارائه آموزشها و راهنماییهای لازم به والدین برای تقویت مهارتهای مدیریت رفتاری و ارتباط مثبت با کودک.
آموزش مهارتهای اجتماعی : آموزش به کودکان مهارتهای ارتباطی، حل مسئله و مدیریت احساسات به منظور کاهش رفتارهای لجبازی.
روشهای رفتاری : استفاده از روشهای مثل تقویت مثبت و مجازات منطقی برای تقویت رفتارهای مطلوب و کاهش رفتارهای ناپسند.
مشاوره و پشتیبانی : ارائه مشاوره و پشتیبانی به والدین و کودکان در طول فرآیند درمانی و پیگیری نتایج درمان. هدف این متخصصان از همه این اقدامات، بهبود رفتارهای کودک، تقویت روابط خانوادگی و افزایش کیفیت زندگی خانواده است.
سخن آخر
لجبازی در کودکان رایج است، اما برخورد روزانه با آن ممکن است برای والدین طاقتفرسا باشد. با این حال، دانستن نکاتی در مورد نحوه برخورد با یک کودک لجباز میتواند مفید باشد.
کودکان لجباز معمولاً در برابر تلاش برای تغییر رفتار خود مقاومت میکنند و اغلب پیروی از قوانین یا دستورالعملها را رد میکنند. بنابراین، ممکن است برای والدین ایجاد و حفظ اقتدار خود چالشبرانگیز باشد که منجر به جنگ قدرت میشود.
سوالات متداول رفتار درمانی کودکان لجباز
رفتاردرمانی به عنوان یک روش درمانی غیر دارویی، برای اصلاح رفتار کودکان لجباز بسیار موثر است و معمولا به تنهایی یا همراه با دارودرمانی در موارد خاص استفاده میشود
