اضطراب جدایی در کودکان یکی از چالش برانگیزترین مسائلی است که والدین با آن روبه‌رو می‌شوند.بازی درمانی یکی از به‌روزترین و موثرترین روش‌ها جهت درمان اضطراب جدایی کودکان است .

بازی‌درمانی اضطراب کودکان فعالیت‌های خلاقانه و هدایت شده، برای کاهش استرس و ایجاد احساس امنیت در کودکان است. روش بازی درمانی که از بازی‌های فردی، داستان‌سرایی، نقاشی، و تکنیک‌های نقش‌آفرینی بهره می‌گیرد، به کودکان امکان می‌دهد احساسات خود را شناسایی و به شیوه‌ای قابل درک ابراز کنند.

اضطراب جدایی چیست ؟

اضطراب جدایی احساساتی است که کودکان در زمان فاصله گرفتن والدین از آن‌ها تجربه می‌کنند. واکنش‌هایی که کودکان به‌دلیل دور بودن از والدین دارند، باعث ایجاد رفتارهایی ناسالم می‌شود. در واقع کودکان با بزرگ‌تر شدن ممکن است که اضطراب را کمتر تجربه کنند. 

اختلال جدایی یا اضطراب جدایی کودک یک اختلال روانی است که معمولاً در کودکان بین سنین ۶ ماه تا 3 سال شروع می‌شود و ممکن است تا سنین بالاتر نیز ادامه یابد.

در ادامه بخوانید : تأثیر بازی‌درمانی بر رشد اجتماعی و عاطفی کودکان اوتیسم

علائم اضطراب جدایی کودک

علائم اختلال اضطراب جدایی کودک می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

ترس و وابستگی :

کودک به شدت از جدا شدن از والدین خود می‌ترسد و حتی ممکن است انجام فعالیت های روزمره خود مثل رفتن به مهدکودک یا مدرسه برایش سخت شود. همچنین ترس از مرگ والدین، خوابیدن در منزل اشخاص دیگر یا اتاق جداگانه و وابستگی شدید به خوابیدن کنار والدین از نشانه‌های اضطراب جدایی در کودکان هستند.

علائم جسمی :

علائمی مانند سرفه، استفراغ، سردرد یا درد شکم می‌تواند ناشی از اضطراب جدایی باشد که به عنوان واکنش به استرس جدایی بروز می‌کنند.که توصیه می شود با یک روانشناس یا پزشک متخصص کودکان مشورت شود.

دلایل ایجاد اضطراب جدایی کودک

این اختلال تحت تأثیر عوامل متعددی از جمله عوامل محیطی، فردی و ژنتیکی است و ممکن است دلایل مختلفی در ایجاد این اختلال در کودکان به وجود آید که این دلایل عبارتند از :

تجربه جدایی ناگهانی:

جدایی از والدین به طور ناگهانی مانند مهاجرت یا طلاق می‌تواند باعث ایجاد استرس و اضطراب در کودکان شود.

تجربیات منفی در زمینه جدایی:

تجربیات ناپسند یا ترسناک در مورد جدایی در ذهن کودک می‌ماند و باعث ایجاد اضطراب می‌شود. 

اختلالات ارتباطی با والدین:

روابط نامناسب یا ناپایدار با والدین منجر به بروز اضطراب جدایی در کودکان می‌شود. ارتباط امن با والدین معمولاً به پیشگیری از اضطراب جدایی کمک می‌کند.

 معرفی چند بازی درمانی برای کاهش اضطراب جدایی در کودکان

نظریه های زیر بر اساس تحقیقات روان‌شناختی و تجربیات روان‌شناسان با تجربه در زمینه اضطراب جدایی کودکان پیشنهاد شده‌اند. این بازی‌ها باید در محیطی امن و آرام اجرا شوند و تا حد امکان باعث تحریک اضطراب در کودکان نشوند، زیرا هدف از این بازی‌ها یادگیری‌ست و بهترین زمان برای یادگیری، زمانی‌ست که کودک آرامش داشته باشد.

1.دالی موشه :

کودکان نمی‌توانند درک کنند که اشیا و موجودات حتی وقتی دیده نمی‌شوند، باز هم جایی در جهان خارج حضور دارند. این بازی به کودکان کمک می‌کند تا با مفهوم اولیه «پایداری موجودات» آشنا شوند.

بازی دالی موشه یا من اینجام را بارها و بارها تکرار کنید تا کودک با مفهوم غیبت و حضور یا رفتن و برگشتن آشنا شود. 

2.تعقیب و گریز :

این بازی جذاب شبیه به «گرگم‌به‌هوا» است. شما باید از دست کودک فرار کنید و او را در حیاط یا فضای خانه به دنبال خود بکشانید. هر از‌گاهی هم سرعتتان را افزایش دهید و در جایی قایم شوید.

3.قائم باشک :

قایم‌باشک یا همان قایم‌موشک یکی دیگر از بازی‌های خاطره‌انگیز و جذاب برای تمرین جدایی‌ست. به نوبت با فرزندتان نقش فرد جست‌وجوگر و پنهان را ایفا کنید. یادگیری قواعد این بازی برای بچه‌های کوچک‌تر سخت است. اگر نتوانستند جای مناسبی برای پنهان شدن پیدا کنند، شما خودتان را به ندیدن بزنید و دنبالش بگردید.

4.بازی های نقش آفرینی با عروسکها :

بازی‌های نمادین بدون شک از بهترین گزینه‌های برای کاهش ترس‌های کودکانه خصوصا اضطراب جدایی‌ست. شما با طراحی سناریوهای مختلف می‌توانید به کودک کمک کنید تا در حین بازی با نقش‌ها، احساسات خود را بیان کند و راهی برای کنترل آن‌ها بیابد.

5.نقاشی و هنر :

صحنه‌های جدایی را همراه با کودک نقاشی کنید.  به صورت کلی، نقاشی و هنرورزی جزو فعالیت‌های سرگرم‌کننده‌ای‌ست که در بیان و کنترل ترس‌ها و اضطراب‌ها به کودکان کمک می‌کند.

6.بازی تنفس عمیق با بادکنک :

 به کودک یک بادکنک بدهید و به او بگویید که با نفس عمیق، بادکنک را باد کند. در هر نفس، او باید از بینی نفس بکشد و آرام از دهان خارج کند. هدف این است که کودک تمرکز و آرامش بیشتری پیدا کند.

و همچنین ببینید : خدمات کار درمانی در منزل همراه با تمرین های کاربردی

 تاثیر بازی درمانی در کاهش اضطراب کودکان

بازی‌درمانی روشی بسیار موثر برای کاهش اضطراب در کودکان است. در این روش درمانی به کودک اجازه داده می شود بدون نیاز به صحبت مستقیم، از طریق بازی احساساتش را نشان دهد. تأثیر بازی‌درمانی در کاهش اضطراب کودکان عبارتند از :

• ایجاد فضایی امن برای ابراز احساسات در بازی درمانی اضطراب کودکان
• کمک به فهم ترس ها
• کاهش استرس با بازی های حسی و آرام بخش
• تقویت مهارت های مقابله با اضطراب
• تعاملات اجتماعی بهتر

 

سخن آخر

مشکلاتی که کودکان به‌دلیل نبود والدین با آن مواجه می‌شوند باید رفع گردد. بسیاری از شرایط موقتی برای کودکان تنش‌هایی را به‌همراه خواهد داشت که نیاز به توجه بیشتری است. در واقع