اختلال جدایی یکی از اختلالات روانی است که به‌ویژه در کودکان و نوجوانان شایع است، اما می‌تواند بزرگسالان را نیز تحت تأثیر قرار دهد این اختلال به معنای ترس و اضطراب شدید از جدایی از افرادی است که فرد به آن‌ها وابسته است، به‌ویژه والدین یا مراقبین. در واقع، اختلال جدایی به عنوان یک پاسخ طبیعی به جدایی در نظر گرفته می‌شود، اما زمانی که این احساسات به حدی شدید شوند که بر عملکرد روزمره و روابط اجتماعی فرد تأثیر بگذارند، به اختلال تبدیل می‌شوند.

اختلال جدایی معمولاً در دوران کودکی ظاهر می‌شود و با نشانه‌هایی مانند گریه‌های شدید هنگام جدایی، نگرانی مداوم درباره امنیت والدین یا افراد نزدیک، و اجتناب از موقعیت‌های اجتماعی همراه می باشد

 این اختلال می‌تواند به‌صورت تدریجی یا ناگهانی بروز کند و عواملی مانند تجربیات منفی، تغییرات بزرگ در زندگی، یا حتی ژنتیک می‌توانند در بروز آن نقش داشته باشند.

در آخر بخوانید : گریه در کودکان اوتیسم

نشانه های اختلال جدایی 

اختلال جدایی (Separation Anxiety Disorder) یکی از اختلالات روانی است که به‌ویژه در کودکان و نوجوانان مشاهده می‌شود، اما می‌تواند بزرگسالان را نیز تحت تأثیر قرار دهد نشانه‌های اختلال جدایی می‌توانند متنوع و شامل موارد زیر باشند:

1.اضطراب شدید هنگام جدایی

فرد مبتلا به اختلال جدایی هنگام جدایی از والدین یا مراقبین خود دچار اضطراب شدید می‌شود این اضطراب می‌تواند به صورت گریه، فریاد زدن یا رفتارهای پرخاشگرانه بروز کند.

2. نگرانی مداوم درباره امنیت افراد نزدیک

افراد مبتلا دائماً نگران می باشند که آیا والدین یا افرادی که به آن‌ها وابسته‌اند، در امنیت هستند یا خیر این نگرانی به افکار وسواس‌گونه تبدیل شود و فرد را از انجام فعالیت‌های روزمره بازدارد.

3.اجتناب از موقعیت‌های اجتماعی

کودکان مبتلا از رفتن به مدرسه، خانه دوستان یا سایر مکان‌های اجتماعی اجتناب می کنند این اجتناب به دلیل ترس از جدایی از والدین یا مراقبین است و می‌تواند منجر به انزوا و مشکلات اجتماعی شود.

4.شکایات جسمی

فرد شکایات جسمی مانند سردرد، دل‌درد یا سایر دردها را تجربه کند که به‌ویژه در زمان‌هایی که باید جدا شود، تشدید می‌شود این شکایات ناشی از اضطراب و استرس هستند.

5.خواب‌آلودگی و مشکلات خواب

کودکان مبتلا به اختلال جدایی در خوابیدن مشکل دارند و گاهی از خواب بیدار می شوند یا حتی کابوس‌هایی درباره جدایی ببینند آن‌ها امکان دارد بخواهند در کنار والدین خود بخوابند و از خوابیدن تنها اجتناب کنند.

6.افزایش وابستگی

افراد میتوانند رفتارهای وابسته‌تری از خود نشان دهند، مانند تمایل به چسبیدن به والدین یا مراقبین و نیاز مداوم به توجه و حمایت آن‌ها.

7.حساس ناامیدی یا ناامیدی

این افراد احساس ناامیدی، غمگینی یا بی‌ارادگی کنند، به‌خصوص زمانی که مجبور به جدایی می شوند این احساسات می‌توانند بر روحیه و عملکرد روزمره آن‌ها تأثیر بگذارند.

در آخر بخوانید : اضطراب در کودکان اوتیسم

چه عواملی بر اختلال جدایی نقش دارد؟ 

در ادامه برخی از عواملی ک می‌تواند بر اختلال جدایی نقش داشته باشد را برای شما بیان کرده ایم تا با آنها بیشتر آشنا شوید. 

1.عوامل بیولوژیکی

   ژنتیک: تحقیقات نشان داده‌اند که اختلالات اضطرابی، از جمله اختلال جدایی، می‌توانند در خانواده‌ها وجود داشته باشند.اگر یکی از والدین به اختلال اضطرابی مبتلا باشد، احتمال اینکه فرزند نیز به این اختلال دچار شود، افزایش می‌یابد.

   اختلالات شیمیایی مغز: عدم تعادل در مواد شیمیایی مغز، مانند سروتونین و دوپامین، می‌تواند در بروز اختلالات اضطرابی نقش داشته باشد این مواد شیمیایی بر خلق و خو و احساسات تأثیر می‌گذارند و بر نحوه واکنش فرد به استرس و اضطراب تأثیر بگذارند.

2.عوامل روان‌شناختی

 سبک‌های دلبستگی: نظریه دلبستگی بیان می‌کند که نوع رابطه کودک با والدین یا مراقبین خود می‌تواند بر احساس امنیت و اعتماد به نفس او تأثیر بگذارد. کودکانی که دارای دلبستگی ناایمن هستند، بیشتر در معرض اختلال جدایی قرار دارند.

شخصیت: برخی از ویژگی‌های شخصیتی مانند حساسیت بالا، کمال‌گرایی یا تمایل به نگرانی می‌توانند فرد را مستعد ابتلا به اختلال جدایی کنند این افراد بیشتر از دیگران نسبت به جدایی از افراد نزدیک خود آسیب‌پذیر باشند.

3.عوامل اجتماعی

تجارب زندگی: تجارب ناگوار مانند طلاق والدین، مرگ یکی از نزدیکان، یا جابجایی به مکان جدید می‌تواند منجر به بروز اختلال جدایی شود این تجربیات احساس عدم امنیت و ترس از جدایی را در فرد تقویت کنند.

محیط اجتماعی: وجود شبکه‌های حمایتی قوی می‌تواند به کاهش علائم اختلال جدایی کمک کند کودکانی که در محیط‌های اجتماعی مثبت و حمایتی رشد می‌کنند، احتمالاً کمتر دچار اختلال جدایی خواهند شد.

4.عوامل محیطی

شرایط خانوادگی: خانواده‌هایی که دارای تنش‌های زیاد، مشکلات مالی یا ارتباطات ضعیف هستند، فرزندان خود را در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به اختلال جدایی قرار دهند همچنین، والدینی که بیش از حد محافظت‌کننده یا کنترل‌کننده هستند، به ایجاد وابستگی بیش از حد در فرزندان خود کمک کنند.

فشارهای مدرسه: تجربه‌های منفی در مدرسه، مانند (آزار و اذیت) یا فشارهای تحصیلی می‌تواند منجر به ایجاد اضطراب و ترس از جدایی در کودکان شود.

5.عوامل فرهنگی

نقش فرهنگ: فرهنگ‌ها می‌توانند بر نحوه ابراز احساسات و رفتارهای اجتماعی تأثیر بگذارند در برخی فرهنگ‌ها، وابستگی به خانواده بسیار مورد تأکید قرار می‌گیرد و این می‌تواند منجر به افزایش اضطراب جدایی شود.

انتظارات اجتماعی: انتظارات اجتماعی درباره رفتارهای مناسب در زمان جدایی نیز می‌تواند بر نحوه واکنش فرد تأثیر بگذارد کودکانی که تحت فشار برای رفتار مستقل هستند، ممکن است بیشتر دچار اضطراب شوند.

سخن پایانی 

اختلال جدایی می‌تواند تأثیرات عمیقی بر زندگی فرد مبتلا داشته باشد و نیاز به توجه و درمان مناسب دارد. شناسایی زودهنگام نشانه‌ها و ارائه حمایت‌های لازم می‌تواند به فرد کمک کند تا با این اختلال مقابله کند و کیفیت زندگی خود را بهبود بخشد. درمان‌های مناسب شامل روان‌درمانی، آموزش مهارت‌های مقابله‌ای و در برخی موارد دارو درمانی می‌تواند برای مدیریت این اختلال مؤثر باشد.