اختلال PTSD یک وضعیت پیچیده است که می‌تواند افراد را در هر سن، جنسیت یا فرهنگی تحت تاثیر قرار دهد. اختلال استرس پس از سانحه در واقع یک رویداد وحشتناک و استرس زا است که سلامت روان فرد را به خطر می اندازد، وعلائم آن ممکن است شامل کابوس و اضطراب شدید و همچنین افکار غیرقابل کنترل در مورد آن رویداد باشد. این علائم در کودکان با اجتناب از حضور در مکان های یا موقعیت های مشابه حادثه، تحریک پذیری و پرخاشگری، اختلال خواب، مشکل در تمرکز و افت تحصیلی، شکایات جسمی، احساس غم، گناه و گوشه گیری خود را نشان دهد.
این اختلال در مواردی که ناشی از تجربه رویدادهایی همچون حوادث جدی، آسیب‌های جسمی، خشونت، تجاوز جنسی، حوادث طبیعی و غیره می تواند بروز نماید. این اختلال می‌تواند به مدت طولانی باقی بماند و زندگی روزمره کودک را تحت تأثیر قرار دهد. ممکن است کودک در محیط های خاص علائم استرس را بروز دهد و یا بدون هیچ دلیل واضحی یکبار دچار حملات استرس شود.
تشخیص و درمان زودهنگام استرس پس از سانحه در کودکان بسیار هائز اهمیت می باشد، به این علت که کودک توانایی بیان حالات روحی و شرایطی که در آن قرار دارد را ندارد و ممکن است این اختلال با خجالتی بودن یا ترسو بودن کودک اشتباه گرفته شود. آگاهی والدین و بینش صحیح آنان نسبت به وضعیت روانی کودک می تواند از بروز مشکلات پیچیده تر در آینده جلوگیری کند. مراجعه به متخصص روانپزشکی و آغاز درمان های رایج نظیر بازی درمانی و درمان های آرام سازی می تواند کمک بسزایی را در روند درمان اختلال نماید.
در این مقاله می خواهیم درباره اختلال پس از سانحه در کودکان صحبت کنیم . پس تا آخر مطب با ما همراه باشید.
علت بروز اختلال استرس پس از سانحه در کودکان
تجربه اتفاقات آسیب زا : تجربه حوادثی همچون تصادف، حمله، خشونت خانگی، تجاوز جنسی و غیره می‌تواند منجر به بروز اختلال استرس پس از سانحه در کودکان شود.
عوامل مربوط به خانواده : فشارهای خانوادگی، عدم حمایت والدین از کودک، تجربه خشونت در خانواده و ناپایداری زندگی خانوادگی می‌تواند به بروز این اختلال روانی در کودکان منجر شود.
عوامل مربوط به شخصیت کودک : برخی از کودکان به دلیل نوع شخصیت خود نسبت به رویدادهای آسیب زا حساس ترند و واکنش بیش‌تری به آن نشان می‌دهند. بنابراین شخصیت کودک می‌تواند در بروز اختلال استرس پس از سانحه تأثیرگذار باشد.
تجربه قبلی رویداد آسیب زا : کودکانی که قبلاً تجربه رویدادهای تروماتیک داشته‌اند و برای بار دوم حادثه استرس زایی را تجربه می‌کنند، بیش‌تر در معرض بروز PTSD قرار دارند.
در ادامه ببینید : فوبیا در کودکان + علائم و روش‌های مدیریت
علائم اختلال استرس پس از سانحه
علائم اختلال استرس پس از ضربه (PTSD) را می‌توان به ۴ گروه اصلی تقسیم کرد:
- تکرار مکرر، مرور یا یادآوری خاطره یا کابوس
- کناره‌گیری اجتماعی و انزوا
- بی‌حسی یا بی علاقگی جدی به فعالیت‌هایی که زمانی لذت‌بخش بوده‌اند
- اضطراب یا احساس بی‌قراری دائمی
- مشکل در خوابیدن، یا تجربه عصبانیت یا تحریک‌پذیری، یا از جا پریدن
علائم اختلال استرس پس از سانحه در کودکان و نوجوانان
در سنین ۵ تا ۱۲ سالگی، اگرچه ممکن است بچه در به خاطر سپردن رویداد مشکلی نداشته باشد اما اغلب بهدلیل خیالپردازی قسمتهایی از آن را به ترتیب دیگری به خاطر میسپارد. کودکان و نوجوانان ممکن است رویداد آسیب‌زا را به نمایش بگذارند یا آن را از طریق بازی، تصاویر و داستان بیان کنند.
از سن ۸ سالگی به بعد، کودکان معمولا واکنش‌های مشابهی نسبت به بزرگسالان نشان می‌دهند. بین سنین ۱۲ تا ۱۸ سالگی، بچه ممکن است رفتار مخرب، بی‌احترامی، رفتار تکانشی یا پرخاشگرانه از خود نشان دهد. حتی ممکن است به فکر انتقام باشد.
در کودکان ۶ ساله یا کوچکتر، علائم ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- شب ادراری
- ناتوانی در صحبت کردن
- اجرای رویداد در حین بازی
- چسبیدن بیش‌ازحد به یک بزرگسال
در کودکان کمی بزرگتر علائم همراه با
- افت تحصیلی و مشکل در تمرکز و بی علاقگی به کلاس و درس
- اجتناب از حضور در مکان ها یا صحبت درباره اتفاق استرس زا
- پرخاشگری، تکانشگری و رفتار های مخرب
انواع اختلال استرس پس از سانحه
انواع اختلال استرس پس از سانحه از نظر علت و شدت علائم متفاوت هستند. معمولا هنگامی‌که استرس دارید یا آنچه که از سر گذرانده‌اید برای شما یادآوری می‌شود، شدت علائم در شما افزایش می‌یابد. به عنوان مثال، ممکن است صدای یک ماشین را بشنوید و حالات استرس دوران جنگ را دوباره تجربه کنید. ضربان قلب بالا می رود، تعریق افزایش می یابد و حالت گوش به زنگی در فرد ایجاد می شود.
تشخیص اختلال استرس پس از سانحه
تشخیص اختلال استرس پس از سانحه توسط متخصص روانپزشک انجام می گیرد. پزشک با بررسی تاریخچه بیمار و ارزیابی علائم آن و مصاحبه با بیمار و والدین، همچنین با استفاده از جلسات روان درمانی به تشخیص اختلال می پردازد.
تشخیص PTSD معمولا بر این عناصر تمرکز دارد:
- اجتناب از یادآوری تروما
- بی حسی یا جدا شدن عاطفی
- ناتوانی در تجربه لذت
- کناره گیری کلی از زندگی
عوارض اختلال استرس پس از سانحه
در صورت عدم درمان به موقع یا عدم تکمیل دران در کودکان می توانیم شاهد ادامه این اختلال در بزرگسالی و عوارض خطرناکی در طول زندگی فرد باشیم.
- افسردگی، احساس غم، ناامیدی یا بی‌ارزشی
- اضطراب
- سوء مصرف مواد مخدر
- مشکلات رابطه
- مشکلات شغلی
- مشکلات سلامت جسمانی
- افکار و رفتارهای خودکشی
- تکرار مکرر و کابوس
پیشگیری از اختلال پس از سانحه
با کنترل عوامل خطر زا و مراقبت های آگاهانه از کودکان می توان از بروز این اختلال در کودک جلوگیری نمود اما مواردی مانند جنگ، بلایای طبیعی و تصادفات که از کنترل والدین خارج است ممکن است موجب بروز چنین اختلالی در کودک شوند. پس در صورت مشاهده علائم استرس پس از سانحه در کودک خود حتما درخواست کمک نمایید. در صورت نیاز می توانید با مشاوره رایگان مرکز دکتر صابر با شماره 09199195836 تماس حاصل فرمایید و سوالات خود را در این مورد مطرح نمایید.
- درخواست کمک و حمایت کنید.
- باور داشته باشید که می‌توانید احساسات خود را مدیریت کنید.
- معنای مثبتی را از تروما یا آسیب بیابید.
- روی احساسات مثبت و خنده تمرکز کنید.
- به افراد دیگر کمک کنید.
- مثبت‌اندیشی را تمرین کنید.
- دائما با افراد مهم زندگی خود در تماس باشید.
- در مورد این رویداد با عزیزان خود صحبت کنید.
- خود را به‌عنوان یک بازمانده یا قربانی در نظر نگیرید.
و همچنین ببینید : روان درمانگر کیست: راهنمای بهبود سلامت روان
درمان اختلال پس از سانحه
درمان اختلال استرس پس از سانحه می‌تواند به شما کمک کند تا کنترل زندگی خود را دوباره به دست آورید. اگرچه راهکار اصلی روان‌درمانی است، اما دارودرمانی نیز می‌تواند موثر باشد. روش‌های رایج برای درمان اختلال استرس پس از سانحه در کودکان شامل موارد زیر است:
- روان درمانی و در صورت نیاز دارو درمانی
- درمان های آرامسازی و تخلیه استرس
- بازی درمانی تحیلیلی
- درمان شناختی رفتاری
- حساسیت‌زدایی و پردازش مجدد حرکات چشم
- مواجهه‌درمانی
- گروه درمانی
سخن آخر
اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) در کودکان ، در واقع یک اختلال اضطرابی است که در اثر مواجهه با رویدادهای بسیار استرس‌زا، ترسناک یا ناراحت‌کننده ایجاد می‌شود. به‌همین‌دلیل توجه به تاریخچه اختلال استرس پس از سانحه برای تشخیص و درمان اهمیت زیادی دارد. درمان هرچقدر زودتر آغاز شود از بروز اختلالات بعدی نظیر افسردگی، رفتارهای ضد اجتماعی، پرخاشگری و ... در کودک جلوگیری می شود. درمان اختلال در کودکان بر پایه روان درمانی ، بازی درمانی و درمان های شناختی رفتاری استوار است.
