ترس از تاریکی یکی از رایج‌ترین ترس‌های دوران کودکی است که اگر درست مدیریت نشود، می‌تواند روی خواب، خلق‌وخو و حتی رشد روانی کودک تأثیر منفی بگذارد. اگر به ترس از تاریکی در کودکان به موقع مورد بررسی قرار نگیرد، ممکن است که این ترس ادامه داشته باشد و خواب منظم و عادت های خواب کودک را برهم بزند. روش های بسیاری وجود دارد که پدر و مادرها می توانند به کودک در غلبه به ترس هایش کمک کنند.

در این مقاله می خواهیم به بررسی علل ترس کودکان از تاریکی بپردازیم و روش‌های مؤثر برای مدیریت آن را بشناسیم و در نهایت راه‌هایی را پیشنهاد کنیم که والدین بتوانند آگاهانه و علمی با این موضوع برخورد کنند. 

ترس از تاریکی

برای برخی از کودکان ترس از تاریکی می‌تواند علائم بسیار شدیدی ایجاد کند. ترس از تاریکی در کودکان مخصوصا در سنین خردسالی امری بسیار معمول و رایج است و به عنوان بخشی طبیعی از رشد تلقی می‌شود.  بسیاری از کودکان از تاریکی می‌ترسند براساس تحقیقات انجام شده توسط دانشگاه سنت لئو در فلوریدا علت ایجاد ترس از تاریکی در کودکان بیشتر به دلیل از دست دادن محرک‌های بینایی در تاریکی دانسته اند. به همین دلیل ساده که ما نمی‌توانیم آنچه که در اطرافمان هست را ببینیم دچار ترس می‌شویم .همین ترس می‌تواند علائمی همچون اضطراب و افسردگی را ایجاد کند، زمانی ترس به یک فوبیا تبدیل می‌شود که بیش از حد، غیرمنطقی و روزانه تکرار شود. در حالی که بسیاری از ترس‌ها طبیعی هستند، اما اگر به یک مشکل روزانه و مکرر تبدیل شود و بر روی الگوهای خواب فرد تاثیر ‌می گذارد.

علت ترس کودکان از تاریکی

ترس از تاریکی بخشی طبیعی از رشد ذهنی کودک است که ناشی از تخیل فعال و عدم توانایی کامل در تفکیک واقعیت از خیال است. ترس معمولاً ناشی از خود تاریکی نیست؛ بلکه به علت افکار منفی است که در تاریکی اتفاق می افتد. تاریکی می تواند توانایی مغز را در درک سایر حواس دچار چالش ‌کند و این می‌تواند عامل مهمی برای ترس از تاریکی باشد.

ترس از تاریکی ممکن است با ترس از خشونت یا حمله مهاجمان احتمالی ارتباط داشته باشد. یعنی چون فرد در تاریکی جایی را نمی‌بیند، تهدیدهایی احتمالی را تصور می‌کند که ممکن است در تاریکی پنهان شده باشند. بنابراین مهم‌ترین علت ترس از تاریکی ،مربوط به وجود تاریک بودن نمی باشد بلکه به‌خاطر خطرات ناشناخته پنهان در آن است. به همین دلیل سازندگان فیلم های ترسناک اغلب از تاریکی برای ترساندن بینندگان استفاده می‌کنند.

ناامنی و نداشتن اعتماد به نفس هم ممکن است علل ترس از تاریکی باشند، به‌خصوص اگر فرد هنگام تنهایی از تاریکی بیشتر می‌ترسد. با ایجاد روتین شبانه منظم، استفاده از چراغ خواب ملایم و گفت‌وگو درباره احساسات کودکان می‌توان به کاهش ترس آنها کمک کرد.

نکته‌دیگری که حائز اهمیت است و گاهی در برخورد با کودکان نادیده گرفته می‌شود، وابستگی کودک به مادر است. کودکانی که به شدت به حضور فیزیکی مادر وابسته‌ اند، بیشتر در برابر ترس از جدایی، تنهایی و به‌ویژه تاریکی شب هستند. این کودکان در نبود مادر دچار اضطراب می‌شوند و این اضطراب شبانه می‌تواند به شکل ترس از تاریکی بروز پیدا کند.

و درآخر، اگر با وجود تمام این تلاش‌ها ترس کودک به‌صورت مزمن باقی ماند یا با علائمی مانند بی‌خوابی شدید، کابوس‌های مکرر یا تغییرات خلقی همراه شد، بهتر است با روانشناس کودک مشورت شود. شناسایی به‌موقع ریشه‌های عمیق‌تر اضطراب، گامی اساسی در حفظ سلامت روانی کودک در بلندمدت است.

در ادامه بخوانید : علت گریه و بی قراری کودک سه ، چهار و پنج ساله

راهکارهای مهم برای از بین بردن ترس از تاریکی کودکان

معمولا ترس از تاریکی بین سنین 3-2 سالگی آغاز می شود و ضمن تداوم در سال های بعد قدری کاهش می یابد، ولی تا حدود 12-10 سالگی نیز ادامه پیدا می کند. بهترین روش هایی که می توانید ترس کودکان از تاریکی را از بین ببرید در زیر به آنها اشاره شده است.

• ترس کودک خود را ریشه یابی کنید
• به ترس کودک خود دامن نزنید
• کودکان را تشویق کنید در اتاق خود بمانند
• اعتماد به نفس کودک خود را تقویت کنید
• یک برنامه روتین منظم داشته باشید
• به تنظیم نور اتاق خواب اهمیت بدهید
• از جملات مثبت و تشویقی استفاده کنید

رفتار والدین در مواجهه با ترس کودکان از تاریکی

یکی از رفتارهای صحیح و منطقی والدین در مواجهه  کودکان با ترس از تاریکی و از کلیدی‌ترین اصول این است که ترس کودک را به کاملا بشناسیم. احساسات کودک واقعی‌اند، حتی اگر از دید بزرگ‌سالان غیرمنطقی باشد. بنابراین برخورد اولیه باید همراه با همدلی، گوش‌دادن فعال و حمایت هیجانی باشد. باید به کودک این پیام را فهماند که ترس او درک می‌شود، اما با کمک و همراهی می‌توان بر آن غلبه کرد.

روانشناسان کودک توصیه می‌کنند که والدین به‌جای انکار ترس یا تحمیل واقعیت از روش‌های همدلانه استفاده کنند مثلاً می‌توان با کودک درباره منشأ ترس صحبت کرد و با استفاده از بازی‌درمانی، نقاشی یا قصه‌گویی، به او کمک کرد که ترسش را بیان کرده و پردازش کند.

 و همچنین ببینید : بازی درمانی برای کودک پرخاشگر

سخن آخر

ترس از تنهایی و تاریکی یک مسئله رایج در دوران کودکی است، اما اگر به‌درستی مدیریت نشود، می‌تواند به اضطراب‌های جدی‌تری در آینده منجر شود. ما در این مقاله توصیه هایی را برای والدین عنوان کردیم تا به فرزندتان کمک کنید تا بر این ترس‌ها غلبه کند.