حفظ تعادل در کودک و اینکه چگونه شروع به راه رفتن کند، بازی کند، با اطرافیان خود ارتباط برقرار کند و به طور کلی واکنش های او در موقعیت های مختلف، وابسته به سیستم وستیبولار است. این حس نقشی کلیدی در رشد و تکامل کودک ، به ویژه برای مهارت های حرکتی کودک دارد.

حس وستیبولار چیست ؟

سیستم وستیبولار یکی از مهم‌ترین بخش‌های بدن است که مسئول حفظ تعادل، هماهنگی حرکات و ثبات دید هنگام حرکت است. سیستم وستیبولار در گوش داخلی انسان قرار دارد. درون گوش داخلی نیز مایعی وجود دارد که با حرکت دادن سر و تغییر وضعیت بدن، تکان خورده و گیرنده های وستیبولار را تحریک می کند. گیرنده های وستیبولار این اطلاعات را به مغز  می رساند و از این طریق مغز متوجه می شود که بدن در چه وضعیتی قرار دارد. زمانی که این سیستم دچار اختلال شود، علائمی مانند سرگیجه، عدم تعادل، تهوع و حتی افتادن بروز می‌کند.

حس وستیبولار که به آن حس دهلیزی نیز می گویند، جزو اولین حس هایی است که در بدن شکل می گیرد. حس وستیبولار جنین از 5 ماهگی کامل شده و در حقیقت زمانی که داخل رحم مادر حرکت می کند یا نسبت به حرکات او واکنش نشان می دهد، دارد از این حس کمک می گیرد.

همچنین بخوانید : سندروم کوشینگ چیست؟ علائم آن تشخیص و گفتاردرمانی، کاردرمانی

وظایف حس وستیبولار

 این حس، ارتباط بسیار نزدیکی با حس عمقی دارد تا بتواند وظایفش را به درستی انجام دهد. از جمله این وظایف می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• کنترل حرکات چشم
• استفاده از چشم به صورت موثر
• پردازش صداهای داخل محیط

عوارض ضعف در حس وستیولار

ضعف در حس وستیبولار می تواند موجب مختل شدن تعادل کودک شود. در حقیقت حرکات چشمی نیز وابسته به حس وستیبولار هستند و هرگونه بروز ضعف در آن باعث می شود که کودک در خواندن، نوشتن و مهارت هایی که نیاز به هماهنگی چشم و دست دارد، دچار مشکل گردد.

انواع اختلالات سیستم وستیبولار

هنگامی که سیستم وستیبولار مختل می شود و اطلاعاتی که از محیط دریافت می کند به صورت زیاد یا کم قادر به پردازش است. انواع این اختلالات این گونه است :

• کم حس وستیبولار
• بیش حسی وستیبولار

علائم کم حسی وستیبولار

در حالتی که فرد دچار کم حسی وستیبولار شده باشد، علائمی به شرح زیر ممکن است در او نمایان شود :

• علاقه به بازی های هیجانی
• علاقه به چرخیدن و حتی وسایلی که می چرخند و نگاه گردن به آن ها
• علاقه به جنب و جوش بسیار زیاد
• حرکت بسیار زیاد
• تکان خوردن های بسیار زیاد حتی حین خواب
• مشکل در تمرکز
• مشکل در ادامه فعالیت
• مشکل در فعالیت هایی که نیاز به نشستن دارند
• بی احتیاطی و پریدن از ارتفاعات بلند در موارد نادر
• بی قراری

علائم بیش حسی وستیبولار

گاه ممکن است اطلاعاتی که مغز از محیط می گیرد بسیار شدیدتر از حالت نرمال پردازش کند که در این حالت بیش حسی وستیبولار می گویند.و کودکی که بیش حسی در حس وستیبولا دارد، معمولا دچار حالاتی به شرح زیر می شود:

• از چالش های تعادلی اجتناب می کند.
• ممکن است در مهارت های حرکتی دچار اختلال شود.
• با توجه به سنش هنوز پریدن بلد نباشد.
• در مهارت هایی مثل بالا و پایین رفتن از پله نیازمند کمک دیگران باشد.
• هنوز به استقلال نرسیده باشد.
• به شدت محتاط و ترسو باشد.
• ممکن است قدم هایش نسبت به یکدیگر بسیار باز و یا خیلی کوچک باشد.
• ابراز بی علاقگی نسبت به بازی های هیجانی، دویدنی و به طور کلی بازی هایی که مستلزم پرتحرکی هستند.
• بروز اضطراب در صورت قرارگیری در محیط های جدید

همچنین ببینید : ام اسM_Sچیست ؟ علائم،تشخیص و درمان

مواردی که باید به درمانگر کودک مراجعه کرد !

در هر دو حالت کم حسی و بیش حسی، معمولا کودکان دچار مشکلاتی می شوند که دچار علائمی هستند که اگر این علائم را در کودک خود می بینید لازم است به یک روانپزشک کودک یا یک کاردرمانگر کودک مراجعه نمایید.

درمان این اختلالات بسته به علت آن متفاوت است و ممکن است شامل داروهای ضد سرگیجه، تمرینات توانبخشی وستیبولار (VRT) یا در موارد شدید، جراحی باشد. آگاهی از نحوه عملکرد این سیستم و علائم هشداردهنده می‌تواند به تشخیص زودهنگام و بهبود سریع‌تر کمک کند.

• ضعف در هماهنگی چشم و دست
• ضعف در انواع هماهنگی ها
• ضعف در خواندن و نوشتن
• ضعف در توجه و تمرکز
• ضعف در درک فضایی

 

سخن آخر

سیستم وستیبولار در گوش داخلی قرار دارد و مسئول حفظ تعادل بدن است. وقتی این سیستم دچار مشکل شود، انواع مختلفی از اختلالات می‌توانند ایجاد شوند که هر کدام علائم خاص خود را دارند. برخی از این اختلالات ناگهانی و کوتاه‌مدت هستند، در حالی که برخی دیگر ممکن است مزمن شوند و نیاز به درمان طولانی‌مدت داشته باشند.