اختلال پردازش حسی و اوتیسم دو نوع اختلال هست که درک بین این دو مورد بسیار مهم است. تشخیص درست و به موقع تفاوت اختلال یکپارچگی حسی و اوتیسم کمک بسزایی به روند درمان بیمار دارد. یکپارچگی حسی در اوتیسم یکی از دغدغه های مهمی در بین خانواده ها می باشد که میتواند یادگیری و آرامش کودکان تحت تاثیر قرار بدهد. 

با توجه به عوارض و پیامدهای ناشی از این دو اختلال بر زندگی کودکان و تفاوت در روش‌های درمانی آن‌ها، اهمیت زیادی در درک کردن تفاوت بین حس یکپارچگی و اوتیسم دارد.

اختلال پردازش حسی و اوتیسم اگرچه هر دوی آن‌ها در زمینه ارتباطات و تعاملات اجتماعی دچار مشکل هستند، اما مشکلات هر کدام با علت های مختلفی با یکدیگر متفاوت هستند که در ادامه مقاله به تفاوت هر کدام از آن ها می پردازیم :

مشکلات حسی که در کودکان اوتیسم وجود دارد 

اختلال پردازش حسی و دیگر اختلال عصبی مثل بیش فعالی  و اوتیسم شباهت هایی در شبکه های عصبی و ساختار های مغزی دارند.

موارد زیر جز رایج ترین نشانه حسی در اوتیسم است : 

• ضعف داشتن در مهارت های حرکتی به علت عدم آگاهی از موقعیت های بدن که باعث مشکلاتی مثل کندنویسی دانش آموزان میشود.
• تفریحات و بازی های محدود
• رفتاری نامناسب کلیشه ای به دلیل حساسیت افراطی
• کاهش سطح درگیری و تمرکز در فعالیت های مختلف
• پرخاشگری داشتن در محیط های شلوغ
• تعامل محدود در ارتباط با دیگران به علت حساسیت های نامعمول

اختلال یکپارچگی حسی و اوتیسم

70 تا 90 درصد کودکانی که دارای اوتیسم هستند علائم اختلال پردازش حسی نیز دارند. در مقابل درصد کمی از کودکانی که اختلال یکپارچگی دارند مبتلا به اوتیسم هستند. در نتیجه باید درمان های متفاوتی داشته باشند، ولی به دلیل شباهت های که دارند حتی متخصصان در این زمینه هم اختلال پردازش حسی را با اوتیسم اشتباه می گیرند.

برای فهمیدن تفاوت بین این دو اختلال باید به صورت جدا هر کدام را معرفی کنیم.

همچنین بخوانید : انواع اختلالات اوتیسم

اختلال طیف اوتیسم

اختلال اوتیسم یک اختلال پیچیده است که مشکلات ارتباطی و تعامل های اجتماعی و رفتار ها در ارتباط است و با فعالیت های محدود و تکراری مشخص میشود. در ایالات متحده از هر 54 کودک 1 کودک دارای اوتیسم است که در سن سی سالگی خودش را نشان میدهد.

اوتیسم از یک جز ژنیتکی قوی به وجود می آید که میتواند عوامل محیطی در توسعه آن نقش داشته باشد. سابقه خانوادگی ، سن بالای والدین و قرار گرفتن در معرض برخی از عفونت ها در زمان بارداری عوامل خطر در اوتیسم می باشد.

پژوهش ها نشان داده است افرادی که دارای اوتیسم هستند بیشتر در معرض مشکلات پردازش حسی قرار دارند.

علائم اوتیسم عبارت اند از:

ارتباط اجتماعی :

در ارتباط های غیر کلامی مانند تماس چشمی یا حالت چهره ضعیف هستند و در ایجاد و حفظ روابط چالش نیز دارند .

رفتار های محدود و تکراری :

شامل: پایبندی سخت به روال، گفتار و حرکات تکراری، علایق یا مشغله های شدید،حسایت های حسی

تشخیص اختلال اوتیسم شامل ارزیابی جامع توسط متخصصان ،روانشناسان گفتار درمانگران می باشد. تشخیص دادن زود هنگام نتایج بهبودی بهتری دارد. آموزش مهارت های اجتماعی و کاردرمانی جز درمان اوتیسم می باشد.

اختلال پردازش حسی

اختلال حسی یک وضعیت حسی که مغز در آن برای پردازش دقیق تر و ادغام اطلاعات حسی ،و حتی در حس های پنج گانه تلاش میکند که میتواند حساسیت به محرک ها را افزایش دهد یا تمایز در بین  ورودی های حسی مختلف میشود. این اختلال تقریبا 5 تا 16 درصد کودکانی که در سن تحصیل و مدرسه هستند را تحت تاثیر قرار میدهد،که در اوایل کودکی به وجود می آید.

علت اختلال حسی نامشخص می باشد ولی عواملی مانند،عوامل محیطی،ژنتیک،و عوارض در زمان بارداری را میتواند شامل شود و عوامل دیگری مثل ،زایمان زود رس ،وزن کم در هنگام تولد،و در زمان بارداری در برابر سموم محیطی قرار بگیرید جز خطرات اختلال حسی می باشد.

علائم اختلال حسی

نشانه های اختلال حسی به شرح زیر می باشد :

1.تمایز حسی :

 مشکل در بین ورودی های حسی مختلف مثل بافت، دما یا صداها

2.اختلالات حرکتی مبتنی به حس :

ضعف در هماهنگی حرکتی ، تعادل و آگاهی فضای است

3.تعدیل حسی :

واکنش نشان دادن کم یا بیش از حد به محرکت های حسی ، رفتار های حس جویانه، یا مشکل در تنظیم پاسخ هایی به ورودی حسی

تشخیص اختلال حسی به دلیل اینکه شبیهه به اختلال اوتیسم است میتواند چالش بر انگیز باشد.

باید توسط یک کادر درمان با تجربه مورد ارزیابی قرار بگیرد.

درمان اختلال حسی شامل درمان یکپارچگی حسی است که هدف آن کمک به افراد برای پردازش و ادغام اطلاعات حسی از طریق فعالیت های ساختار یافته می باشد.

همچنین بخوانید : پیشگیری از اوتیسم در بارداری

تفاوت های دقیق تر در اختلال یکپارچگی حسی و اوتیسم

اختلال یکپارچگی حسی و اوتیسم به دلیل شباهت های که دارند با هم اشتباه گرفته می شوند ولی  باید توجه داشته  باشید که درمان هر یک از این دو اختلال متفاوت نیز می باشد

در ادامه به تفاوت های دقیق تر این دو اختلال می پردازیم :

1.تفاوت در تعاملات اجتماعی  و زبان

کودکان مبتلا به اختلال حسی از تعامل های اجتماعی اجتناب می کند که ریشه در حساسیت های حسی دارد مانند، کودک در محیط های شلوغ به دلیل حساسیت شنیداری دچار اضطراب میشود و از جمع کناره گیری میکند.

ولی در کودکان اوتیسم مشکل تعاملات اجتماعی از ناتوانی در درک زبان بدن و قواعد اجتماعی می باشد که در بعضی مواقع تاخیر در زبان یا فقدان گفتار عملکردی در کودکان اوتیسمی دیده میشود در مقابل گفتار کودکانی که اختلال حسی دارند متناسب با سن آنها است.

2. تمایز در نوع اختلال عصبی و رشدی

یکی از تفاوت های شایع در بین این دو اختلال در ماهیت آنها است که اختلال حسی یک اختلال عصبی،حسی نیز می باشد که مغز فرد در پرداز محرک های محیطی دچار مشکل می شود. در صورتی که اوتیسم یک اختلال رشدی و عصبی است که در ارتباط ، رفتار و تعاملات اجتماعی دچار چالش است.

3.تفاوت در پردازش حسی

در اختلال حسی مغز در تفسیر اطلاعات حسی دچار مشکل است که میتواند باعث واکنش مانند ترس از صداهای بلند یا ناراحتی از لمس لباس باشد.

در مقابل اوتیسم با مشکلات حسی همراه است،که پردازش در اوتیسم یک جنبه جانبی دارد نه ویژگی مرکزی . ویژگی های محوری در اوتیسم مانند تعامل های اجتماعی، ارتباط و رفتار های تکراری می باشد.

 کلام آخر

شناخت دقیق تفاوت اختلال یکپارچگی حسی و اوتیسم مسیر درمان فزرند و کودک شما را روشن تر میکند. اگر در کودک خود علائم حسی و رفتاری مشاهده کردید با متخصصان در این زمینه حتما مشورت بکنید.