تیک عصبی اختلالی است که با حرکات یا صداهای ناخودآگاه و ناگهانی همراه است، که به طور معمول در کودکان شروع می‌شود و در پسران بیشتر از دختران دیده می‌شود و ممکن است در دوران بزرگسالی نیز ادامه داشته باشد.معمولاً برای اولین‌بار در حدود ۵ سالگی کودکان تیک عصبی را تجربه می‌کنند.

تیک عصبی دارای علائمی متنوع می باشد که ممکن است از حرکات ساده مانند پلک زدن یا حرکات پیچیده‌تر مانند پرش در دست‌ها یا شانه‌هاآغاز شود. این اختلال می‌تواند بر روی کیفیت زندگی فرد تأثیر بگذارد و لذا شناخت آن و ارائه راهکارهای درمانی مناسب اهمیت دارد. معمولا تیک های عصبی جدی نیستند و به طور معمول با گذشت زمان بهبود می‌یابند. اما آنها می‌توانند خسته‌کننده شوند و در فعالیت‌های روزمره خلل ایجاد کنند.

محتوای این مقاله جهت افزایش آگاهی شما می باشد. پس با همراه باشید تا با نحوه درمان تیک های عصبی در کودکان بیشتر آشنا شوید.

تیک عصبی کودکان چیست ؟

رفتارهای غیرعادی که به صورت تکراری ناگهان، غیر ارادی و نامنظم در فرد روی می دهد را تیک عصبی می گویند. تیک عصبی در کودکان بیشتر در هنگام استرس و یا اضطراب افزایش می یابد و سریع‌تر و بیشتر جنبش دارند. کسانی که حملات یا تیک عصبی را تجربه می‌کنند معمولاً حرکاتی دارند که روی آنها هیچ کنترلی ندارند و این حرکات ادامه‌دار می‌شود. گاهی اوقات این حرکات موقتاً سرکوب می‌شوند تا اینکه به یک مرحله طاقت‌فرسا می‌رسند. اکثر تیک های عصبی در کودکان به دنبال سندروم وسواس، بیش فعالی یا اختلال کمبود توجه ایجاد می‌شود.

علائم تیک عصبی در کودکان

علائم تیک عصبی  بسته به نوع و در چه قسمتی از بدن بروز کند، می‌تواند متفاوت باشد. تیک‌های عصبی در کودکان نیز با نشانه‌های مختلفی ظاهر می شود. رایج‌ترین نوع رفتاری که می‌تواند والدین را از وجود تیک عصبی در کودکشان با خبر سازد توجه به رفتارهای او است. علائم تیک عصبی در کودکان همچون از پلک زدن یا پریدن پلک چشم گرفته تا لرزش دست، پرش قسمتی از بدن، جمع کردن بینی، تکان‌های سر، فشار دادن انگشتان، سرفه کردن، بو کردن، پرش و بالا انداختن شانه‌ها، باز و بسته کردن دهان، تکرار یک سری صداها و آواها و مواردی از این دست همگی می‌توانند از جمله علائم رایج انواع تیک های عصبی باشند.

اگر کودک به طور ناگهانی و غیر ارادی از خود صداهایی را در بیاورد و یا در حالت رایج‌تر یکی از عضوهای بدنش را به حرکت در بیاورد، به احتمال زیاد تیک عصبی داشته و حتماً بایستی به پزشک متخصص تیک عصبی مراجعه شود.

در ادامه بخوانید : فواید قصه گویی برای کودکان

علت تیک عصبی در کودکان

تیک عصبی در کودکان دلایل مختلفی دارد که از مهم‌ترین آن عوامل محیطی و زیستیمی باشد، از دیگر عواملی که تأثیر مستقیمی بر ابتلا به این بیماری در کودکان دارند می‌توان عواملی نظیر موارد زیر باشد که به آنها اشاره شده است مانند:

• ژنتیک
• وسواس
• افسردگی
• بیش فعالی
• محیط پر تنش
• استرس‌های مزمن و طولانی مدت

انواع تیک عصبی در کودکان

تیک‌های عصبی به گونه‌های مختلفی در کودکان بروز می‌دهند که هر کدام از آن‌ها سبب انجام رفتارهای متفاوتی می‌شوند، تیک ها به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند: حرکتی و صوتی. تیک های حرکتی شامل حرکات غیرارادی ناگهانی است، درحالی‌که تیک های صوتی شامل اصوات بیان شده است. 

تیک صوتی کودکان

تیک های صوتی عبارتند از:

• صاف‌کردن گلو
• غرغر کردن
• ایجاد صداهای مختلف

تیک حرکتی کودکان

تیک‌های حرکتی در کودکان شایع‌تر از نوع صوتی آن هستند. در این مدل از تیک‌ها نیز رفتارهایی نظیر تیک عصبی پلک ، بالا انداختن شانه یا تکان دادن سر، مکیدن لب، پلک زدن، بالا پریدن ناگهانی شانه یا پا باز و بسته کردن چشم و… در کودکان مشاهده می‌شود.

تیک عصبی به دو دسته تیک ساده و پیچیده دسته‌بندی می‌شوند. تیک های پیچیده بیشتر دوام می‌آورند و چندین ماهیچه را درگیر می‌کنند. تیک های حرکتی پیچیده عبارتند از:

• حرکات دست
• پریدن
• بوییدن مکرر یک شی
• لمس مکرر یک شی
• گفتار مکرر، تکرار گفتار دیگران و به زبان آوردن کلمات زشت

تیک در کودکان مانند رفتارهای وسواسی بروز می کند. اما تفاوت تیک با وسواس این است که وسواس ارادی و تیک ها تا حدودی غیر ارادی هستند. تیک  استرس و اضطراب کودک را پایین می آورد. گاهی  اوقات عادت های کودک با تیک اشتباه گرفته میشوند. در صورتی که عادت ها تا حدود زیادی نسبت به تیک ارادی تر هستند مثل عادت هایی مانند جویدن ناخن ، مکیدن انگشت شست ؛ دندان قروچه کردن و ...

راههای درمان تیک عصبی کودکان

ممکن است تیک‌های عصبی در کودکان توسط والدینشان جدی گرفته نشود و حتی کودکان با این تیک‌ها به آن عادت می‌کنند اما باید بدانید در صورتی که تیک‌های عصبی بیش از ۶ ماه طول بکشند و یا شدید و پرتکرار بوده و در روند زندگی عادی کودک اختلال ایجاد کنند، بایستی سریعاً به یک پزشک متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنند.

شروع تیک در کودکان موقتی است و بروز آن معمولا در سنین ۳ الی ۷ سالگی میباشد. در صورتی که تیک ادامه پیدا کند و به صورت صحیح درمان نشود ممکن است دائمی و مزمن شود.

 درمان تیک عصبی در کودکان به عوامل زیادی بستگی دارد که از جمله از مهم‌ترین آن‌ها، نوع تیک، شدت آن و… است. درمان تیک عصبی در کودکان به دو صورت دارویی و روان‌شناختی قابل انجام است.

در برخی موارد پزشکان اختلال تیک را با داروهای ضد افسردگی نیز می توانند درمان کنند. این داروها به درمان علائم اضطراب وسواس فکری کمک میکند. رفتار درمانی شناختی نیز یک روش مفید برای درمان اختلالات تیک است.

در طی جلسات درمانی کودک یاد می‌گیرد با کنترل عواطف و احساسات خود از کارهای خود مخرب تولید کننده تیک خودداری کند. تیک داشتن یک اختلال عصبی است و به این معنا نیست که فردی که دچار تیک عصبی است از نظر خلق و خو عصبی و یک بیمار عصبی تلقی میشود.

 و همچنین ببینید : علل خود زنی کودکان و راه های مقابله با آن را بیاموزد

نتیجه گیری

تیک عصبی معمولاً یک اختلال موقتی است که پس از مدتی از بین می‌رود. بااین‌حال، اگر شما یا یکی از عزیزانتان حرکات غیرارادی را تجربه می‌کنید، به‌خصوص اگر ادامه داشته باشند، حتماً در اسرع‌وقت با پزشک متخصص مشورت کنید. در کنار درمان‌های تخصصی، نقش خانواده و مدرسه بسیار مهم است. ایجاد محیطی حمایتی، بدون سرزنش و همراه با درک شرایط کودک می‌تواند شدت تیک‌ها را کاهش دهد. با افزایش آگاهی، صبوری و انتخاب مسیر درمانی صحیح، می‌توان به کودک کمک کرد تا آرامش بیشتری داشته باشد و اعتمادبه‌نفس خود را در زندگی روزمره و اجتماعی بازیابد.