اختلال وسواس فکری-عملی OCD یک بیماری مزمن و ناتوان‌کننده است که با افکار تکراری و ناخواسته، وسواس‌ها و رفتارهای تکراری و اجباری مشخص می‌شود.  در حالی که درمان‌های فردی، به ویژه درمان شناختی-رفتاری با تاکید بر مواجهه و پیشگیری از پاسخ هستند، گروه درمانی می‌تواند مکمل قدرتمندی باشد و مزایای منحصربه‌فردی را ارائه دهد.

گروه درمانی یکی از روش های نوین و بسیار عالی در درمان اختلال وسواس فکری عملی نیز می باشد که در آن افراد مبتلا به این اختلال در یک فضای امن و حمایتی دور هم جمع میشوند تا با بیان کردن تجربیات و احساسات همچنین چالش های خود بپردازند در این نوع از درمان به کمک یک متخصص یاد میگیرند که با روش های علمی و رفتار درمانی شناختی ،تکنیک های مواجهه و جلوگیری از پاسخ با فکر های وسوسه آمیز خود مقابله بکنند.

این مقاله به بررسی جامع رویکرد گروه درمانی برای OCD، شامل پایه‌های نظری، مزایا می‌پردازد.

همچنین در ادامه بخوانید تفاوت کاردرمانی با گفتاردرمانی

نقش گروه درمانی در اختلال وسواس فکری

گروه درمانی برای OCD بر پایه اصول درمان شناختی-رفتاری و به ویژه ERP بنا شده است، اما از جنب و جوش گروه برای تقویت فرآیند درمان استفاده می‌کند.

هسته اصلی درمان OCD، مواجهه و پیشگیری از پاسخ  در محیط گروهی است، این فرآیند تسهیل می‌شود:

1.مواجهه درونی : اعضای گروه می‌توانند تجربیات مواجهه خود را به اشتراک بگذارند و در محیطی امن، یکدیگر را برای انجام تکالیف مواجهه تشویق کنند.

2.بازسازی شناختی: بحث‌های گروهی به اعضا کمک می‌کند تا راه حل های جایگزین و منطقی‌تری برای وسواس‌های خود بیابند مثلاً، درک اینکه صرفاً فکر کردن به یک عمل، به معنای وقوع آن نیست.

مزایای گروه درمانی اختلال وسواس فکری

در اینجا مهم‌ترین مزایای گروه درمانی OCD آورده شده است پس با ما همراه باشید.

1.کاهش احساس انزوا و برقراری ارتباط

یکی از دردناک ‌ترین جنبه‌های OCD، احساس انزوا و این باور است که من تنها کسی هستم که چنین افکار وحشتناکی دارم حضور در گروه به افراد نشان می‌دهد که افکار، ترس‌ها و اجبارهای آن‌ها، اگرچه آزاردهنده هستند، اما بخشی از یک الگوی قابل شناسایی هستند.

شنیدن داستان دیگران کمک می‌کند تا فرد وسواس‌های خود را کمتر غیرعادی یا شرور بداند، بلکه آن‌ها را به عنوان علائم یک اختلال قابل درمان ببیند.

2.تقویت اثربخشی ERP از طریق مواجهه گروهی

گروه‌ها محیطی منحصر به فرد برای تمرین مواجهه فراهم می‌کنند:

برای بسیاری از افراد، ترس از قضاوت شدن یا فاش کردن وسواس‌های خود، یک اجبار اجتماعی است انجام تکالیف ERP در حضور گروه، خود یک مواجهه قدرتمند است که به فرد می‌آموزد قضاوت دیگران، هرچند هم که ترسناک به نظر برسد، به اندازه کافی قوی نیست که فرد را از بین ببرد.

دیدن اعضای گروه که با موفقیت تکالیف دشوار را انجام می‌دهند، انگیزه و امیدواری را به شدت افزایش می‌دهد

3. فرصت‌های فراوان برای تمرین عدم اطمینان‌جویی

OCD به شدت بر اطمینان‌جویی گرفتن تأیید از دیگران تکیه دارد گروه درمانی فرصت‌های مکرری برای قطع این چرخه فراهم می‌کند:

درمانگر می‌تواند به سرعت هرگونه تلاش برای جستجوی اطمینان‌جویی از اعضای گروه را متوقف کند این امر به اعضا می‌آموزد که برای کاهش اضطراب به منابع بیرونی تکیه نکنند

4. افزایش انگیزه و مسئولیت‌پذیری

وقتی افراد می‌دانند که هر هفته باید در مورد پیشرفت تکالیف جلوگیری از پاسخ یا ERP خود گزارش دهند، سطح تعهد و انگیزه آن‌ها برای انجام تمرینات خارج از جلسه افزایش می‌یابد.

اگر عضوی در هفته‌ای نتواند تکالیف را انجام دهد، گروه می‌تواند به جای قضاوت، حمایت لازم برای بازگشت به مسیر را فراهم کند.

همچنین در ادامه بخوانید علائم اوتیسم خفیف

گروه درمانی چه عوارضی دارد؟

 گروه درمانی مانند هر مداخله درمانی دیگری، می‌تواند چالش‌ها و عوارضی نیز به همراه داشته باشد

1.افزایش موقت اضطراب و پریشانی

هدف اصلی گروه درمانی OCD، به‌ویژه در بخش‌های مربوط به جلوگیر از پاسخ ERP، قرار گرفتن داوطلبانه در معرض محرک‌های وسواسی است.

هنگامی که اعضا تکالیف مواجهه را انجام می‌دهند یا در مورد وسواس‌های خود صحبت می‌کنند، سطح اضطراب آن‌ها به طور موقت به شدت افزایش می‌یابد. اگر گروه به اندازه کافی از نظر ساختار و حمایت قوی نباشد، این افزایش اضطراب می‌تواند بسیار طاقت‌فرسا باشد

اگر درمانگر نتواند به درستی اضطراب را مدیریت کند، عضو گروه احساس کند که درمان برای او بیش از حد شدید است و از گروه خارج شود.

2. سرایت اجبارها و اطمینان‌جویی

این یکی از بزرگ‌ترین خطرات در گروه‌های  اختلال وسواس فکری عملی OCD سرایت دادن اجبار ها است، زیرا وسواس‌ها و اجبارها می‌توانند به صورت اجتماعی تقویت شوند.

اعضا شروع به جستجوی اطمینان‌جویی از یکدیگر کنند مثلاً: آیا این کار من درست بود؟، آیا من هم مثل شما این فکر را می‌کنم؟ اگر درمانگر به سرعت این رفتار را قطع نکند، گروه به سرعت تبدیل به یک اجبار گروهی می‌شود که نتایج ERP را تضعیف می‌کند.

یک عضو اجبارهای خود را به عنوان یک راه حل به اشتراک بگذارد و اعضای دیگر، به ویژه افراد جدیدتر، بدون درک کامل زمینه یا دستورالعمل‌های ERP، آن رفتار را تقلید کنند.

۳. ناهماهنگی در سطح شدت و تعهد

OCD یک طیف وسیع از شدت دارد وقتی برخی اعضا پیشرفت قابل توجهی داشته‌اند و برخی دیگر در مراحل اولیه مبارزه با اجبارها هستند، احساساتی مانند حسادت، ناامیدی یا قضاوت در گروه شکل بگیرد.

اگر یک عضو به طور مداوم از انجام تکالیف ERP سر باز زند، می‌تواند بر روحیه و انگیزه سایر اعضایی که سخت تلاش می‌کنند، تأثیر منفی بگذارد.

 

نتیجه‌گیری

تحقیقات نشان داده‌اند که گروه درمانی ERP، به ویژه در موارد OCD متوسط تا شدید، یک روش درمانی مؤثر است این روش به دلیل ترکیب آموزش شناختی، مهارت‌های رفتاری، و حمایت اجتماعی، مزایایی را ارائه می‌دهد که در درمان فردی به راحتی قابل دستیابی نیست.

گروه درمانی OCD یک محیط آموزشی و حمایتی قوی ایجاد می‌کند که در آن اعضا یاد می‌گیرند وسواس‌ها را به عنوان رویدادهای ذهنی بی‌ضرر در نظر بگیرند، نه حقایق یا دستورالعمل‌ها همچنین اجبارها را به تدریج متوقف کنند و تحمل ناراحتی ناشی از اضطراب را بیاموزند واز طریق تجربه جمعی، از انزوا خارج شده و امید به بهبودی را تقویت کنند.