داشتن حس لامسه به ما کمک میکند با محیط اطراف خود ارتباط داشته باشیم. گیرنده‌های پوستی، محرک‌هایی مانند فشار، درد و تماس را دریافت کرده و اطلاعات آنها را از طریق سیستم عصبی به مغز منتقل می‌کنند. در برخی کودکان، نحوه دریافت و پردازش این اطلاعات متفاوت است و ممکن است نسبت به محرک‌های لمسی واکنش شدیدتری نشان دهند.
یکی از مشکلاتی که برخی خانواده‌ها با آن مواجه هستند، بیش‌حسی لامسه است. کودکانی که دچار این مشکل هستند ممکن است لباس پوشیدن، بغل شدن یا حتی یک لمس ساده را بسیار ناخوشایند بدانند و واکنش شدیدی نشان دهند. این وضعیت میتواند با اختلال پردازش حسی مرتبط باشد و بر فعالیت‌های روزمره و تعاملات اجتماعی کودک تأثیر بگذارد. این مشکل ممکن است از سال‌های ابتدایی زندگی کودک دیده شود و بی‌توجهی به آن میتواند انجام برخی فعالیت‌های روزمره و حضور کودک در محیط‌های اجتماعی و تحصیلی را دشوار کند. در چنین شرایطی، ارزیابی تخصصی و استفاده از روش‌هایی مانند کاردرمانی حسی در کودکان میتواند به شناسایی نیازهای کودک و انتخاب تمرین‌های مناسب کمک کند.
دلایل به وجود آمدن بیش حسی لامسه:
به طور دقیق برای اختلال بی حسی لامسه دلایل دقیقی مشخص نشده است ولی تحقیقات برخی از پژوهشگران نشان داده که برخی موارد در بروز این اختلال نقش دارد.
1.عوامل محیطی:
کودک ممکن است در دوران کودکی خود دچار تنش ها و آسیب های شده باشد و یا اینکه قرار گرفتن در شرایطی که خوشایند بوده است
2.ژنتیک:
وراثت که از طریق والدین به کودک منتقل میشود میتواند یکی از موارد به وجود آمدن اختلال حسی لامسه باشد.
3.مشکلات عصبی:
مشکلات و آسیب های در سیستم عصبی مرکزی میتواند باعث بیش حسی لامسه نیز بشود.
علائم بروز اختلال حسی لامسه
در اختلال حسی ،فرد دارای مشکلاتی در پردازش و درک حس لامسه است که تاثیرات ناخوشایندی در ادامه زندگی کودک دارد.
1.حس درد به علت لمس کردن:
کودکانی که دچار این اختلال هستند حتی لمس های عادی و سبک نیز برای آنها دردناک است .
2.حس لمس افزایش یافته یا کاهش یافته:
کودک ممکن است حس لامسه را به صورت غیر معمولی تجربه کند مثل فشار زیاد و یا بی حسی در پوست خود
3.مشکلات حس لامسه که در عملکرد روزانه تاثیر دارد:
این نوع اختلال حسی که در کودکان است منجر به وجود آمدن مشکلاتی در فعالیت های روزه مره خود مانند: دستکاری اشیاء،ارتباط با محیط اطراف، و نوشتن میشود.
4.تغییرات در حس لمسی حرارتی:
امکان دارد کودک در تشخیص دادن دما دچار مشکلاتی بشود ازجمله عدم تشخیص افزایش یا کاهش دما
تشخیص دادن اختلال حسی لامسه:
برای تشخیص دادن اختلال حسی لامسه چندین عامل وجود دارد که در ادامه به آن می پردازیم
1.آزمون های روانشناختی:
برای شناسایی درک حس لامسه و مشکلات در پردازش باید از آزمون های روانشناختی استفاده کرد که شامل: تشخیص دادن حرارت و فشار و تشخیص اشیاء با لمس می باشد.
2.آزمون های نوروژیک:
آزمون های نوروژنیک شامل آزمون های عصبی و بررسی الکتروفیزیولوژیک و برای تشخیص دادن سلامت عصبی فرد از نخاع و مغز تصویربرداری انجام میدهند که برای اختلال حسی لامسه نیز مفید واقع شده است.
تمریناتی که در تقویت حس لامسه نقش دارند
با تمرین کردن کودک میتواند درک بهتر و تفسیر حس لامسه خود را تجربه کند.
1.تمرین استفاده از محیط
راه رفتن و پیاده روی کودک در سطوح مختلف ، راه رفتن بر روی چمن ،استفاده کردن از تجهیزات مختلف مثل توپ که به بهبود حس لامسه کودک کمک میکند.
2.تمرین تمرکز
با لمس کردن مناطق مختلف بدن کودک مثل نواحی پوستی باعث تفسیر بهتر حس لامسه نیز میشود در تمرین تمرکز باید لمس خفیف و تماس با اشیاء مختلف انجام بگیرد.
3.تمرینات تنفسی برای آرامش
تمرین کردن کودک با تمرینات تنفسی باعث کاهش استرس و فشار های عصبی میشود که در مرور زمان باعث بهبود بهتر حس لامسه نیز شده که شامل تنفس عمیق و روش های آرامش که برای این اختلال مفید واقع شده اند.
4.تمرین بازی های حسی
تمرین کردن کودک با بازی های حسی باعث میشود تا بهبود کارکرد حسی نیز بهتر بشود مانند بازی با خمیر،بازی کردن با آب و یخ ، انجام بازی با سطوح مختلف میتوان اشاره کرد.
5.تمرینات تقویت عضلات
تقویت عضلات کودک میتواند حس لامسه او را بهبود ببخشد تمریناتی مانند: وزنه برداری ،تمرینات تقویتی ،تمرین های مقاومتی عضلات، در این زمینه مفید نیز هستند.
همچنین ببینید : بازی درمانی در کودکان چیست ؟
درمان اختلال حسی لامسه چگونه است؟
درمان این نوع اختلال در کودکان به صورت یکپارچه و مناسب با نیاز های هر کودکی صورت میگیرد، ترکیبی از روش های روانشناختی و رفتاری نیز می باشد که در ادامه به آنها می پردازیم:
1.درمان دارویی
در بعضی از موارد مصرف کردن دارو باعث بهبود اختلال حسی لامسه میشود درمان دارویی با شدت و علائم این نوع از اختلال است که پزشک باید آن را تجویز کند.
2.درمان شناختی _رفتاری
درمان شناختی متمرکز شناخت کودک است که دارای تحلیل رفتار ،تمرین های تغییر الگو تفکر کودک، هدف از این درمان کمک به کودک برای افزایش آگاهی حس لامسه و بهبود مهارت های مرتبط به آن است.
3.درمان تکمیلی
درمان تکمیلی شامل ماساژ درمانی در کودکان، تمرین های جسمی حرکتی و دارای تکنیک های تنفسی نیز است که در بهبود اختلال حسی لامسه بسیار نقش دارد.
4.درمان ارتباطی
این نوع از درمان به کودک کمک میکند تا در ارتباط با دیگران بتواند موثرتر عمل کند همچنین درک حس لامسه را بهتر به دست بیاورد.
5.درمان حسی حرکتی
در درمان حسی حرکتی تمرین های مرتبط به استحکام و کنترل عضلات که باعث تعادل و هماهنگی در بدن کودک میشود انجام می گیرد میتواند کارکرد عصبی و حسی کودک را بهبود ببخشد.
کلام آخر
اختلال بیش حسی لامسه میتواند تاثیرات قابل توجه ای در فعالیت های روزمره کودکان شما بگذارد ولی با تشخیص و درمان زودهنگام این نوع از اختلال کودکان یاد میگیرند که چگونه با آن کنار بیایند و باید توجه کنید در صورت دیدن علائم بیش حسی لامسه باید حتما به پزشک متخصص نیز مراجعه کنید.
