یکی از شایع ترین اختلالات رشدی- رفتاری در کودکان و نوجوانان بیش فعالی می باشد که این اختلال در واقع یک بیماری پیچیده است که حتما باید فرد بیمار زیر نظر مشاور و پزشک متخصص باشد.

شما می توانید با مشاهده یکسری از علائم و نشانه ها در دوران کودکی و نوجوانی آنها را تشخیص دهید اما برای شناخت بیشتر این علائم و نشانه ها به اطلاعات بیشتری نیاز دارید که ما در این مقاله سعی کردیم شما را با یکسری از نشانه ها و راه و روش تشخیص این بیماری آشنا کنیم. پس در ادامه با ما همراه باشید.

بیش فعالی چیست ؟

بیش فعالی یک اختلال رفتاری- رشدی است که فرد را دچار مشکلاتی مانند بی‌توجهی، عدم تمرکز و سازماندهی، بیش فعالی، بی‌قراری شدید، تکانشگری و تصمیمات نسنجیده می کند. این بیماری اغلب در کودکان زیر 12 سال  تشخیص داده می‌شود اما ممکن است این بیماری در بزرگسالی تشخیص داده شود و به دنبال درمان آن باشند.

انواع بیش فعالی

اختلال بیش فعالی تنها یک نوع نمی باشد بلکه در سه طبقه دسته بندی می شود :

نوع کم توجهی

نوع بیش فعالی – تکانشی

نوع ترکیبی

که هر نوع دارای الگوی خاصی از علائم هستند و به مرور زمان ممکن است تغییر کنند.

علائم بیش فعالی

نشانه های بیش فعالی در کودکان به روش های مختلفی ظاهر می شود که این علائم بیش فعالی عبارت اند از :

• عدم تمرکز و توجه بر روی کاراهای روزمره
• حواس پرتی مداوم
• بیقراری های دائمی
• پر حرفی بی اختیار
• قطع کردن صحبت های دیگران
• احساس نارضایتی مداوم از خود
• احساس اضطراب شدید
• رفتارهای پرخطر و تکانش های بی اختیار
• عدم توجه به جزئیات
• مشکل در سازماندهی برنامه ها
• مشکل در ارتباط برقرار کردن دیگران
• و...

در ادامه بخوانید : بیش‌فعالی تکانشی چیست؟

چه عواملی باعث ایجاد بیش فعالی می شود ؟

برای شناسایی این وضعیت معمولاً نیاز به بررسی تخصصی و تشخیص بیش فعالی توسط پزشک یا روان‌شناس است.

بیش فعالی زمانی رخ می‌دهد که عملکرد مغز در مدیریت توجه و کنترل رفتار به طور غیرمعمولی تغییر کند این وضعیت اغلب باعث حواس‌پرتی و کاهش تمرکز می‌شود.

این عوامل عبارت اند از :

• عوامل ژنتیکی
• عوامل محیطی
• عوامل اعصاب شناختی

بیش فعالی چگونه تشخیص داده می شود ؟

امروزه بیش فعالی اختلالی بسیار شناخته شده ای می باشد، اما به دلیل داشتن شناخت سطحی و ناکافی از آن ممکن است، والدین بعضی رفتارهای طبیعی یا اختلالات دیگر کودک را به عنوان بیش فعالی شناسایی کنند.

تشخیص اختلال بیش فعالی بر عهده تیم پزشکان متخصص در این زمینه می باشد که با ارزیابی دقیق و مشاهده علائم رفتاری در طول زمان بررسی می شود. پزشکان متخصص به ویژه روانشناسان کودکان یا روانشناسان بالینی از روش های مختلفی مانند مصاحبه بالینی ، تست های روانشناختی و ارزیابی های رفتاری برای تشخیص استفاده می کنند.

تشخیص صحیح این اختلال در مراحل اولیه می‌تواند به درمان مؤثرتر و مدیریت بهتر علائم کمک کند.

درمان بیش فعالی

برای درمان بیش فعالی از درمان های دارویی ، روانشناختی و راهکارهای خانگی جهت کاهش علائم و بهبود عملکرد فرد بیمار استفاده می شود.

هر کدام از این روش‌ها بر اساس نیازهای خاص فرد انتخاب می‌شوند و هدف آن‌ها بهبود کیفیت زندگی و ارتقای توانمندی‌های اجتماعی و تحصیلی است.

دارو درمانی

تجویز داروهایی زیر نظر پزشک متخصص مانند داروهای محرکی چون متیل فنیدات و متامفتامین می تواند بر روی نوروترنسمیترهای مغز، به‌ویژه دوپامین، تأثیر بگذارد و باعث کاهش علائم بی توجهی ، بی قراری و تکانشگری شود.

و همچنین تجویز داروی غیر محرکی چون آتموکستین برای افراد بیش فعال تجویز می شود م اثرات خود را در طولانی مدت نشان می دهد و به مدیریت علائم بیمار در طول روز کمک می کند.

درمان روان شناختی

علاوه بر دارو درمانی ، درمان روان شناختی – رفتاری می تواند به بهبود مهارت های اجتماعی و مدیریت علائم آن کمک کند در این نوع درمان رفتارهای ناخواسته فرد شناسایی می شود و راه هکارهای مناسب تری برای کنترل احسااست و رفتارهای فرد انجام می شود.

درمان ها و روش های خانگی

در درمان های خانگی روش هایی روی فرد بیمار باید به طور منظم انجام شود تا فرد بتواند برنامه روزمره خود را مدیریت کند مانند تنظیم برنامه ریزی منظم روزانه ، استفاده از یادآورها، تقسیم وظایف بزرگ به فعالیت‌های کوچک‌تر و تشویق به ورزش منظم انجام شود.

در این محیط ها باید دور از استرس و فراهم کردن فرصتی جهت تخلیه انرژی فرد باشد تا بتواند در کاهش علائم بیش فعالی تاثیری بگذارد.

و همچنین ببینید : بهترین متخصص بیش فعالی کودکان

راهکارهای کنترل و مدیریت بیش فعالی

مدیریت بیش فعالی و کنترل آن در کودکان و نوجوانان نیازمند ترکیبی از رویکردهای متنوع و موثر است که مهمترین آنها عبارت اند از :

• برنامه ریزی هدفمند روزانه
• افزایش تمرکز و توجه
• تحرک فیزیکی مناسب
• یادگیری مهارت‌های مدیریت خشم
• قرارگیری در یک محیط آرام
• ارتباط با افراد درست و حامی
• مراقبت از سلامتی خود
• مدیریت استرس
• استفاده از ابزارهای کمکی
• تحریک الکتریکی مغز 
• مشاوره‌ی روان‌ پزشک

 

سخن آخر

بیش فعالی یک اختلال رشدی- عصبی است که علائم آن در همان دوران اولیه کودکی مشاهده می شود و تا دوران بزرگسالی ادامه دارد. این علایم ممکن است در محیط‌های مختلف از جمله خانه، مدرسه یا محل کار تاثیر منفی بگذارند. با خواندن این مقاله می توانید با راه های تشخیص و درمان آن آشنا شوید.