کودکان مبتلا به اوتیسم اغلب رفتارهای پرخاشگرانه و خود آزارانه ای از خود نشان می دهند که می تواند باعث نگرانی والدین و درمانگران شود، البته این رفتار ها عمومیت ندارند ولی به طور کلی این گونه رفتارها مثل گاز گرفتن می توانند در اثر ناکامی یا نا امیدی رخ دهند. کودک مبتلا به اوتیسم ممکن است حتی با وجود توانایی صحبت کردن ، از گاز گرفتن به عنوان راهی برای بیان نیاز ها و احساسات خود استفاده کند، همچنین به خاطر محدودیت های ارتباطی ،ممکن است در بیان خواسته های خود از طریق کلام دچار مشکل شود ،از طرفی گاز گرفتن ممکن است به عنوان ابزاری برای بیان ناراحتی یا آزردگی عمل کند.
شناسایی محرک های گاز گرفتن کودکان اوتیسم
اولین قدم برای مدیریت و کاهش رفتار گاز گرفتن در کودک شناسایی محرک های این رفتار است، با درک عوامل پشت این رفتار والدین می توانند اقدامات بهتری برای پیشگیری از آن انجام بدهند.
حساسیت های حسی:
حساسیت های حسی در کودکان مبتلا به اوتیسم بسیار شایع است ، گاز گرفتن کودک می تواند به عنوان راهی برای تنظیم پاسخ به اضافه بار حسی عمل کند.
این رفتار می تواند راهی برای دستیابی به یک تجربه حسی خاص یا تنظیم ورودی حسی باشد.
استفاده کردن از ابزار های حسی مثل وسایل جویدنی، غذاهای ترد یا اسباب بازی های حسی می تواند جایگزین خوبی برای این رفتار باشد.
برقرای ارتباط:
گاهی اوقات گاز گرفتن می تواند روشی برای بیان نیازهای کودک اوتیسم باشد ،این حالت می تواند در شرایطی که کودک کلامی با غیر کلامی باشد اتفاق بیفتد.
در صورتی که کودک متوجه شود با گاز گرفتن سریع تر می تواند نیاز های خود را برآورده کند ، این رفتار را بیشتر انجام می دهد ، همچنین ممکن است گاز گرفتن ناشی از ناتوانی در برقراری ارتباط صحیح با نیاز های خود باشد .
مشکلات پزشکی و دندانپزشکی:
گاهی اوقات گاز گرفتن در کودکان مبتلا به اوتیسم می تواند در اثر مشکلات پزشکی یا دندانپزشکی باشد ، بهتر است هرگونه عامل فیزیکی که می تواند در این رفتار نقش داشته باشد شناسایی و برطرف شود. کودکان اوتیسم ممکن است بخاطر مشکلات دهانی خاص یا حساسیت های بیش از حد در ناحیه دهان احساس ناراحتی کنند و منجر به گاز گرفتن شود.در صورتی که گاز گرفتن کودک ناگهانی باشد توصیه می شود به پزشک یا دندانپزشک مراجعه شود.
ریشه بسیاری از رفتار های اوتیسم مشکل در عملکرد حسی است ،در این موارد کودک به دلیل مشکل در حس لامسه و تنها برای دریافت داده های حسی اقدام به گاز گرفتن می کند.
برای اصلاح این رفتار قبل از هر مداخله رفتاری ابتدا باید تمرینات لازم برای اصلاح لامسه انجام شود،چراکه اگر کودک در جستجوی فید بک حسی باشد در صورت مداخله رفتاری ممکن است گاز گرفتن را با رفتار های مشابه مثل جویدن ناخن،کشیدن مو و گاز گرفتن یقه و آستین جایگزین کند.
در ادامه راهکار هایی را برای جلوگیری از گاز گرفتن کودک اوتیسم بررسی می کنیم :
1.در بسیاری از موارد دادن تکه های بزرگ آدامس برای جویدن، باعث تحریک حس عمقی کودک می شود و او را آرامتر می کند و در نتیجه گاز گرفتن را متوقف می کند .
2.استفاده از میوه های پلاستیکی ،غذاهای جویدنی با اشیا پلاستیکی غیر سمی یا آویزان کردن لیسه در گردن کودک ممکن است به این امر کمک کند .
3.رفتار کودک باید توسط والدین یا معلمین تحت نظر باشد و با دقت یادداشت شود .(مثلا کودک زمان حضور در کلاس،در حضور یک شخص خاص یا زمانی که صدا بالا می رود اقدام به این کار می کند.)
4.از دیگر روش های موثر برای کمک به فرزندتان در جلوگیری از گاز گرفتن ،مشغول نگه داشتن اوست .این روش به ویژه زمانی که کودک شما از روی بی حوصلگی یا نا امیدی گاز می گیرد بسیار موثر است.
5.استفاده از دستکش یا پیراهن آستین دار بلند و یا مچ بند روی قسمتی از بدن که کودک گاز می گیرد .
گاز گرفتن در کودک اوتیسم اگر به درستی مدیریت نشود ، ممکن است تاثیرات بلند مدتی بر تعاملات اجتماعی کودک اوتیسم و کیفیت زندگی او داشته باشد .
کودکی که مرتبا دیگران را گاز می گیرد ممکن است با مشکلات ارتباطی غیر کلامی و مشکلات ارتباطی کودکان اوتیسم رو به رو شود، همچنین همسالان او از بازی با او اجتناب می کنند که این موضوع منجر به احساس انزوا و طرد شدگی میشود.
مدیریت رفتار گاز گرفتن در کودکان اوتیسم نیازمند رویکردی چند جانبه است که شامل روش های روانشناختی و مداخلات پزشکی می شود.روش هایی مانند تحلیل رفتار های کاربردی و کاردرمانی جسمی می تواند برای کاهش رفتار های پرخاشگرانه کودک اوتیسم بسیار مفید باشد. در بعضی موارد که گاز گرفتن به شدت مداوم است و استفاده از روش های رفتاری تاثیر زیادی ندارد ،پزشک ممکن است درمان های دارویی ضد اضطراب را تجویز کند .بعضی دارو ها مثل دارو های موثر بر سیستم عصبی می توانند در کنار استفاده از درمان های جایگزین برای اوتیسم کمک زیادی برای کاهش این رفتار کنند.
سخن نهایی
گاز گرفتن کودکان مبتلا به اختلال اوتیسم ممکن است در اثر عوامل مختلفی نظیر نا امیدی در بیان نیازها ،مشکلات حسی یا عدم برقراری ارتباط صحیح باشد . تقویت رفتار های مثبت و ارائه روش های جایگزین جهت بیان نیاز ها می تواند تاثیر زیادی روی کاهش تمایل گاز گرفتن کودک بگذارد،اگر رفتار کودک شما همچنان ادامه پیدا کرد بهتر است که به گروه های توان بخشی مراجعه کنید .
سوالات متداول گاز گرفتن کودک اوتیسم
طبق تحقیقات 40 تا 50 درصد از کودکان مبتلا به اوتیسم رفتار های آسیب رسان مثل گاز گرفتن را تجربه می کنند.
با استفاده از درمان های شناختی_رفتاری و تحلیل رفتار کاربردی می توان این رفتار را کاهش داد یا متوقف کرد ،البته نیاز به پیگیری مداوم دارد.
با آموزش مهارت های اجتماعی از سن پایین و ایجاد محیط های کم تحریک
