اوتیسم بی کلام یا غیر کلامی نوعی از اختلال طیف اوتیسم است که فرد در آن توانایی استفاده از گفتار برای برقراری ارتباط را ندارد، این وضعیت از سن پایین قابل تشخیص است و تعاملات اجتماعی و ارتباط کلامی و درک زبان را تحت تاثیر قرار می دهد. برخی از کودکان مبتلا به اوتیسم ممکن است اصلا صحبت نکنند و حدود 25 تا 30 درصد از کودکان اوتیسم کلام کمی دارند یا اصلا صحبت نمی کنند .

شروع درمان در سنین پایین و پیوستگی درمان در حیطه توانبخشی می تواند در آغاز گفتار در کودکان اوتیسم اثر بسزایی داشته باشد. یک کودک اوتیسم با تاخیر در گفتار در صورت درمان همه جانبه شامل رفتاردرمانی، کاردرمانی حسی و کاردرمانی جسمی در کنار گفتاردرمانی می تواند مهارت های مورد نیاز برای آغاز کلام را بدست آورد. بهبود مهارت های گفتاری در کودکان اوتیسم در برقراری ارتباط موثر اجتماعی تاثیر مهمی دارد. 

مرکز تخصصی اوتیسم دکتر صابر در حیطه درمان کودکان اوتیسم، بهبود مهارت های گفتاری و تقویت مهارت های ارتباط اجتماعی در کودکان فعالیت می نماید و با ارائه خدمات بازی درمانی، رفتاردرمانی و گفتاردرمانی به بهبود کودکان کمک می نماید.

حتی اگر فرد اوتیسم صحبت نکند ممکن است از کلمات به روش های دیگری مثل نوشتن استفاده کند، برخلاف تصور عموم این مشکل همیشه به معنای بهره هوشی پایین نیست بلکه برخی ازاین افراد می توانند روش های جایگزین برای برقراری ارتباط را بیاموزند.

علائم اوتیسم غیر کلامی

علائم اوتیسم غیر کلامی در سه حوزه اصلی اجتماعی و رفتاری و رشد قابل مشاهده است، اولین علامت اوتیسم بی کلام ناتوانی در صحبت کردن واضح یا بدون مشکل است.

علائم اجتماعی:

افرادی که مبتلا به اوتیسم بی کلام یا غیر کلامی هستند در تعاملات اجتماعی مشکل دارند و از تماس چشمی هم اجتناب می کنند، بعضی از آنها از تماس فیزیکی ناراحت می شوند، در حالی که برخی دیگر فضای شخصی دیگران را رعایت نمی کنند .

علائم رشد:

بعضی از کودکان تا سن 2 یا 3 سالگی از رشد عادی برخوردار هستند اما بعد از این سن دچار پسرفت می شوند، این روند می تواند تا کودکی و نوجوانی ادامه داشته باشد.

علائم رفتاری:

این افراد معمولا به برنامه های روزمره وابسته اند و هر نوع تغییر در آن باعث استرس آنها خواهد شد، همچنین ممکن است علاقه زیادی به یک موضوع یا فعالیت خاص داشته باشند و ساعت های زیادی روی آن تمرکز کنند .

همچنین بخوانید : رفتار درمانی در کودکان 

نحوه تشخیص اوتیسم غیر کلامی

اوتیسم غیر کلامی یک فرآیند چند مرحله ای است که با انجام روش های زیر می توان آنرا تشخیص داد :

ارجاع به متخصص رشد و رفتار کودک:

در صورت مشاهده علائم اختلال اوتیسم کودک به متخصص رشد و رفتار کودکان ارجاع داده می شود ، و در صورت نیاز گفتار درمانی برای کمک به کودک به کار گرفته شود.

بررسی اولیه آزمایشات پزشکی:

متخصص برای رد سایر عوامل احتمالی که ممکن است روی گفتار تاثیر بگذارد آزمایش هایی مثل معاینه فیزیکی و آزمایش خون و سی تی اسکن را تجویز کند.

انجام تست های مخصوص اوتیسم:

در نهایت برای تایید تشخیص از آزمایشات تخصصی مثل مقیاس درجه بندی اوتیسم و برنامه مشاهدات اوتیسم استفاده می شود.

بررسی سوابق پزشکی :

پزشک سابقه پزشکی کودک و خانواده اش

شرایط بارداری مادر

عوارض احتمالی زمان تولد

سابقه بستری یا جراحی های قبلی کودک را بررسی می کند .

همچنین بخوانید :بازی درمانی در کودکان

روش های درمانی اوتیسم غیر کلامی چیست ؟

در ادامه به بررسی روش هایی بسیار موثر برای کمک به درمان اوتیسم غیر کلامی می پردازیم :

تقلید از کودک:

تقلید کردن از رفتار های مثبت کودک او را به برقراری ارتباط کلامی تشویق می کند و باعث افزایش تعامل و یادگیری مهارت های اجتماعی می شود.

تمرکز بر ارتباطات غیر کلامی:

استفاده از حرکات بدن و تماس چشمی و اشاره به اشیا به کودک اوتیسم کمک می کند زبان را بهتر درک کند، همچنین واکنش نشون دادن سریع به حرکات او حس ارتباط را در کودک تقویت می کند.

بازی و تعامل اجتماعی:

بازی های تعاملی مانند بازی های فیزیکی و آواز خواندن به تقویت مهارت های ارتباطی کودک کمک بسزایی می کند ،همچنین قرار گرفتن در سطح چشم کودک باعث تعامل بیشتر با او می شود.

استفاده از وسایل کمک بصری:

استفاده از ابزارهای تصویری و کارت های ارتباطی به کودکان مبتلا به اوتیسم غیر کلامی کمک می کند تا نیاز های خود را بیان کنند.

سادگی در زبان :

استفاده کردن از جمله های کوتاه و ساده تقلید را برای کودک راحت تر می کند ،قانون یک سطح بالاتر کمک می کند دایره واژگان کودک به تدریج گسترش یابد.

دارو درمانی:

می دانیم که داروی خاصی برای اوتیسم وجود ندارد اما بعضی داروها علائم مرتبط مثل اضطراب و افسردگی و وسواس را کاهش می دهد.

دنبال کردن علایق کودک:

زمان بازی کردن با کودک از کلمات مرتبط با علایق کودک استفاده کنید تا ارتباط او تقویت شود .

آیا کودک اوتیسمی که حرف نمی زند هیچ وقت حرف نخواهد زد ؟

خیر این یک باور منفی است بسیاری از کودکان مبتلا به اوتیسم غیر کلامی با دریافت مداخلات گفتار درمانی به موقع می توانند به سطح مختلفی از گفتار دست پیدا کنند. گفتار درمانی کلید اصلی در کمک به رشد گفتار کودکان اوتیسم محسوب می شود. گفتار درمانگر با ارزیابی دقیق و همه جانبه کودک قادر است برنامه ی درمانی کاملا اختصاصی و متناسب با نیاز های ویژه ی کودک تدوین نماید.

آیا سکوت نشانه ناتوانی است ؟

اوتیسم اختلالی رشدی-عصبی است که بر نحوه تعامل و ارتباط و رفتار افراد تاثیر می گذارد،مهم است که بدانید اوتیسم یک طیف است یعنی علائم و شدت آن در افراد مختلف بسیار متنوع است ،بسیاری از کودکان اوتیسم حرف می زنند اما نه همه آنها و نه به یک شکل.

سخن نهایی

اگر کودک شما مبتلا به اوتیسم غیر کلامی است توصیه می شود کلاس های آموزشی کودک و برنامه ریزی دقیق به طور منظم پیگیری شود همچنین والدین باید در انجام تمرینات کودک مشارکت کنند تا کودک احساس حمایت و تعامل بیشتر داشته باشد.اوتیسم کلینیک می تواند اطلاعات مفیدی در این زمینه به شما ارائه دهد.