افرادی که دچار اوتیسم هستند، میتواند با توجه به شدت اختلال خود چالش های مختلفی برای برقراری ارتباط با دیگران داشته باشند به همین دلیل، کودکان اوتیسم نیازمند برنامه های مختلفی هستند تا بتوانند مهارت های اجتماعی خود را تقویت کنند .

مرکز اختلالات کودکان دکتر صابر با انجام درمان هایی نظیر بازی درمانی، رفتاردرمانی و گروه درمانی در کنار آموزش ها و تمرینات کاردرمانی و گفتاردرمانی توانسته است یک درمان همه جانبه  و استاندارد را برای این کودکان فراهم نماید. 

کودک اوتیسم در جلسات رفتاردرمانی و گروه درمانی مهارت های ارتباطی و اجتماعی صحیح را می آموزند و تمرین می کنند. همچنین روش های کنترل علائم مانند کنترل پرخاشگری و لجبازی را آموزش می بیند. این مهارت ها به کودک کمک می کند در محیط های اجتماعی شبیه به کلاس درس و مهد کودک رفتار قابل پذیرشی داشته باشد و با چالش های کمتری روبه رو شود. 

چه مهارت های میتواند به افراد مبتلا به اوتیسم کمک کند ؟

1.مهارت های مدیریت استرس و اضطراب :آموزش به افراد کمک میکند با داشتن اضطراب و استرس در مواقع مختلف بتوانند ارتباط برقرار کنند

2.توانای های اجتماعی : شامل مهارت های میشود مثل درک ادراکات اجتماعی ،درک احساسات دیگران و تشخیص احساسات و انتقال آن به دیگران

3.مهارت های ارتباط غیر کلامی :این مورد شامل استفاده از ژست ها ،اشارات ،نگاه کردن به چشم ها و صدا های غیر کلامی مثل اصوات و ضربان قلب که کمک میکند تا افراد با دیگران ارتباط برقرار کنند

4.توانایی گفتاری :این مورد شامل مهارت های گفتاری برقرار کردن ارتباط از طریق جملات ،کلمات و اصطلاحات صحبت کردن را شامل میشود ؛بعضی افراد هستند که مشکل در ارتباط برقرار کردن و صحبت کردن دارند ،تعبیر و استفاده از کلمات دارند که آموزش توانایی گفتاری مفید است .

چه افرادی میتوانند مهارت های اجتماعی، اختلال اوتیسم را آموزش دهند؟

1.تربیت کنندگان مدرسه :افرادی که مسئول درمحیط مدرسه هستند میتوانند با ارائه آموزش های مناسب و ایجاد فضای مناسب برای تمرین ارتباط اجتماعی به تقویت این مهارت ها کمک کنند .

2.مربیان و متخصصین تربیتی :کسانی که تخصص و تجربه لازم در آموزش به افراد اوتیسم دارند ،میتوانند مهارت اجتماعی را به آنها آموزش دهند این متخصصان با ارائه مناسب، روش های آموزشی و مواد آموزشی مناسب و بازی درمانی میتوانند به شیوه ای که برای هر فرد مناسب است بکار گیرند .

3.متخصصین توانبخشی :افرادی که در این زمینه فعالیت میکنند، شامل کاردرمانان و رفتاردرمانان متخصص می باشد که میتوانند با ارائه راهکارها و استراتژی هایی که به تقویت روابط اجتماعی کمک میکند افراد مبتلا به اختلال اوتیسم را یاری برسانند.

4.خانواده و دوستان:حضور داشتن خانواده ها و دوستان نقش مهمی در یادگیری مهارت های اجتماعی در اختلال اوتیسم دارند،که میتوانند با ایجاد محیطی اجتماعی فرصت تمرین کردن این مهارت را بهبود ببخشن.

بیشتر بخوانید : رفتار درمانی در کودکان

چه راهکارهای میتواند به روابط اجتماعی کودکان اوتیسم کمک کند؟  

یادگیری این مهارت ها در اختلال اوتیسم ساده نیست ولی شما میتوانید با استفاده از استراتژهای زیر به فرزندان خود کمک کنید

نقش بازی کردن :

این مورد به شما کمک میکند تا مهارت های خاصی را برای بازی کردن با دیگران تمرین کنید، مثلا قبل از اینکه دوست کودکان دارای اختلال هستند به خانه بیایند میتوانید تمرین های زیر را انجام دهید :

1.نقش بازی کنید و از کودک بخواهید تا بازی بعدی را پیشنهاد دهد

2.بازی های که کودک شما با دوستش انجام میدهد را تمرین کنید

3.حرف زدن در مورد موضوعات مختلف مثل کارهایی که در اخر هفته انجام داده است را تمرین کنید

برای کودکانی که مسن تر هستند میتوانید موقعیت هایی درست کنید که یک مسئله اجتماعی در آن به وجود آمده است مانند ،بازی های کامپیتری ،یا گم کردن اسباب بازی کودک،دوست نداشتن غذای که برای شام آماده شده

بازی کردن :

با استفاده از اسباب بازی های که کودک دارد میتوانید باهم نقش بازی کنید تا مهارت های بازی کردن کودک شما افزایش پیدا کند.

مانند:با یک عروسک مهمونی برقرار کنید،یعنی اینکه عروسک را به عنوان یک شخص قرار دهیم که به مهمانی امده است و ما باید از اون پذیرای کنیم ،و به آن غذا بدهید ،شرایط خاص یک پمپ بنزین یا فرودگاه را برای کودک خود شبیه سازی کنید.

بازی کردن کودک با دیگران که مهارت رعایت نوبت ،کنار آمدن با باخت که رعایت قوانین را به فرزند شما آموزش می دهد ،وادار کردن کودک به رعایت قوانین و نوبتی میتواند به یادگیری او کمک کند و ما با تشویق کردن یادگیری او را افزایش می دهیم .

تمرین کردن یک مهارت خاص در شرایط مختلف بازی به کودک شما کمک میکند تا شکل بهتری از آن مهارت استفاده کند به عنوان مثال : با ساختن پازل میتوانیم رعایت نوبت را تمرین کنیم .

آموزش های ویدیویی:

این ویدیو های آموزشی به کودکان اوتیسم کمک میکند یک ابزار موثر برای آموزش مهارت ها باشد. 

نکات مهم برای تهیه ویدئو آموزشی

در تهیه این ویدیوها چند نکته است، که باید رعایت شود :

تنوع و جذابیت :

ویدیو های باید تهیه کنیم که توجه و تمرکز کودک را به خودش جلب کند مانند،استفاده از رنگ ها وتصاویر جذاب

تکرار و تصویر سازی :

این مورد میتواند با تکرار کردن و تمرین کردن و تصویر سازی به تثبیت اطلاعات کمک کرده و یادگیری را آسان تر کند

محتوای آموزشی متنوع :

ویدیو های که پخش میکنید باید متنوع باشند به این منظور که محتواهای مختلف و متنوع برای آموزش توانمندی ها استفاده کرد

همکاری با متخصصان :

به دلیل اینکه مختصصات ویدیو های دقیق تری تهیه مکنند و موثر تر است باید با آنها همکاری کنیم

محتوای مناسب :

محتوای که تهیه میکنید باید با توجه به سطح فهم افراد و نیاز های آنها باشد موضاعات مربوط میتواند مفید تر باشد

بیشتر بخوانید :گفتار درمانی کودکان 

تعامل با کودکان دیگر در اختلال اوتیسم 

تعامل با دیگر کودکان میتواند چالش برانگیز باشد با استفاده از روش های مناسب میتوانیم این تعاملات را مفید و موثر کرد چند مورد میتواند در این زمینه مفید باشد به آن اشاره می کنیم:

1.موجود بودن و حمایت کردن :

حمایت کردن کودکان اوتیسم میتواند اعتماد به نفس آنها را افزایش دهد و اظهار احترام به نیاز ها و حالت هایشان میتواند تعاملات را بهبود ببخشد

2.استفاده از بازی های مشترک :

این نوع بازی ها میتواند به تعامل موثری بین افراد با اوتیسم و دیگر کودکان کمک کند که بازی های ساده و جذابی هستند

3.توجه به تمایلات فردی :

بهتر است به علایق و تمایلات هر فرد با اوتیسم توجه کنید ممکن است بعضی افراد علاقه زیادی به انواع خاصی از بازی ها یا موضوعات داشته باشند که با این علایق میتوانید تعاملات موثری را ایجاد کنید

در نتیجه :

باید توجه کنید که با توجه به نیاز های ویژه هر فرد با اوتیسم آموزش ها و راهکار های مناسبی را استفاده کنیم ،و اینکه این آموزش ها باید به صورت مداوم و دائم باشد و برای اثر بخشی بهتر باید در محیط های مختلف تمرین شود .