قبل اینکه کودکان صحبت کردن را یاد بگیرند ابتدا از طریق حواس پنجگانه خود بینایی ، شنوایی ، لامسه ، چشایی و بویایی همگی به کودک کمک می کند محیط پیرامون خود را بیاموزد. هر زمان یکی از این حواس مختل شوند تاثیرات عمیقی بر رشد کودک می گذارد.

در این مقاله می خواهیم بدانیم که اختلال شنوایی چگونه بر رشد کودک تاثیر می گذارد و چگونه گفتار درمانی می تواند به کودکان کم شنوا کمک کند.

اختلال شنوایی چیست ؟

زمانی که شنوایی فرد مختل می شود و ممکن است خفیف یا شدید باشد. کودکان مبتلا به کم شنوایی خفیف ممکن است آنچه می شنوند را درک کنند اما فقط می توانند بخشی یا جزیی از صدها را متوجه شوند و یا در مکان هایی با سروصدای زیاد و یا با حواس پرتی مشکل داشته باشند. اما کودکی که کم شنوایی شدید دارد قادر به شنیدن صداها نیست که این اختلال ممکن است به صورت مادرزادی باشد و یا طی شرایطی همچون آسیب های تروماتیک مغزی در کودکان باشد.

چگونه گفتار درمانی به کودکان کم شنوا کمک می کنند ؟

اگر کودک کم شنوایی دارید باید شنوایی او توسط تیم متخصصین شنوایی سنجی مورد بررسی قرار گیرد تا میزان این مشکل مشخص شود. گفتار درمانی کودکان کم شنوا فرایندی علمی و تخصصی است که هدف آنها بهبود مهارت های گفتاری و شنیداری است. گفتار درمانی میتواند به کودک کم شنوای شما کمک کند و با انجام جلسات منظم و راه هکارهای موثری را ارائه دهد که این تکنیک های مهم به شرح زیر می باشد :

در ادامه بخوانید : 15 تمرین گفتاردرمانی در منزل برای کودکان

1.تمرین لب خوانی 

یکی از مهارت هایی که در جلسات گفتار درمانی انجام می شود " لب خوانی " است . از این طریق کودک می آموزد که با حرکات لب و دهان واژه ها را بهتر درک کند.

تمرینات لب خوانی معمولا با انجام کلمات ساده و پرتکرار شروع می شود مثلا درمانگر با حرکت لب و دهان خود کلمه ای را می گوید و کودک حدس می کند چه واژه ای گفته شده است.

این تمرین ها در کنار سمعک و کاشت حلزونی اثر بخشی زیادی دارد زیرا مغز کودک از طریق درک شنیداری و گفتاری استفاده می کند.

2.تقویت صوتی

از مهمترین بخش های گفتار درمانی در کودکان کم شنوا ، تمرین های تقویت صوتی (تقویت شنیداری ) می باشد. هدف اصلی این آموزش برای شناسایی مغز به تمرکز و تفسیر صداها می باشد. کودک کم شنوا ممکن است صدا را بشنود اما نتواند معنای آن را تشخیص دهد.

گفتار درمانگر ابتدا صداهایی مانند صدای حیوانات ، دست زدن را بای کودک کم شنوا پخش می کند تا کودک بنواتد این صداها را تشخیص دهد سپس از کلمات و واژه هایی مانند ( ما و نا ) استفاده می کند. با انجام این بازی ها مغز با تکرار بین صدا و کلمات ارتباط پیدا می کند و در نتیجه مهارت گفتار بهبود پیدا می کند.

3.بازی های گفتاری

یکی از موثرترین تکنیک ها در گفتار درمانی کودکان کم شنوا "  بازی های گفتاری " می باشد. چرا که کودکان با بازی کردن ارتباط بهتری برقرار می کنند. بازی هایی مانند اسم بردن اشیاء ، پیدا کردن صدا یا تکرار شعرهای ساده به کودک کمک می کند تا بصورت طبیعی و بدون استرس تکرار کند این تکنیک نه تنها به بهبود تلفظ کلمات کودکان کمک می کند بلکه باعث افزایش تمرکز ، افزایش اعتماد به نفس و حافظه شنیداری آنها می شود.

اما به این نکته توجه داشته باشید که در کنار جلسات انجام بازی ها با کادر گفتاردرمانی والدین هم باید بازی در محیط خانه را ادامه بدهند و هنگام بازی کردن از کودک بخواهند که اسم خود را بگوید. این تمرینات ساده تاثیر زیادی در رشد گفتاری کودک خواهد داشت.

4.آموزش زبان اشاره 

گاهی لازم است جهت ارتباط گرفتن با کودک کم شنوا از طریق زبان اشاره استفاده کرد این روش به کودک کمک می کند تا از احساس ناامیدی و ناتوانی در تلفظ کلمات کاهش پیدا کند و مفاهی را بهتر منتقل کند. زبان اشاره در گفتار درمانی یه ابزار کمکی است نه جایگزین گفتار.

زمانی که کودک همزمان هم صدا را می شنود و هم با اشاره انجام می شود مغز ارتباط قویتری میان مفهوم و واژه برقرار می کند.

5.تمرینات تنفسی و صوتی

کنترل تنفس و صدا یکی از اصلی ترین پایه در گفتار درمانی کودکان کم شنوا می باشد. کودکان کم شنوا معمولا نمی توانند شدت ریتم و صدای خود را تنظیم کنند در نتیجه انجام تمرینات تنفسی و صوتی به آنها کمک می کند تا گفتار را بهتر بیاموزند. مثلا تمرینای مانند دم و بازدم کنترل شده ، فوت کردن شمع یا حباب سازی باعث تقویت عضلات تنفسی کودک می شود.

و همچنین ببینید : گفتاردرمانی کودک 3 ساله

 

سخن آخر

گفتار درمانی کودکان کم شنوا فرآیندی علمی، تخصصی و در عین حال عاطفی است که به کودکان کمک می‌کند تا بتوانند بهتر بشنوند، صحبت کنند و ارتباط مؤثرتری با دیگران برقرار نمایند. با خواندن این مقاله می توانید به تکنیک های مفید دست پیدا کنید.