گاهی اوقات والدین تصور می‌کنند لکنت زبان تنها یک مشکل گفتاری ساده است، اما در برخی موارد ممکن است با اختلالات عصبی یا رشدی نیز ارتباط داشته باشد. علت لکنت زبان در کودکان به‌طور قطعی مشخص نیست، اما ممکن است نتیجه ترکیبی از تاخیر یا ناهماهنگی در رشد شبکه‌های مغزی مرتبط با تولید گفتار و همچنین عوامل ژنتیکی ارثی باشد؛ به‌طوری‌که مغز کودک در هماهنگ‌سازی سرعت زبان و گفتار با پیام‌هایی که می‌خواهد بیان کند، دچار ناهماهنگی می‌شود.
و اما در برخی مواقع والدین متوجه می شوند که کودکشان در خانه خیلی راحت و روان صحبت می کند، اما وقتی در جمع قرار می گیرد یا با افراد جدید حرف می زند دچار لکنت می شود. این موضوع برای بسیاری از خانواده ها سوال برانگیز است و ممکن است باعث نگرانی آن ها شود. در واقع بعضی از کودکان در محیط های آشنا احساس راحتی بیشتری دارند، اما در جمع یا موقعیت های جدید کمی مضطرب می شوند. همین اضطراب یا خجالت می تواند باعث شود هنگام صحبت کردن مکث کنند، بعضی کلمات را تکرار کنند یا به سختی جمله خود را کامل کنند.
با خواندن این مقاله می‌تواند به تشخیص زودهنگام مشکلات عصبی و انتخاب مسیر درمانی مناسب کمک کند. پس تا انتهای مطلب با ما همراه شوید.
لکنت زبان چیست ؟
لکنت زبان یکی از مشکلات گفتاری است که می‌تواند تأثیرات زیادی بر زندگی اجتماعی، تحصیلی و شغلی فرد بگذارد. این اختلال گفتاری، به ویژه در دوران کودکی، می‌تواند باعث ایجاد استرس و اضطراب شده و تعاملات فرد با دیگران را تحت تأثیر قرار دهد.
لکنت زبان ممکن است در هر سنی بروز کند، اما بیشترین شیوع آن در کودکان و به ویژه در سنین ۲ تا ۵ سالگی مشاهده می‌شود. در این دوران، بسیاری از کودکان برای اولین بار به دلیل تکامل گفتار خود ممکن است دچار لکنت شوند. این نوع لکنت معمولاً به مرور زمان از بین می‌رود، اما در برخی از کودکان ممکن است ادامه یابد و نیاز به درمان داشته باشد.
لکنت موقعیتی چیست ؟
لکنت موقعیتی یا لکنت وابسته به شرایط حالتی است که کودک در برخی موقعیت‌ها دچار اختلال در روان بودن گفتار می‌شود، اما در شرایط دیگر کاملاً روان صحبت می‌کند. این لکنت معمولاً در حضور افراد غریبه، موقع سخنرانی در کلاس یا زمانی که کودک احساس فشار و قضاوت دارد، بروز می‌کند. برای مثال، ممکن است کودک در خانه به‌راحتی صحبت کند، اما هنگام صحبت با افراد ناآشنا، حضور در جمع، پاسخ دادن در کلاس یا قرار گرفتن در موقعیتی که احساس می‌کند دیگران او را قضاوت می‌کنند، بیشتر مکث کند یا کلمات را تکرار کند. عواملی مانند هیجان، فشار برای سریع صحبت کردن، خجالت یا نگرانی از واکنش دیگران می‌توانند ناروانی گفتار را بیشتر کنند.
اگر این حالت به‌طور مداوم ادامه داشته باشد، باعث اجتناب کودک از صحبت کردن شود یا روی ارتباط او با دیگران تأثیر بگذارد، بهتر است وضعیت گفتار توسط گفتاردرمانگر ارزیابی شود. ارزیابی تخصصی کمک می‌کند علت و الگوی لکنت بهتر مشخص شود و در صورت نیاز، مداخله مناسب زودتر آغاز شود.
در ادامه می توانید بخوانید : درمان لکنت زبان در خانه
مهمترین علت لکنت زبان ناگهانی کودکان در جمع
بعضی از کودکان زمانی که در محیط های شلوغ یا در جمع افراد قرار می گیرند دچار لکنت می شوند، در حالی که در خانه و کنار خانواده روان صحبت می کنند. این نوع لکنت به عوامل روانی، محیطی و میزان اعتماد به نفس کودک مرتبط است. قرار گرفتن در موقعیت هایی که کودک احساس فشار، اضطراب یا خجالت دارد می تواند باعث ایجاد مکث، تکرار کلمات یا گیر در صحبت شود.
به طور کلی مهم ترین دلایل لکنت کودکان در جمع عبارتند از:
اضطراب اجتماعی و استرس در جمع
کودکانی که حساسیت بیشتری نسبت به قضاوت دیگران دارند، در حضور غریبه‌ها دچار تنش می‌شوند. این تنش بر کنترل عضلات گفتاری اثر گذاشته و لکنت را ایجاد می‌کند.
خجالت و کمبود اعتماد به نفس
اگر کودک به توانایی‌های گفتاری خود اطمینان نداشته باشد، حضور در جمع ناشناس می‌تواند باعث کندی و گیر در گفتار شود.
فشار برای سریع صحبت کردن
گاهی والدین یا اطرافیان، ناخواسته با تصحیح مکرر صحبت کودک یا عجله دادن به او، استرس ایجاد می‌کنند. این فشار در موقعیت‌های رسمی تشدید می‌شود.
ویژگی‌های شخصیتی
کودکان درون‌گرا یا کم‌حرف، بیشتر در معرض لکنت موقعیتی هستند، چون کمتر در موقعیت‌های گفت‌وگوی اجتماعی قرار می‌گیرند.
قرار گرفتن در محیط های ناآشنا
جابجایی به مدرسه جدید، تغییر محل زندگی یا مواجهه با جمع ناآشنا می‌تواند لکنت را به‌طور موقت فعال کند.
تجربه های منفی قبلی
گاهی کودک قبلا در جمع مورد تمسخر یا توجه منفی قرار گرفته است. چنین تجربه هایی می تواند باعث شود کودک هنگام صحبت در جمع دچار ترس و در نتیجه لکنت شود.
آیا لکنت زبان کودک در جمع طبیعی است ؟
در بسیاری از موارد، لکنت یا گیر در صحبت کردن هنگام قرار گرفتن در جمع می تواند برای کودکان طبیعی باشد. برخی کودکان در محیط خانه و کنار اعضای خانواده احساس امنیت و راحتی بیشتری دارند، اما وقتی در جمع های بزرگ تر، مدرسه یا میان افراد ناآشنا قرار می گیرند ممکن است دچار استرس یا خجالت شوند. این احساسات می تواند باعث شود کودک هنگام صحبت کردن مکث کند، بعضی کلمات را تکرار کند یا نتواند جمله خود را به راحتی بیان کند.
و همچنین ببینید : تاثیر استرس و اضطراب بر لکنت زبان
علائم لکنت زبان
لکنت فقط به تکرار کلمات محدود نمی‌شود و ممکن است به شکل‌های مختلفی در گفتار کودک دیده شود. شدت و نوع این ناروانی نیز می‌تواند در موقعیت‌های مختلف تغییر کند. مهمترین نشانه‌ها عبارتند از:
- تکرار صدا، هجا یا کلمه: کودک ممکن است بخشی از کلمه یا یک کلمه را چند بار تکرار کند؛ مانند «مـ مـ من می‌خوام».
- کشیده‌گویی: یک صدا برای مدت طولانی‌تر از حالت معمول کشیده می‌شود.
- گیر یا توقف در گفتار: کودک می‌خواهد کلمه‌ای را بیان کند، اما برای چند لحظه صدا از دهانش خارج نمی‌شود.
- مکث‌های غیرمعمول: مکث‌های طولانی یا نامتناسب ممکن است در میان جمله‌ها دیده شود.
- تنش و تقلا هنگام صحبت: بعضی کودکان هنگام تلاش برای بیان کلمه، فشار در عضلات صورت یا حرکات اضافی در چشم، لب یا فک نشان می‌دهند.
- اجتناب از صحبت کردن: در برخی موارد، کودک ممکن است از گفتن کلمات خاص، پاسخ دادن در جمع یا صحبت با افراد ناآشنا خودداری کند.
اگر این نشانه‌ها تکرار شوند، شدت آن‌ها افزایش پیدا کند یا باعث شود کودک از صحبت کردن و حضور در موقعیت‌های اجتماعی دوری کند، ارزیابی گفتار توسط گفتاردرمانگر می‌تواند به مشخص شدن وضعیت کمک کند.
سخن آخر
لکنت در جمع در برخی کودکان پدیده ای نسبتاً رایج است و اغلب به عواملی مانند اضطراب، خجالت، کمبود اعتماد به نفس یا قرار گرفتن در محیط های نا آشنا مرتبط می شود. بسیاری از کودکان در محیط های امن مانند خانه روان صحبت می کنند، اما در جمع ممکن است دچار مکث یا تکرار کلمات شوند. شناخت دلایل این رفتار به والدین کمک می کند با آرامش و آگاهی بیشتری با آن برخورد کنند. در نهایت، لکنت نباید مانعی برای برقراری ارتباط مؤثر باشد. با پشتیبانی صحیح، افراد مبتلا به این اختلال می‌توانند به زندگی اجتماعی، تحصیلی و حرفه‌ای خود ادامه دهند و از توانمندی‌های خود به بهترین نحو استفاده کنند.
