امروزه مشکلات تمرکز و توجه در کودکان یکی از مشکلاتی است که به دلیل استفاده از تلفن همراه و استفاده از فضاهای مجازی متاسفانه زیاد شده است و بر یادگیری کودکان تاثیر منفی دارد. کودکان با نقص توجه معمولاً با مشکل حواس پرتی یا ناتوانی در ادامه دادن کارها تا انتها مواجه هستند. اما تمرینات متنوع کاردرمانی برای افزایش توجه و تمرکز در کودکان بدون اینکه در آنها احساس خستگی ایجاد کند، مغز آنها را درگیر کرده و به مرور مهارت توجه و تمرکز را در آنها بهبود می بخشد.

در این مقاله قصد داریم مجموعه ای از تمرینات علمی و کاربردی را برای کودکان مبتلا به اوتیسم را  بررسی کنیم پس تا آخر مطلب با ما همراه باشید.

رایج ترین مشکلات عدم توجه در کودکان اوتیسم

یکی از بارزترین ویژگی‌های این اختلال رشد عصبی، اختلالات توجه در کودکان مبتلا به اوتیسم است. یعنی تمرکز بر روی یک محرک خاص در حضور محرک‌های دیگر برای آن‌ها دشوار است. به‌طور مثال، ممکن است در حالی که باید به چهره فرد یا صدای او توجه کنند، به حرکت نور بر روی دیوار یا صدای پنکه سقفی واکنش نشان دهند. درک این الگوهای توجه در کودکان اوتیسم، به متخصصان و والدین کمک می‌کند تا برنامه‌های آموزشی و تمرینی را دقیق‌تر و متناسب‌تر طراحی کنند.

در ادامه بخوانید : کاردرمانی و بازی‌ درمانی کودکان برای رشد حرکتی، ذهنی و اجتماعی اوتیسم و بیش‌فعالی

معرفی انواع بازی های تقویت حافظه کودکان

حافظه کاری کودکان نقش مهمی در تمرکز آنها دارد. چون زمانی که کودک اطلاعات را در مدت کوتاهی بتواند به ذهن بسپارد می تواند بر کارهای خود تمرکز کرده و نظم فکری پیدا کند.

برخی از این بازی ها عبارتند از :

-بازیهایی با فرمان های چند مرحله ای مثل بپر بالا، بعد دست بزن

-چیدن کارتهای داستان به ترتیب درست

 -ساختن الگوهای رنگ یا شکل با مهره، لگو 

-می توانید مرتب چند شی را بچینید و از کودک بخواهید ترتیب آنها را حفظ کند. بعد روی آن را بپوشانید و از کودک بخواهید ترتیبی که به ذهن سپرده تکرار کند.

تمرینات توجه و تمرکز برای کودکان اوتیسم

تمرینات توجه انتخابی اگر بر پایه علایق و نیازهای کودک طراحی شوند، می‌توانند در تقویت مهارت‌های تبعیض بصری، هماهنگی حرکتی، خودتنظیمی و پردازش حسی بسیار مؤثر واقع شوند. در ادامه به مجموعه ای از این فعالیت ها اشاره می کنیم :

بازی‌های حرکتی ساده مانند راه رفتن در مسیر مشخص

یکی از تمرینات کاربردی برای افزایش تمرکز و جهت‌یابی در کودکان اوتیسم، راه رفتن روی مسیرهای از پیش طراحی‌شده است. با استفاده از نوارچسب‌های رنگی یا اشیایی مانند بالشت، می‌توان مسیرهایی با الگوی مستقیم، زیگزاگ یا شکل عدد هشت بر روی زمین رسم کنید.

استفاده از پازل، لگو و خانه‌سازی

بازی‌هایی مانند پازل، لگو و ساختنی‌ها، از مهم‌ترین ابزارها در آموزش غیرمستقیم کودکان اوتیستیک هستند. این فعالیت‌ها علاوه بر ایجاد حس لذت و مشارکت، در تقویت مهارت‌های شناختی، افزایش توجه انتخابی و پرورش حل مسئله مؤثرند.

تمرینات تقلیدی و تعامل چشمی

یکی از مهارت‌هایی که در کودکان مبتلا به اوتیسم اغلب دچار نقص است، توانایی تقلید حرکات و حفظ تماس چشمی است. برای بهبود این حوزه، تمریناتی مانند تقلید حرکات موزون، اشاره با دست، یا نگاه به چهره فرد مقابل پیشنهاد می‌شود.

بازی‌های شنیداری و تمرین شنیداری فعال

تحریک حسی از طریق کانال شنیداری یکی از مؤثرترین راه‌ها برای ارتقاء تمرکز در کودکان دارای اوتیسم است. والدین می‌توانند از ابزارهایی مانند زنگ، صدای جغجغه یا ضبط صوت استفاده کنند تا کودک با گوش دادن فعال، مهارت پردازش شنیداری خود را تقویت کند.

تمرینات حسی برای بهبود یکپارچگی حسی

کودکان مبتلا به اوتیسم اغلب در پردازش محرک‌های حسی و هماهنگ‌سازی آن‌ها با واکنش‌های حرکتی خود با چالش روبه‌رو هستند. برای تقویت یکپارچگی حسی ، تمریناتی مانند راه رفتن روی پارچه‌های با بافت متفاوت (لباس، فوم، پلاستیک حباب‌دار)، ماساژهای سبک با توپ‌های نرم، و بازی‌هایی که حس تعادل را تحریک می‌کنند بسیار مؤثرند.

تمرینات تعامل محور برای افزایش تمرکز کودک

انجام این تمرین یک رویکرد کودک محور است که در آن والدین، معلم‌ها و یا درمانگران در بازی‌هایی که کودک به آن‌ها علاقه دارد مشارکت می‌کنند و درگیر می‌شوند و همچنین تلاش می‌کنند از این طریق ارتباط خود با کودک را نیز گسترش دهند. و به کودکان دارای اتیسم کمک می‌کند که تمرکز کردن را یاد گرفته و برای افزایش توجه و بهبود مهارت‌های اجتماعی، با اطرافیان خود وارد تعامل شوند.

تمرینات درک مفهومی و دسته‌بندی

درک مفاهیم پایه‌ای مثل رنگ، شکل، جنس و نوع برای رشد شناختی کودک مبتلا به اوتیسم ضروری است. این تمرینات به او کمک می‌کنند تا اشیاء اطرافش را بهتر بشناسد و بین آن‌ها ارتباط برقرار کند. دسته‌بندی منظم اشیاء، زمینه‌ساز رشد زبان و تفکر منطقی نیز هست.

تمرینات حل مسئله و تصمیم‌گیری

مهارت حل مسئله به کودکان اوتیسم کمک می‌کند تا در موقعیت‌های جدید، بهتر تصمیم بگیرند و کمتر دچار سردرگمی یا اضطراب شوند. این تمرین‌ها با ساده‌ترین شکل ممکن طراحی می‌شوند تا ذهن کودک به‌صورت طبیعی درگیر تحلیل، انتخاب و نتیجه‌گیری شود.

 و همچنین ببیند : رژیم غذایی یا دارو؟ کدام علائم اوتیسم را شعله‌ور می‌کند؟

سخن آخر

یکی از عوامل کلیدی در موفقیت تمرینات توجه و تمرکز برای کودکان اوتیسم، تمریناتی که مطابق با سطح عملکرد شناختی کودک طراحی شده‌اند، او را بیشتر درگیر کرده و از مقاومت رفتاری جلوگیری می‌کنند. توجه و تمرکز مهارت‌هایی آموختنی هستند،با اجرای مداوم و هوشمندانه تمرینات توجه و تمرکز برای کودکان اوتیسم، می‌توان مسیر رشد شناختی و اجتماعی آن‌ها را هموارتر کرد.در این مقاله به معرفی تمرینات توجه و تمرکز کودکان اوتیسم اشاره شده است.