یکی از عوامل مهم و حیاتی انسان توانایی خوردن است هم از لحاظ تغذیه و هم از لحاظ مشارکت در اجتماع. از مهمترین دلایلی که می تواند منجر به ایجاد مشکل در بلع شود، مشکل اعصاب است. اختلال در بلع، دیسفاژی نام دارد. دسته ای از دلایل فیزیکی موجب آن می شوند که نیازمند بررسی توسط متخصص گلو یا متخصص دستگاه گوارش است. اگرچه، احساس وجود توده در گلو، مشکلی بسیار شایع است و معمولا توانایی بلع غذا و مایعات را تحت تاثیر قرار نمی دهد.

و اما در این مقاله می خواهیم دلایل اختلال بلع را بررسی کنیم. پس با ما همراه باشید.

اختلال بلع یا دیسفاژی چیست ؟

دیسفاژی یا اختلال بلع، نوعی مشکل گوارشی است که در آن فرد زمان و تلاش بیشتری را برای انتقال غذا یا مایعات از دهان به معده صرف می‌کند. این رویداد، در برخی موارد می‌تواند آنقدر دردناک باشد که حتی فرآیند بلع را غیرممکن سازد. همه مشکلات بلع، دیسفاژی محسوب نمی‌شوند؛ بنابراین، طبیعی است که هر فردی گهگاه در بلعیدن برخی مواد غذایی یا مایعات دچار مشکل شود. با این حال، مشکل بلع مداوم می‌تواند دلیلی برای نگرانی باشد.

مشکلات بلع می‌تواند خفیف یا شدید باشد. بسته به علت ایجاد مشکل، درمان متفاوت است. گاهی اوقات، پزشکان می‌توانند دارویی را برای کمک به بلع شما تجویز کنند. اگر اصلاً نمی‌توانید چیزی را ببلعید، ممکن است برای دریافت غذای مورد نیاز به یک لوله‌ی تغذیه نیاز داشته باشید.

انواع اختلال بلع

انواع اختلال بلع عبارتند از :

• دیسفاژی دهان:زمانی که مشکل در دهان و معمولاً به دلیل حرکت زبان اتفاق می‌افتد.
• دیسفاژی حلق یا اوروفارنکس:زمانی که مشکل مربوط به عبور غذا از گلو است.
• دیسفاژی مری:زمانی که غذا قادر به حرکت از طریق مری نیست.

علائم اختلال بلع

علائم اختلال بلع عبارتند از :

• درد در هنگام بلعیدن غذا
• احساس سوزش سر دل
• ناتوانی در بلعیدن یا فرو بردن آب دهان
• احساس گیر کردن غذا در گلو، مری و یا قفسه سینه
• گرفتگی صدا
• رفلاکس غذا و مایعات به دهان
• دل دردهای مکرر
• بازگشت غذا یا اسید معده به گلو
• کاهش وزن
• سرفه در هنگام بلعیدن غذا و یا احساس خفگی

بیماری هایی که باعث مشکلات بلع می شود چیست ؟

• سیستم عصبی و اختلالات مغزی: امراض خاصی بر مغز و سیستم عصبی شما (شبکه‌ی اعصاب کنترل‌کننده‌ی عضلات و اندام‌ها) تأثیر می‌گذارند. بیماری پارکینسون، تصلب بافت چندگانه (ام‌اس)، اسکلروز جانبی آمیوتروفیک (ALS) و سکته‌ی مغزی می‌توانند به مشکلات بلع منجر شوند.
• اختلالات عضلانی: میاستنی گراویس (یک بیماری خود ایمنی) و دیستروفی عضلانی بر عضلات سراسر بدن تأثیر می‌گذارند. اختلالات مری، مانند آشالازی، اسکلروز سیستمیک (اسکلرودرمی)، اسپاسم‌های کریکوفارنکس و اسپاسم‌های مری می‌توانند بر توانایی شما برای بلع تأثیر بگذارند.
• باریک شدن و انسداد مری: سرطان مری، تومور یا غده‌ی تیروئید متورم می‌توانند مری را منقبض کنند (آن را باریکتر کنند). باریک شدن مری می‌تواند بلع را به یک چالش تبدیل کند. در برخی از افراد تار یا حلقه‌های شاتزکی (تکه‌های بافت داخل مری) ایجاد می‌شود. این بافت لوله را باریک کرده و بلع تکه‌های غذا را سخت می‌کند. اختلالات باز شدن مری، مانند هیپرتروفی کریکوفارنکس، نیز می‌توانند به مشکل در بلع کمک کنند. اگر چیزی در گلوی شما گیر کرده باشد، بلعیدن می‌تواند دشوار یا غیرممکن باشد.
• اسکار ناشی از رفلاکس اسید: بافت اسکار می‌تواند در نتیجه‌ی GERD (بیماری رفلاکس اسید) در مری شما ایجاد شود. GERD می‌تواند منجر به مری بارت (تحریک در پوشش مری) شود.
• عفونت: التهاب لوزه‌ها (گلودرد) باعث درد و التهاب می‌شود و می‌تواند بلع را دردناک کند.

علت اختلال بلع 

بصورت کلی می توان موارد زیر را در بروز اختلال بلع دخیل دانست :

• بیماری های مغز و اعصاب
• پارکینسون
• ضربه مغزی
• سکته مغزی
• فلج مغزی
• ام اس
• سرطان سر و گردن
• تولد زودتر از موعد نوزادان
• کم کاری و یا پرکاری تیروئید
• التهاب مزمن عضلات
• اختلال عصبی عضلانی

نحوه تشخیص دیسفاژی یا اختلال بلع

آزمایش‌های تشخیصی برای اختلالات بلع متفاوت هستند. آزمایش‌های معمول عبارتند از:

• بررسی ویدئوی دهان و حلق در هنگام بلع
• بلع باریوم / عکس‌برداری متوالی مجاری گوارشی فوقانی
• آندوسکوپی

درمان اختلال بلع

در برخی موارد، علت اختلال بلع می‌تواند به دلیل سفتی بیش از حد اسفنکتر مری باشد. اگر درمان علت بیماری امکان‌پذیر نباشد، درمان دیسفاژی، متمرکز بر ایمن‌تر کردن بلع و کاهش ناراحتی بیمار است. پزشک ممکن است بسته به تشخیص، اقدام به تجویز دارو کند و یا اقدامات جراحی، تغییر رژیم غذایی یا سایر درمان‌ها را توصیه نماید.

• داروهای اختلالات بلع
• بلع درمانی
• جراحی و سایر روش‌ها برای برطرف کردن مشکلات بلع
• اصلاح رژیم غذایی و تغییرات رفتاری
• استفاده از لوله تغذیه
• پیشگیری از اختلال بلع

 

سخن آخر

دیسفاژی یا مشکل در بلع نشانه‌ی بسیاری از بیماری‌های مختلف است. این بیماری‌ها می‌توانند شامل اختلالات سیستم عصبی و مغزی، اختلالات عضلانی و انسداد فیزیکی در گلو باشند. درمان مشکلات بلع، بسته به علت مشکل، متفاوت است، اما می‌تواند شامل آنتی‌بیوتیک، تغییر در عادات غذایی شما و گاهی اوقات جراحی باشد.

در بیشتر موارد، توصیه برای جلوگیری از دیسفاژی شامل استفاده از داروهایی است که پزشک در صورت شک به احتمال ابتلا به این بیماری تجویز می‌کند.