یکی از مشکلات شایع در دوران کودکی تاخیر گفتاری در کودکان می باشد که میتواند بر روند رشد شناختی، اجتماعی و عاطفی آنها تأثیر بگذارد. کودکانی که دیرتر از همسالان خود شروع به تکلم میکنند، ممکن است در برقراری ارتباط با دیگران، ابراز نیازها و مشارکت در فعالیتهای گروهی با چالش مواجه شوند. عوامل متعددی از جمله ژنتیک، محیط خانوادگی، عوامل عصبی و شنیداری میتوانند در بروز این تاخیر نقش داشته باشند. تشخیص زودهنگام و مداخلات مناسب مانند استفاده از خدمات گفتاردرمانی و حمایتهای آموزشی در منزل، نقش بسیار مهمی در بهبود تواناییهای گفتاری کودک دارد.
در این مقاله قصد داریم دلایل تاخیر در گفتار کودکان 2 تا 4 ساله را بررسی کنیم پس تا انتهای مطلب با ما همراه باشید.
تاخیر گفتاری در کودکان چیست ؟
در دوران کودکی و بین سن 1 الی 2 سالگی یک کودک می تواند حدود 50 کلمه بگوید. او حتی قادر است جمله های 2 الی 3 کلمه ای بسازد. اما با افزایش این دایره لغات افزایش پیدا می کند و در سن 3 سالگی این دایره لغات به 1000 لغت می رسد. تاخیر در گفتار در دسته اختلالات ارتباطی طبقه بندی می شود. اگر کودک شما به سن تکلم رسید و توانایی تکلم نداشت، دچار این اختلال است.
تأخیر تکلم آنها ممکن است در اثر ترکیبی از مشکلات شنوایی (ناشنوایی)، گفتاری و اختلالات روانشناختی (مانند اختلال طیف اوتیسم (ASD) یا سندرم داون ) بروز کرده باشد. البته گاهی ابتلا به یکی از این مشکلات زمینهای نیز باعث دیر به زبان آمدن کودک میشود.
امروزه به دلایل نامعلوم، دیر به زبان آمدن کودکان بسیار رایج شده است. طبق آخرین آمار، 5 تا 10 درصد از کودکان پیشدبستانی جهان دچار این اختلال هستند.
اگرچه در مورد کودکان مختلف نمیتوان یک سن مشخص را اعلام کرد، اما اگر فرزند شما تا سن 2 سالگی نتوانست جملات کوتاه و ساده را بیان کند، باید نگران شوید. چراکه یک کودک نوپا از سن 1 تا 1.5 سالگی میتواند 20 کلمه جدید (مانند مامان، بابا، نه، بایست) را درک و ابراز کند. پس از این دوره، شروع به بیان جملات با همین کلمات میکند و 3 تا 4 سالگی معادل با بیان داستانهای ساده و کوتاه است. بنابراین اگر کودکی دچار اختلال تاخیر در گفتار باشد، مطمئنا به دلیل قدرت پایین درک کلمات، نمیتواند تا سن 2 سالگی آنها را بهصورت یک جمله ساده و کوتاه بیان کند.
سن طبیعی شروع به حرف زدن در کودکان
رشد گفتار در کودکان فرآیندی مرحله ای است و هر کودک با سرعت خاص خود پیشرفت میکند، اما معمولاً الگوهای مشخصی برای سن شروع حرف زدن وجود دارد. آگاهی از این مراحل به والدین کمک میکند تا رشد گفتار کودک خود را بهتر ارزیابی کنند و در صورت نیاز زودتر به متخصص مراجعه نمایند.
از بدو تولد تا حدود ۶ماهگی، نوزاد با گریه، صداهای نامفهوم و واکنش به صداها ارتباط برقرار میکند. بین ۶تا ۱۲ ماهگی، کودک شروع به تولید صداهای تکراری مانند «با-با» یا «ما-ما» میکند و ممکن است به اسم خود واکنش نشان دهد. در حدود ۱۲ماهگی، بیشتر کودکان اولین کلمات معنی دار خود را بیان میکنند. بین ۱۸تا ۲۴ ماهگی، دایره واژگان کودک به ۲۰ تا ۵۰ کلمه میرسد و شروع به ترکیب دو کلمه با هم میکند، مثل «مامان بیا» یا «آب بده».
در سن ۲ تا ۳ سالگی، کودک میتواند جملات ساده بسازد و گفتارش برای والدین تا حد زیادی قابل درک میشود. تا ۴ سالگی معمولاً کودک توانایی بیان واضح تر، پاسخ به سؤالات ساده و استفاده از ضمایر را پیدا میکند. اگر کودک پس از ۱۸ ماهگی هنوز هیچ کلمهای نمیگوید یا تا ۳ سالگی نمیتواند جملهسازی کند، بهتر است حتماً توسط گفتار درمانگر یا متخصص رشد ارزیابی شود. تشخیص و مداخله زودهنگام در این سنین میتواند روند رشد گفتار را به مسیر طبیعی بازگرداند.
از دیگر علائم تاخیر در گفتار کودکان 2 تا 4 ساله عبارتند از :
در سن 2 سالگی:25 کلمه استفاده نمی کند
5 سالگی:توانایی جمله سازی و استفاده از فعل را در صحبت خود ندارد.
3 سالگی:در دایره واژگانش 200 کلمه وجود نداد. زمانی که می خواهد درخواست سیله ای داشته باشد آن را با نام صدا نمی کند و فهمیدن صحبت های او برای والدین دشوار است.
چرا کودک 4 ساله نمی تواند صحبت کند ؟
بر طبق آمار حدود ۵ تا ۱۵ درصد کودکان سنین ۴ تا ۶ سال درگیر مشکلات تکلم هستند. در عصر حاضر دیر به زبان آمدن کودکان رایج شده است. تکلم یکی از مهمترین مهارتهایی است که هر کودک در سن پایین کسب میکند. این مهارت در ارتباطات اجتماعی، یادگیری و توسعه فردی افراد تاثیر زیادی دارد.
این کودکان تا سن ۳ تا ۴ سالگی داستانهای کوتاه را تعریف میکنند. گاهی همه چیز روبه راه بوده و ممکن است کودک در زمان معمول خود صحبت کند اما گاه اختلال تاخیر در گفتار میتواند مشکلات دیگر چون کم شنوایی و یا تاخیر در رشد را نشان دهد. اگر فکر میکنید که ممکن است فرزند شما دارای اختلال تاخیر در گفتار و زبان باشد، حتما به روانشناس مراجعه و پس از تشخیص، مراحل درمان را آغاز کنید. در کنار اینها این شما هستید که با صحبت کردن، آواز و شعر خواندن میتوانید تاثیر نهایی را بر سلامت گفتار کودک خود بگذارید.صحبتهای اکثر کودکان تا 4 سالگی قابل درک است. یعنی پنجاه درصد مواقع، غریبه ها و افرادی که با کودک همیشه در حال گفتگو نیستند، میتوانند حرفهای او را درک کنند. اگر حرفهای کودک شما قابل درک نیست، ممکن است او دچار تأخیر در گفتار شده باشد.
مهمترین نکتهای که باید در مورد دیر حرف زدن کودک بدانید این است که تشخیص و شروع زودهنگام دوره درمان نقش بسیار مهمی در سرعت پیشرفت کودک و تقویت کامل مهارتهای گفتار و زبان پیش از حضور در اجتماع خواهد داشت.
سوالات متداول دلایل تاخیر گفتار در کودکان ۲ تا ۴ سال
