اختلالهای تغذیهای زیادی در دنیا وجود دارند که هر کدام به شکلی خودشان را بروز میدهند. بعضی، دچار پرخوری و برخی دچار اختلال بی اشتهایی عصبی میشوند. اما گاهی اوقات افراد از مصرف مواد غذایی و خوراکیهای سالم فاصله میگیرند و به خوردن مواد بی ارزش مانند خاک، چسب، مو، یخ و.. روی میآورند. خوردن این مواد بی ارزش نوعی اختلال است که به آن اختلال پیکا یا هرزه خواری میگویند.
اختلال پیکا در گروههای مختلفی از جمله کودکان، زنان باردار، افراد دچار سوءتغذیه و مبتلایان به اختلالات روانی بیشتر دیده میشود و شناخت به موقع آن اهمیت زیادی در پیشگیری از عوارض بعدی دارد. در این مقاله، به بررسی علل، علائم، انواع، خطرات و روشهای درمان این اختلال میپردازیم. همراه ما باشید تا با این سندروم بیشتر آشنا شوید.
پیکا یا هرزه خواری چیست ؟
پیکا(Pica) یا هرزه خواری نوعی اختلال غذا خوردن می باشد که شخص تمایل به خوردن مواد غیر خوراکی و فاقد ارزش غذایی مثل گل و گچ و یخ و سنگ و رنگ و ... پیدا می کند. تعریف آن خوردن مداوم مواد غیر غذایی به مدت دست کم یک ماه که از نظر فرهنگی غیر قابل قبول باشد است. این اختلال می تواند دلایل مختلفی چون کمبود آهن یا روی و اختلالات روانی و... داشته باشد. در خانم های باردار و کودکان و در جوامع با سطح اجتماعی اقتصادی پایین بیشتر شایع است و می تواند عوارض مختلفی از جمله مسمویت با مواد خورده شده، انسداد روده، فساد دندان ها و عفونت های انگلی و ... را در پی داشته باشد. آگاهی از این اختلال و شناسایی به موقع آن اهمیت بالایی در پیشگیری از آسیبهای بعدی دارد.
علائم اختلال پیکا یا هرزه خواری
علائم اختلال پیکا معمولاً شامل موارد زیر است:
اشتیاق مکرر و شدید به خوردن چیزهای غیرخوراکی : مثل خاک، گچ، کاغذ، مو، پلاستیک، یا سایر مواد غیرقابل خوردن
مصرف مواد غیرغذایی به مدت حداقل یک ماه
عدم تطابق این رفتار با سن فرد : یعنی این رفتار برای سن کودک یا فرد غیرعادی است
ممکن است با کمبودهای تغذیهای همراه باشد :" مثل کمبود آهن یا روی
خطر ابتلا به مشکلات گوارشی : مثل انسداد روده یا مسمومیت ناشی از خوردن مواد مضر
اختلال در عملکرد روزانه : در موارد شدید که میتواند به مشکلات سلامتی و اجتماعی منجر شود
انواع اختلال پیکا یا هرزه خواری
تمایل به مو: در این نوع ازسندروم پیکا، فرد تمایل زیادی به جویدن موی خود و دیگران دارد.
تمایل به جویدن مواد شیشه ای: در این نوع ازسندروم پیکا، فرد تمایل زیادی دارد تا مواد شیشه ای را بجود.
نوع ژنوفاژی: این نوع ازسندروم پیکااصولا در کودکان و خانمهای باردار بروز میکند و فرد تمایل زیادی دارد، خاک و گچ بخورد.
نوع پاگوفاژی: در این نوع ازسندروم پیکا، فرد مبتلا به کمبود آهن میشود و تمایل زیادی دارد نوشیدنیهای خیلی سرد و یا یخ بخورد.
تمایل به نشاسته و مواد قندی: این نوع از سندروم پیکا اصولا در خانمهای باردار بروز میکند و فرد تمایل زیادی دارد مواد نشاسته و مواد قندی بخورد.
تمایل به چوب خوردن: در این نوع از سندروم پیکا، فرد تمایل زیادی به خوردن وسایل چوبی نظیر:کاغذ و مداد دارد.این نوع سندروم بیشتر در کودکان بروز میکند.
علت اختلال پیکا یا هرزه خواری
علت دقیق بروز هرزه خواری تاکنون به طور کامل شناسایی نشده است. با این حال، تحقیقات نشان دادهاند که این اختلال در برخی گروههای خاص شیوع بیشتری دارد. ابتلا به بیماریهایی مانند کمخونی ناشی از فقر آهن، روانگسیختگی (اسکیزوفرنی)، اوتیسم، اختلالات رشدی و ناتوانیهای ذهنی، خطر بروز پیکا را افزایش میدهد. همچنین، شرایطی مانند بارداری، شکستگی دندان، کمبود کلسیم، انسداد روده، عفونتهای انگلی و مسمومیت نیز زمینهساز اختلال هرزه خواری است.
درمان اختلال پیکا یا هرزه خواری
سه درمان اصلی برای اختلال پیکا به صورت علمی و دقیق عبارتاند از:
مداخلات تغذیهای و مکملدرمانی: در بسیاری از موارد،اختلال پیکا با کمبود مواد مغذی مانند آهن، روی یا دیگر ویتامینها و املاح معدنی همراه است. بنابراین، استفاده از مکملهای تغذیهای مثل آهن، ویتامینها یا مواد معدنی میتواند کمبودها را جبران کند و تمایل به خوردن مواد غیرخوراکی را کاهش دهد.
درمانهای روانشناختی و رفتاری: درمانهای شناختی-رفتاری (CBT) یکی از موثرترین روشها برای کنترل رفتارهای وسواسی خوردن مواد غیرغذایی است. در این روش، بیمار آموزش میبیند که چگونه افکار و رفتارهای نادرست خود را تشخیص دهد و جایگزینهای سالمتری برای رفع نیازهای روانی خود بیابد.
درمان دارویی: در برخی موارد که اختلال پیکا با اختلالات روانی مانند اختلال وسواس فکری-اجباری (OCD)، افسردگی یا اسکیزوفرنی همراه است، استفاده از داروهای روانپزشکی مانند ضدافسردگیها (SSRIs) یا داروهای ضدوسواس میتواند به کاهش رفتارهای پیکا کمک کند. البته تجویز دارو باید تحت نظر متخصص انجام شود و معمولاً همراه با درمانهای رفتاری است.
سخن آخر
هرزه خواری، اختلالی جدی است که به دلیل خطرات پزشکی بالقوه، نگرانی زیادی برای والدین ایجاد میکند. شیوع بالای پیکا در میان کودکان و بزرگسالان مبتلا به اوتیسم، این چالش را برای خانوادههایی که با اوتیسم سروکار دارند، سختتر میکند. پیکا نوعی اختلال خوردن است که طبق گزارش انجمن روانپزشکی آمریکا (APA)، با تمایل مداوم به خوردن مواد غیرخوراکی مانند رنگ، مو، خاک، نشاسته و موارد مشابه مشخص میشود. اگرچه اشیای خوردهشده ممکن است از فردی به فرد دیگر متفاوت باشند، اما افراد مبتلا به هرزه خواری معمولاً رژیم غذایی عادی خود را نیز حفظ میکنند.
به زبان ساده، پیکا نوعی اشتیاق اجباری برای مصرف اقلام غیرخوراکی است که میتواند رفتاری خطرناک و حتی تهدیدکننده زندگی باشد.
سوالات متداول اختلال پیکا یا هرزهخواری
پیکا نوعی اشتیاق اجباری برای مصرف اقلام غیرخوراکی است که میتواند رفتاری خطرناک و حتی تهدیدکننده زندگی باشد.
